پایان موقت گفت‌وگوهای ایران و آمریکا در مسقط؛ عراقچی: «شروع خوبی بود»

صداوسیمای جمهوری اسلامی به نقل از سخنگوی وزارت امور خارجه اعلام کرد که گفت‌وگوهای میان هیئت‌های ایرانی و آمریکایی «فعلا تمام شده است» و هیئت مذاکره‌کننده ایران به محل اقامت خود بازگشته است. این مذاکرات روز شنبه در مسقط، پایتخت عمان، با میانجیگری دولت این کشور برگزار شد.

بر اساس این گزارش، هیئت ایرانی به ریاست سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، از طریق دیپلمات‌های عمانی با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و جارد کوشنر، داماد او، وارد گفت‌وگوی غیرمستقیم شده است. این مذاکرات در شرایطی انجام می‌شود که پیش از آن، سرکوب خونین اعتراضات گسترده در ایران با هزاران کشته، تنش میان تهران و واشنگتن را به‌شدت افزایش داده و آمریکا نیز تهدید به اقدام نظامی کرده بود.

سیدعباس عراقچی پس از پایان مذاکرات، این گفت‌وگوها را «شروعی خوب» توصیف کرد و گفت: «امروز گفت‌وگوهای طولانی و فشرده‌ای داشتیم و از ساعت ۱۰ صبح تا ۶ بعدازظهر، جلسات متعددی به صورت غیرمستقیم برگزار شد.» او با قدردانی از نقش بدر بوسعیدی، وزیر خارجه عمان، افزود که جلسات متعددی برگزار شد و پیام‌ها و دیدگاه‌های دو طرف از طریق میانجی عمانی منتقل شده است.

وزیر خارجه ایران تأکید کرد که پس از مدت‌ها وقفه در گفت‌وگوها، انتقال دیدگاه‌ها، نگرانی‌ها و آنچه «منافع و حقوق مردم ایران» خواند، اهمیت زیادی داشته است. به گفته او، دیدگاه‌های طرف مقابل نیز در این نشست‌ها شنیده شده و فضای کلی مذاکرات «خوب» بوده است.

عراقچی ادامه مذاکرات را منوط به انجام مشورت‌ها در پایتخت‌ها دانست و گفت: «در مورد نفس ادامه مذاکرات تقریبا توافق نظر وجود داشت، اما جزئیات مربوط به زمان، مکان و نحوه برگزاری دور بعدی گفت‌وگوها، از طریق مشورت‌های بعدی با وزیر خارجه عمان تعیین خواهد شد.»

او با اشاره به «بی‌اعتمادی عمیق» میان دو طرف، گفت که یکی از چالش‌های اصلی مذاکرات، عبور از فضای بی‌اعتمادی ایجادشده در ماه‌های اخیر است؛ فضایی که به گفته او، نتیجه هشت ماه «پرتلاطم» و رخدادهای پرتنش بوده است. عراقچی افزود که ابتدا باید چارچوب یک گفت‌وگوی جدید طراحی شود که بتواند منافع مردم ایران را تأمین کند.

وزیر خارجه ایران در پایان تأکید کرد که در صورت تداوم همین رویکرد از سوی طرف مقابل، امکان دستیابی به یک چارچوب مورد توافق در جلسات آینده وجود دارد، اما نتیجه نهایی به تصمیم‌گیری‌ها در تهران و رفتار طرف مقابل بستگی خواهد داشت.

هم‌زمان، وزیر خارجه عمان نیز اعلام کرد که نشست دیگری در «زمان مناسب» برگزار خواهد شد و نتایج گفت‌وگوهای امروز با دقت در تهران و واشنگتن مورد بررسی قرار می‌گیرد.

ایران و ایالات متحده آمریکا روز جمعه ۱۷ بهمن / ۶ فوریه دور تازه مذاکرات را در عمان آغاز کردند. در حالی‌که هر دو طرف آمادگی خود را برای احیای دیپلماسی درباره مناقشه طولانی‌مدت هسته‌ای ایران با غرب اعلام کرده‌اند، واشنگتن خواهان آن است که مذاکرات افزون بر موضوع هسته‌ای، برنامه موشک‌های بالستیک ایران، حمایت تهران از گروه‌های مسلح در منطقه و «نحوه رفتار با مردم خود» را نیز در بر بگیرد؛ موضوعی که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز چهارشنبه به آن اشاره کرد.

ایران اعلام کرده است که خواهان تمرکز گفت‌وگوها میان عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و استیو ویتکاف، نماینده آمریکا در امور خاورمیانه، صرفاً بر پرونده هسته‌ای در مسقط است. جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، که در میانجی‌گری برای آتش‌بس غزه نقش داشته، در این مذاکرات حضور دارد.

مقام‌های جمهوری اسلامی هفته گذشته به رویترز گفتند که تهران آمادگی دارد «در زمینه غنی‌سازی اورانیوم انعطاف نشان دهد؛ از جمله تحویل ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا و پذیرش غنی‌سازی صفر در قالب یک کنسرسیوم» به‌عنوان راه‌ حل. جمهوری اسلامی همچنین تأکید دارد که حق غنی‌سازی اورانیوم غیرقابل مذاکره است و خواستار لغو تحریم‌هایی است که از سال ۲۰۱۸ و پس از خروج ترامپ از توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ با شش قدرت جهانی دوباره اعمال شد.

ایالات متحده، متحدان اروپایی‌اش و اسرائیل، تهران را متهم می‌کنند که از برنامه هسته‌ای خود به‌عنوان پوششی برای تلاش جهت دستیابی به توانایی ساخت سلاح هسته‌ای استفاده می‌کند؛ اتهامی که ایران آن را رد کرده و می‌گوید برنامه هسته‌ای‌اش صرفاً اهداف صلح‌آمیز دارد.

اسرائیل خطر موشک‌های ایران را هم‌سنگ برنامه هسته‌ای این کشور دانسته است. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در ماه ژانویه گفت تلاش ایران برای «ساخت سلاح اتمی» و «۲۰ هزار موشک بالستیک» مانند «دو غده سرطان» است.

نفوذ منطقه‌ای جمهوری اسلامی در ماه‌های اخیر به‌شدت تضعیف شده است؛ به‌گونه‌ای که متحدان منطقه‌ای آن، موسوم به «محور مقاومت»، از زمان آغاز جنگ حماس و اسرائیل در غزه و سقوط بشار اسد در سوریه، یا از هم پاشیده‌اند یا آسیب جدی دیده‌اند.

بازارهای مالی نیز به‌دقت تحولات این مذاکرات را دنبال می‌کنند. به‌گزارش رویترز، تحلیلگران بر این باورند که نتایج مذاکرات ایران و آمریکا می‌تواند تأثیر مهمی بر بازارهای جهانی داشته باشد، از قیمت نفت و فلزات گران‌بها گرفته تا روند سرمایه‌گذاری در خلیج فارس. هرگونه پیشرفت در این مذاکرات، نه تنها به کاهش تنش‌های منطقه‌ای کمک خواهد کرد، بلکه می‌تواند به ایجاد ثبات و اعتماد در بازارهای مالی جهانی نیز بینجامد.