بازداشت گسترده شهروندان ترک در دست‌کم ۱۰ استان

نهاد حقوق بشری مردم آذربایجان در ایران -آهراز، در چارچوب پایش سرکوب‌های پس از اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴، اقدام به احراز هویت بازداشت‌شدگان کرده است. این احراز هویت بر دو مبنای همزمان انجام شده است: نخست، شناسایی بازداشت‌شدگانی که به گروه‌های اتنیکی ترک تعلق دارند؛ و دوم، بدون توجه به منسوبیت اتنیکی، شناسایی افرادی که در استان‌هایی بازداشت شده‌اند که ترکیب جمعیتی آن‌ها به‌طور عمده شامل ترک‌ها (آذربایجانی، ترکان خراسان، ترکمن‌ها) است. این رویکرد دوگانه با هدف ارائه تصویری دقیق‌تر از الگوی سرکوب و گستره جغرافیایی آن اتخاذ شده است.
بر اساس اطلاعات احراز شده تا تاریخ ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ (۶ فوریه ۲۰۲۶)، در استان آذربایجان شرقی دست‌کم ۲۷ نفر بازداشت شده‌اند که شامل ۲ کودک، ۱۱ دانشجو، ۱ نفر از کادر درمان و ۲ زن است. از میان این افراد، تنها ۱ نفر با قرار وثیقه آزاد شده است. همچنین، ۳ مورد احضار قضایی در این استان ثبت شده که هر سه مورد مربوط به زنان بوده است.
در استان آذربایجان غربی، ۶ مورد بازداشت احراز شده که در میان آنان ۱ دانشجو، ۱ نفر از کادر درمان و ۴ زن و ۱ نفر نیز برای اجرای حکم زندان بازداشت شده است.
در استان اردبیل، ۵ نفر بازداشت شده‌اند که شامل ۱ زن و ۱ نفر از کادر درمان است و ۲ نفر از بازداشت‌شدگان با قرار وثیقه آزاد شده‌اند.
در استان زنجان، آهراز تاکنون هویت ۱ نفر بازداشت‌شده را احراز کرده است. با این حال، اداره اطلاعات استان زنجان در ۱۱ بهمن ۱۴۰۴ مدعی بازداشت «۸۵ نفر» به اتهام «لیدری و عوامل اصلی» اعتراضات شده است. با توجه به موج گسترده بازداشت‌ها به‌ویژه پس از ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه و محدودیت‌های شدید اطلاع‌رسانی، دستیابی به آمار دقیق با موانع جدی روبه‌روست.
در استان قزوین، ۷ مورد بازداشت احراز شده که از این تعداد ۳ نفر از کادر درمان و ۲ نفر زن هستند.
در استان مرکزی، ۲ نفر و در استان همدان ۱ نفر بازداشت شده‌اند.
در استان گلستان، ۱۸ نفر بازداشت شده‌اند که شامل ۱ کودک، ۹ دانشجو و ۱ زن است. علاوه بر بازداشت‌ها، طبق اطلاع آهراز، دست‌کم پنج محل کسب در گنبدکاووس -از جمله کافه‌ها، باشگاه‌ها و مراکز بازی- به دلیل حمایت از معترضان یا عدم همکاری با نهادهای امنیتی پلمب شده‌اند.
در استان خراسان شمالی، ۴ نفر بازداشت شده‌اند که در میان آنان ۱ کودک و ۱ زن حضور دارد.
در استان گیلان نیز ۱ مورد بازداشت از شهروندان ترک آذربایجانی احراز شده است.
بنابراین، جمع کل بازداشت‌شدگان و احضار شدگان احراز هویت‌شده توسط آهراز در استان‌های مورد بررسی، دست‌کم ۷۴ نفر و صدها احراز هویت نشده است.
آهراز تأکید می‌کند که آمارهای ارائه‌شده حداقلی و مبتنی بر موارد احراز هویت‌شده است و با توجه به تداوم فضای امنیتی، قطع یا محدودیت شدید دسترسی به اطلاعات و فشار بر خانواده‌ها، شمار واقعی بازداشت‌شدگان به‌مراتب بیش از این ارقام برآورد می‌شود.