هرانا: افزایش آمار کشتهشدگان اعتراضات، بازداشتهای گسترده و بازگشت دانشگاه به صحنه
در چهلوچهارمین روز پس از آغاز اعتراضات سراسری، آمار کشتهشدگان به حدود ۷ هزار نفر رسید. دانشجویان بار دیگر تجمع کردند و فضای سیاسی و اجتماعی کشور همچنان ملتهب بود.
بخش حقوق
تهران، ایران، در ۸ ژانویه ۲۰۲۶ تظاهرات سراسری (عکس از آقاشت / میدل ایست ایمیجز از طریق خبرگزاری فرانسه)
تازهترین آمار هرانا، خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران نشان میدهد که از آغاز اعتراضات مردمی دیماه تا پایان دوشنبه ۲۰ بهمن، روز چهلوچهارم، مجموع جانباختگان تأییدشده ۶۹۶۴ نفر است که ۶۴۷۳ نفر از آنها از معترضان هستند. در میان کشتهشدگان، ۲۱۲ کودک زیر ۱۸ سال شناسایی شدهاند و ۶۵ نفر غیرنظامی-غیرمعترض و مرگ ۲۱۴ نفر از نیروهای وابسته به حکومت نیز گزارش شده است. افزون بر این، ۱۱۷۳۰ مورد مرگ همچنان در وضعیت «در دست بررسی» قرار دارد.
در همین بازه زمانی، شمار مصدومان غیرنظامی ۱۱۰۲۲ نفر، مجموع بازداشتها ۵۱۷۹۰ مورد، بازداشت دانشجویان ۱۲۲ مورد، اعترافات اجباری ۳۳۱ مورد و احضارها ۱۱۰۵۱ مورد ثبت شده است.
در روز دوشنبه، دانشگاه فردوسی مشهد بار دیگر به یکی از کانونهای اعتراض تبدیل شد. گروهی از دانشجویان با وجود فضای امنیتی و محدودیتهای اعمالشده، در محوطه دانشگاه و مقابل دانشکده داروسازی تجمع کردند و با سردادن شعارهایی خواستار روشن شدن وضعیت امین پورفرهنگ، دانشجوی بازداشتشده، شدند. در روایتهای منتشرشده از این تجمع، از پارسا سفر و محمدمهدی سالاری، دو دانشجوی جانباخته، نیز یاد شده است. همزمان گزارش شد محمدحسین نجابت، مسئول بسیج دانشجویی دانشگاه، اعلام کرده وضعیت این دانشجو با هماهنگی دادستانی «حداکثر ظرف سه روز» مشخص خواهد شد؛ با این حال تا زمان تنظیم این گزارش، هیچ اطلاعرسانی رسمی و شفافی درباره محل نگهداری، اتهامات یا وضعیت حقوقی او منتشر نشده است.
در سطح قضائی، غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضائیه، با انتقاد از آنچه «عدم سرعت عمل» در رسیدگی به پروندههای مرتبط با اعتراضات خوانده، خواستار تسریع روند بررسیها شد. این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که گزارشهای متعددی از بلاتکلیفی بازداشتشدگان، تمدید مکرر قرارها، عدم دسترسی پایدار به وکیل و انتقالهای پیدرپی زندانیان در شهرهای مختلف منتشر شده و خانوادهها همچنان از نبود اطلاعات دقیق درباره وضعیت عزیزان خود خبر میدهند.
در ادامه فضای پرتنش پیرامون پروندههای قضائی، قوه قضائیه صدور حکم اعدام برای محمدحسین حسینی، بازیکن فوتبال ۲۶ ساله اهل مشهد، را تکذیب کرد و اعلام شد پرونده او در مرحله تحقیقات مقدماتی قرار دارد. این تکذیب پس از انتشار گسترده ادعاهایی در شبکههای اجتماعی صورت گرفت، هرچند جزئیات رسمی درباره اتهامات و روند رسیدگی همچنان محدود باقی مانده و به ابهامها دامن زده است.
همزمان، گزارشهایی از افزایش فشار بر رسانهها و محدودسازی ارتباطات منتشر شده است. سازمان آرتیکل ۱۹ با اشاره به اختلال در اینترنت، فشار بر روزنامهنگاران و محدودیت دسترسی به پلتفرمهای ارتباطی، این اقدامات را بخشی از سازوکار مهار گردش آزاد اطلاعات در جریان اعتراضات دانسته است.
در همین فضا، اظهارات رئیس قوه قضائیه درباره بازنگری در نحوه مواجهه نیروهای امنیتی با تجمعات و طرح استفاده گستردهتر از ابزارهای کنترل جمعیت، از جمله شوکر و تجهیزات ضدشورش، با واکنشهای انتقادی فعالان حقوق بشر روبهرو شده است؛ بهویژه در شرایطی که گزارشهای متعددی از شلیک مستقیم به سر، صورت و چشم معترضان، افزایش آسیبهای چشمی و حتی امنیتیشدن مراکز درمانی منتشر شده است.
در عرصه صنفی، سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه با انتشار بیانیهای از «کشتار و بازداشت کارگران» انتقاد کرده و خواستار آزادی فوری و بدون قید و شرط تمامی بازداشتشدگان شده است. این تشکل صنفی به گزارشهایی درباره بازداشت جمعی کارگران عسلویه اشاره کرده و نسبت به وضعیت و جان بازداشتشدگان هشدار داده است.
همزمان، موج بازداشت و احضار چهرههای سیاسی نزدیک به جریان اصلاحات ادامه یافت؛ از جمله بازداشت جواد امام، حسین کروبی و علی شکوریراد و گزارشهایی درباره بازداشت یا احضار چهرههایی چون آذر منصوری، ابراهیم اصغرزاده، محمدصادق جوادیحصار و محمدعلی ابطحی.
همچنین بازداشتهای جمعی و موردی در چند استان گزارش شد؛ از بازداشت دهها شهروند در کهگیلویه و بویراحمد، سامان، بندرگز و اسفراین تا بازداشت دانشجویان، معلمان و نوجوانان در شهرهایی چون تهران، زنجان، سنقز و بندرانزلی. این روند، در کنار آمار ۵۱۷۹۰ بازداشت تا پایان روز چهلوچهارم، نشان میدهد برخورد امنیتی محدود به چهرههای شناختهشده نمانده و طیف گستردهای از شهروندان را دربر گرفته است.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران نیز دستور تشکیل ستادی برای بررسی رویدادهای دیماه را صادر کرده است. قرار است این ستاد به مسئولیت محمدرضا عارف، معاون اول پزشکیان و با حضور اعضایی از دولت و برخی مسئولان خارج از دولت فعالیت کند.
روز چهلوچهارم پس از آغاز اعتراضات گسترده در حالی سپری شد که همزمان با تداوم بازداشتها و تشدید فضای امنیتی، نشانههایی از بازگشت دانشگاهها و تشکلهای صنفی به صحنه اعتراض دیده میشود. آمارهای حقوق بشری از ابعاد سنگین تلفات و سرکوب حکایت دارد و در مقابل، مواضع رسمی بر تسریع رسیدگی قضائی و کنترل میدانی تأکید میکنند؛ وضعیتی که همچنان چشمانداز روشنی از کاهش تنشها ترسیم نمیکند.
نظرها
نظری وجود ندارد.