نتانیاهو در کاخ سفید به‌دنبال گسترش دامنه مذاکرات با ایران است

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، قرار است چهارشنبه ۲۲ بهمن / ۱۱ فوریه در کاخ سفید میزبان بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل باشد؛ دیداری که انتظار می‌رود محور اصلی آن ایران و تلاش اسرائیل برای گسترش دامنه مذاکرات واشنگتن با تهران فراتر از برنامه هسته‌ای باشد.

به‌گزارش رویترز، منابع آگاه می‌گویند نتانیاهو در این دیدار خواهد کوشید ترامپ را متقاعد کند که هرگونه توافق احتمالی با ایران، افزون بر محدودیت‌های هسته‌ای، شامل مهار توان موشکی و آن‌چه اسرائیل «تهدیدهای امنیتی دیگر» از سوی تهران می‌خواند نیز بشود.

این هفتمین دیدار دو طرف از زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۲۵ است؛ دیداری که پس از برگزاری مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا در عمان در روز جمعه گذشته و در فضایی آکنده از تنش‌های منطقه‌ای انجام می‌شود. دو طرف گفت‌وگوهای عمان را «مثبت» توصیف کرده و از احتمال ادامه مذاکرات در آینده نزدیک خبر داده‌اند.

ترامپ در روزهای اخیر بار دیگر هشدار داده است که اگر توافقی با ایران حاصل نشود، ممکن است دست به اقدام نظامی بزند. او در چند گفت‌وگوی رسانه‌ای تأکید کرد که هرچند به نظرش ایران خواهان توافق است، اما در صورت مخالفت تهران با شروط واشنگتن «اقدامی بسیار سخت» انجام خواهد داد.

رئیس‌جمهور آمریکا در گفت‌وگو با شبکه فاکس بیزینس تصریح کرد که یک توافق خوب با ایران به معنای «عدم دستیابی به سلاح هسته‌ای و نداشتن موشک» است، هرچند جزئیات بیشتری ارائه نکرد. او همچنین به آکسیوس گفته در حال بررسی اعزام دومین ناوگروه هواپیمابر آمریکا به منطقه در چارچوب تقویت گسترده حضور نظامی نزدیک ایران است.

تهران اعلام کرده مذاکرات اخیر در عمان صرفاً به موضوع هسته‌ای محدود بوده است. در مقابل، مقام‌های آمریکایی از جمله مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، پیش‌تر گفته بودند گفت‌وگوها باید طیف وسیعی از موضوعات شامل برنامه موشکی، حمایت ایران از گروه‌های منطقه‌ای و مسائل داخلی این کشور را در بر گیرد.

اسرائیل نگران آن است که ایالات متحده آمریکا به توافقی محدود در حوزه هسته‌ای رضایت دهد؛ توافقی که برنامه موشک‌های بالستیک ایران یا حمایت تهران از گروه‌هایی مانند حماس و حزب‌الله را در بر نگیرد.

نتانیاهو پیش از ترک اسرائیل به مقصد آمریکا گفت: «برداشت‌های خود را درباره اصول مذاکرات به رئیس‌جمهور ارائه خواهم کرد.» به‌گفته برخی منابع، احتمال دارد دو طرف درباره گزینه اقدام نظامی در صورت شکست دیپلماسی نیز گفت‌وگو کنند.

نتانیاهو سه‌شنبه شب پس از ورود به واشنگتن با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، و جرد کوشنر که هدایت تیم آمریکایی در مذاکرات با ایران را بر عهده داشتند، دیدار کرد.

پرونده غزه نیز از دیگر محورهای مهم این دیدار خواهد بود. ترامپ در تلاش است توافق آتش‌بسی را که با میانجی‌گری آمریکا شکل گرفته، پیش ببرد. با این حال، پیشرفت در طرح ۲۰ بندی او برای پایان دادن به جنگ و بازسازی غزه با چالش‌های جدی روبه‌روست؛ از جمله اختلاف بر سر خلع سلاح حماس و نحوه عقب‌نشینی مرحله‌ای نیروهای اسرائیلی. کاخ سفید اعلام کرده همچنان برای اجرای «توافق تاریخی صلح غزه» و تقویت امنیت منطقه با اسرائیل همکاری نزدیک دارد.

این دیدار در حالی انجام می‌شود که روابط ترامپ و نتانیاهو طی ماه‌های گذشته عموماً همسو بوده، اما برخی اختلافات بالقوه نیز وجود دارد. بخشی از طرح ترامپ برای غزه چشم‌اندازی از تشکیل کشور فلسطینی در آینده ارائه می‌دهد؛ موضوعی که نتانیاهو و ائتلاف راست‌گرای او با آن مخالفت کرده‌اند. کابینه امنیتی اسرائیل اخیراً اقداماتی را برای تسهیل خرید زمین توسط شهرک‌نشینان در کرانه باختری تصویب کرده که با محکومیت بین‌المللی روبه‌رو شده است. ترامپ در گفت‌وگو با آکسیوس گفته با الحاق اراضی مخالف است.

مرور شش دیدار پیشین این دو رهبر نشان می‌دهد که ایران و غزه همواره در کانون رایزنی‌ها بوده‌اند. در یکی از دیدارهای سال گذشته میلادی، ترامپ به‌طور ناگهانی اعلام کرد آمریکا و ایران در آستانه آغاز مذاکرات هسته‌ای هستند؛ موضوعی که به‌گفته منابع، نتانیاهو را غافلگیر کرد، زیرا او برای جلب حمایت واشنگتن از حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران به آمریکا رفته بود. در جنگ ۱۲ روزه خرداد ـ تیرماه سال جاری، اسرائیل حملات شدیدی به زیرساخت‌های نظامی و هسته‌ای ایران انجام داد و آمریکا نیز برخی سایت‌های هسته‌ای ایران را بمباران کرد. ایران در پاسخ صدها موشک بالستیک و پهپاد به سوی اسرائیل شلیک کرد و در نهایت آتش‌بسی با میانجی‌گری آمریکا برقرار شد.

اگرچه به‌گفته مقام‌های اسرائیلی، آن حملات به سامانه‌های پدافندی و زرادخانه موشکی ایران آسیب جدی وارد کرد، اما تل‌آویو از تلاش تهران برای بازسازی این توانمندی‌ها ابراز نگرانی می‌کند و آن را تهدیدی راهبردی می‌داند. در عین حال، نفوذ منطقه‌ای ایران نیز پس از حملات اسرائیل و تضعیف گروه‌های هم‌سو با تهران در غزه، لبنان، یمن و عراق و همچنین تحولات سوریه کاهش یافته است.

همزمان با آماده‌سازی برای دیدار ترامپ و نتانیاهو، دفتر امیر قطر اعلام کرد شیخ تمیم بن حمد آل‌ثانی در تماس تلفنی با رئیس‌جمهور آمریکا درباره تلاش‌ها برای کاهش تنش و ثبات منطقه گفت‌وگو کرده است؛ تماسی که در آستانه مذاکرات حساس درباره ایران و تحولات غزه انجام شده و بر اهمیت دیپلماسی فشرده در مقطع کنونی تأکید دارد.

علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی نیز چهارشنبه ۲۲ بهمن‌ به‌منظور دیدار و گفت‌وگو با شیخ تمیم بن حمد آل‌ثانی وارد دوحه شد.

این سفر در چارچوب تحرکات دیپلماتیک جمهوری اسلامی درباره مذاکرات با آمریکا انجام می‌شود.

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران در مراسم سالگرد انقلاب ۵۷ گفت که جمهوری اسلامی دنبال سلاح هسته‌ای نیست و «آماده هرگونه راستی‌آزمایی» است.