آهراز هویت ۳۶۵ تُرک کشته شده در اعتراض‌های دی ۱۴۰۴ را احراز کرد

نهاد حقوق بشری مردم آذربایجان در ایران (آهراز) در دومین گزارش خود که جمعه ۲۴ بهمن منتشر شد، اعلام کرد هویت ۳۶۵ تن از کشته‌شدگان را در استان‌های آذربایجان‌شرقی، آذربایجان‌غربی، اردبیل، زنجان، قزوین، همدان، اراک، البرز، تهران، گیلان، مازندران، سمنان، خراسان شمالی، خراسان رضوی، گلستان، اصفهان، فارس، چهارمحال و بختیاری و بندرعباس احراز کرده است.

این گزارش می‌گوید جان‌باختگان از میان گروه‌های مختلف ترک‌زبان ایران بوده‌اند؛ از جمله ترک‌های آذربایجانی، ترکان قشقایی، ترکان خراسان و ترکمن‌ها.

همچنین از مجموع ۳۶۵ نفر که هویت آنان احراز شده ۴۲ نفر کودک زیر ۱۸ سال و ۴۸ تن زن بودند.

آهراز می‌گوید که احراز هویت بر پایه گردآوری داده‌های میدانی، شهادت خانواده‌ها، منابع محلی، تصاویر، اسناد رسمی و اطلاعات تکمیلی صورت گرفته است.

موارد در دست بررسی

طبق داده‌های آهراز، هویت دست‌کم پانصد نفر دیگر از کشته‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ همچنان در مرحله بررسی، تطبیق و راستی‌آزمایی قرار دارد. پیچیدگی این فرآیند ناشی از عواملی چون قطع ارتباطات، فشارهای امنیتی بر خانواده‌ها، عدم دسترسی به اسناد رسمی، دفن‌های اجباری و تهدید شاهدان است.
این گزارش می‌گوید بر اساس اطلاعات و ارزیابی‌های تعداد واقعی کشته‌شدگان به‌مراتب بیش از آماری است که امکان احراز هویت آن‌ها وجود دارد. در بسیاری از موارد، خانواده‌ها تحت فشار مستقیم نهادهای امنیتی و قضایی مجبور شده‌اند کشته‌شدگان خود را به‌عنوان «شهید بسیجی» یا نیروهای وابسته به حکومت ثبت کنند. این امر، هم به تحریف حقیقت و هم به پنهان‌سازی ابعاد واقعی کشتار منجر شده است.

به گفته این سازمان حقوق بشری، تعداد بازداشت‌شدگان بسیار بالاست؛ به‌گونه‌ای که در برخی شهرها، زندانیان جرائم عادی و حتی جرائم خشن به مرخصی اجباری فرستاده شده‌اند تا فضای لازم برای نگهداری بازداشت‌شدگان اعتراضات فراهم شود. این وضعیت بیانگر حجم بی‌سابقه بازداشت‌ها و فشار بر زیرساخت‌های زندان‌هاست.

آهراز در پایان تاکید کرد که اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ به موازات سایر شهرهای ایران در مناطق ترک‌نشین ایران نیز با سطحی از خشونت سازمان‌یافته و گسترده همراه بوده که به کشته‌شدن صدها شهروند غیر نظامی، از جمله کودکان و زنان، انجامیده است. تداوم پنهان‌کاری، تحریف هویت قربانیان، و فشار بر خانواده‌ها، نه‌تنها مانع دسترسی به حقیقت می‌شود، بلکه خود مصداق نقض مستمر حقوق بشر و حق دانستن حقیقت است.