برلیناله؛ مهناز محمدی با فیلم «رؤیا» به وحشتهای زندان اوین میپردازد
وقتی روایت واقعی غیرقابل نمایش است، سینما میشود زبان درد و تجربهای مشترک. فیلم جدید مهناز محمدی صدای «بیصدایان» است.
بخش فرهنگ
پرتره مهناز محمدی، کارگردان و فعال حقوق زنان ـ عکس از ویکیپدیا
مهناز محمدی، مستندساز و فعال حقوق زنان ایرانی، گفت برای اینکه بتواند با تجربیات شخصی خود از شکنجه در زندان بدنام اوین روبهرو شود و آنها را به اشتراک بگذارد، مجبور شد سراغ داستانپردازی و فیلم داستانی برود.
فیلم او با عنوان «رؤیا» که روز چهارشنبه ۲۹ بهمن / ۱۸ فوریه در جشنواره فیلم برلین بهنمایش درمیآید، داستان یک معلم خیالی را روایت میکند که در اوین بازداشت شده است، اما این اثر برای محمدی بهشدت شخصی نیز هست. او بارها در ایران به اتهام «اقدام علیه امنیت ملی» و «تبلیغ علیه نظام» بازداشت شده است.
مهناز محمدی در مصاحبهای با رویترز گفت:
اگر میخواستم داستان شخصیام را بسازم، قابل نمایش نبود. برای اینکه کمی قابل تحمل باشد، خیلی چیزها را سانسور کردم.
او افزود:
نمیتوانستم به روایت کلاسیک تمامعیار برگردم. باید زبانی برای این فیلم پیدا میکردم تا داستان را بگوید و به تماشاگر فرصت تجربه آن را بدهم.
محمدی از زمان ساخت نخستین فیلم داستانی خود، «پسر، مادر» در سال ۲۰۱۹ (۱۳۹۸)، اجازه ساخت فیلم در ایران را نداشته و «رؤیا» را بهصورت زیرزمینی ساخته است.
این فیلم با دیدگاه اول شخص از شرایط بازداشت آغاز میشود: نورهای چشمکزن، فریادهای زندانیان دیگر، روشهای بازجویان و سلولهای تنگ – سپس روایت به شخصیت اصلی فیلم، رؤیا، با بازی ملیسا سوزان، بازیگر ترکیهای، منتقل میشود.
رؤیا همچون رؤیایی، میان تجربههای گذشته و حال خود در رفتوآمد است، تجربههایی که با گذر زمان و مکان، شکل تحریفشده و ناراحتکنندهای بهخود گرفتهاند.
زندان اوین، که محل نگهداری بسیاری از زندانیان سیاسی، روشنفکران، اتباع دو تابعیتی و دیگران است، همواره نماد عدم تحمل حکومت جمهوری اسلامی نسبت به مخالفان بوده و سازمانهای حقوق بشری استفاده سیستماتیک از شکنجه در آن را محکوم کردهاند.
محمدی گفت بازگشت به فیلمسازی پس از تجربه زندان دشوار بود، اما او خود را مجبور کرد تا صدای «بیصدایان» باشد.
این فیمساز ایرانی گفت:
واقعاً جلوی دوربین بودن برای من یکی از دردناکترین تجربههاست، چون وقتی تو را شکنجه میکنند، باید مقابل دوربین بنشینی.
محمدی از بیان جزئیات بازداشت خود خودداری کرد، بخشی به این دلیل که «رؤیا» بهعنوان یک شهادت شخصی ساخته نشده، بلکه بازتاب یک «تجربه مشترک» گسترده است.
فیلم او در زمانی نمایش داده میشود که ایران، پس از سرکوب اعتراضات سراسری توسط مقامات مذهبی ـ خونینترین سرکوب از زمان انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ـ دوباره مورد توجه جامعه بینالمللی قرار گرفته است.
محمدی گفت آخرین موج دستگیریهای گسترده و ارعاب، نشان میدهد شرایط زندگی در ایران چقدر غیرقابل تحمل شده است.
با وجود شرایط نامطمئن کنونی، محمدی امیدوار است پس از پایان پروژه خود به ایران بازگردد. او گفت:
خانه من ایران است، اما الان ... خانهای ندارم. مثل یک کولی هستم که فقط سفر میکنم تا پروژهام را تمام کنم.
«رؤیا» در بخش پانورامای هفتادوششمین دوره جشنواره بینالمللی فیلم برلین (برلیناله) به نمایش در خواهد آمد.
فیلم بلند «آخر هفته سزارین» ساخته محمد شیروانی نیز با مضمونی درباره رابطه دو مرد جوان در برلیناله به نمایش گذاشته خواهد شد.
ویم وندرس، فیلمساز نامدار آلمانی امسال رئیس هیئت داوران برلیناله است.
نظرها
نظری وجود ندارد.