آغاز گفت‌وگوهای جمهوری اسلامی و آمریکا در ژنو

به‌گزارش رویترز، ایالات متحده آمریکا و ایران روز سه‌شنبه ۲۸ بهمن / ۱۷ فوریه گفت‌وگوهای غیرمستقیم خود را در ژنو درباره مناقشه طولانی‌مدت هسته‌ای آغاز کردند؛ در حالی‌که یک مقام ارشد ایرانی تأکید کرد موفقیت مذاکرات به پرهیز واشنگتن از «خواسته‌های غیرواقع‌بینانه» بستگی دارد و هم‌زمان آمریکا در حال استقرار نیروهای نظامی در منطقه است.

به‌گفته منبعی آگاه، نمایندگان آمریکا از جمله استیو ویتکاف و جرد کوشنر در این مذاکرات که با میانجی‌گری عمان برگزار می‌شود، شرکت دارند. در سوی دیگر، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران حضور دارد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرد که «به‌طور غیرمستقیم» در گفت‌وگوهای ژنو مشارکت خواهد داشت و معتقد است تهران خواهان دستیابی به توافق است. او روز دوشنبه در هواپیمای ریاست‌جمهوری به خبرنگاران گفت:

«فکر نمی‌کنم آن‌ها بخواهند با پیامدهای نرسیدن به توافق روبه‌رو شوند. می‌توانستیم به توافق برسیم، به‌جای اینکه بی-۲ها را برای نابودی توان هسته‌ای‌شان اعزام کنیم. ما مجبور شدیم بی-۲ها را بفرستیم.»

 حملات پیشین و توقف غنی‌سازی

تهران می‌داند که تلاش پیشین برای احیای مذاکرات در ژوئن سال گذشته، زمانی در جریان بود که اسرائیل – متحد واشنگتن – حملات هوایی علیه ایران را آغاز کرد و سپس بمب‌افکن‌های بی-۲ آمریکا اهداف هسته‌ای را هدف قرار دادند. ایران پس از آن اعلام کرد فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم را متوقف کرده است.

یک مقام ارشد ایرانی که نخواست نامش فاش شود، به رویترز گفت جدیت آمریکا در رفع تحریم‌ها و پرهیز از مطالبات غیرواقع‌بینانه، شرط اصلی ثمربخش بودن مذاکرات ژنو است. او افزود تهران با «پیشنهادهای واقعی و سازنده» وارد گفت‌وگو شده است.

این نشست در اقامتگاه سفیر عمان در سازمان ملل و تحت تدابیر شدید امنیتی برگزار شد و خودروهایی با پلاک دیپلماتیک ایران در بیرون محل دیده می‌شوند.

 آماده‌باش نظامی و نوسان بازار نفت

دو مقام آمریکایی به رویترز گفتند ارتش آمریکا خود را برای احتمال چند هفته عملیات علیه ایران در صورت صدور دستور حمله از سوی ترامپ آماده می‌کند.

ایران نیز روز دوشنبه رزمایش نظامی در تنگه هرمز – گذرگاه حیاتی برای صادرات نفت کشورهای عربی خلیج فارس – آغاز کرد. این کشورها خواستار راه‌حل دیپلماتیک برای پایان دادن به اختلافات شده‌اند.

در همین حال، بهای نفت برنت در معاملات آسیایی روز سه‌شنبه اندکی کاهش یافت. سرمایه‌گذاران ریسک اختلال در عرضه را پس از رزمایش دریایی ایران و هم‌زمانی آن با مذاکرات هسته‌ای ارزیابی می‌کردند.

 مذاکرات زیر سایه اعتراضات و جنگ

تهران و واشنگتن از ششم فوریه مذاکرات خود را بر سر اختلافات چند دهه‌ای از سر گرفته‌اند. آمریکا و متحد نزدیکش اسرائیل معتقدند ایران در پی دستیابی به سلاح هسته‌ای است؛ ادعایی که تهران آن را رد کرده و برنامه هسته‌ای خود را صرفاً صلح‌آمیز می‌داند، هرچند سطح غنی‌سازی اورانیوم ایران بسیار فراتر از نیاز نیروگاه‌های برق و نزدیک به سطح مورد نیاز برای ساخت بمب بوده است.

ایران عضو پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) است که به کشورها اجازه استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای را در ازای چشم‌پوشی از سلاح اتمی و همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نهاد ناظر سازمان ملل می‌دهد.

اسرائیل که عضو این پیمان نیست، سیاست دیرینه «ابهام هسته‌ای» را دنبال می‌کند و وجود سلاح هسته‌ای را نه تأیید و نه تکذیب می‌کند. پژوهشگران معتقدند این کشور نخستین بمب خود را در سال ۱۹۶۶ به‌دست آورده است.

اختلاف بر سر دامنه مذاکرات

واشنگتن خواستار گسترش دامنه مذاکرات به موضوعاتی فراتر از برنامه هسته‌ای، از جمله برنامه موشکی ایران، شده است. تهران می‌گوید تنها درباره محدودیت‌های برنامه هسته‌ای – در برابر رفع تحریم‌ها – گفت‌وگو خواهد کرد؛ نه غنی‌سازی را به‌طور کامل کنار می‌گذارد و نه درباره برنامه موشکی مذاکره می‌کند.

روز دوشنبه، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا در بوداپست گفت دستیابی به توافق با ایران دشوار است، اما واشنگتن آماده تلاش برای دستیابی به آن است.

عباس عراقچی روز دوشنبه در ژنو با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، دیدار و درباره همکاری‌های فنی و جنبه‌های فنی مذاکرات پیش ‌رو گفت‌وگو کرد.

به‌گفته منبع یادشده، استیو ویتکاف و جرد کوشنر قرار است بعدازظهر سه‌شنبه در مذاکرات سه‌جانبه با روسیه و اوکراین نیز شرکت کنند؛ تلاشی از سوی واشنگتن برای ترغیب دو طرف به توافقی جهت پایان دادن به جنگ چهار ساله اوکراین.