مذاکرات با آمریکا؛ تهران میگوید بر سر «اصول راهنما» به تفاهم رسیدهاند
وزیر خارجه جمهوری اسلامی میگوید دور تازه مذاکرات با آمریکا در ژنو با میانجیگری عمان، به توافق بر سر چارچوبهای کلی برای ادامه گفتوگوها انجامید. عمان میگوید هنوز راهی طولانی در پیش است.
بخش خبر
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در جریان نشست دوجانبه سوئیس و ایران در حاشیه دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو ـ ۱۷ فوریه ۲۰۲۶ ـ عکس از خبرگزاری فرانسه
دور تازه مذاکرات جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا روز سهشنبه ۲۸ بهمن / ۱۷ فوریه در ژنو برگزار شد و بهگفته مقامهای ایرانی، دو طرف بر سر «اصول کلی و راهنمای» ادامه مسیر به تفاهم رسیدهاند؛ تفاهمی که هرچند به معنای دستیابی فوری به توافق نهایی نیست، اما میتواند زمینهساز نشستهای بعدی درباره برنامه هستهای تهران باشد.
این گفتوگوها با میانجیگری عمان و از طریق کانالهای غیرمستقیم انجام شد. ریاست هیئت جمهوری اسلامی را عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، بر عهده داشت و در سوی دیگر، استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا، بههمراه جرد کوشنر، داماد رئیسجمهور آمریکا، در مذاکرات حضور داشتند. کاخ سفید بلافاصله درباره جزئیات این نشست اظهارنظر نکرد.
توافق بر سر «اصول راهنما»
عباس عراقچی پس از پایان حدود سه ساعتونیم مذاکره اعلام کرد: «در این دور از مذاکرات، فضای گفتوگوها سازندهتر بود و نسبت به نشست نخست پیشرفت خوبی حاصل شد.» بهگفته او، «توافقی بر سر برخی اصول کلی راهنما» بهدست آمده و قرار است دو طرف درباره تبادل متون پیشنهادی برای پیشنویس توافق و تعیین زمان نشست بعدی رایزنی کنند.
عراقچی در همین حال تأکید کرد که «نزدیک شدن مواضع دو طرف زمانبر است» و آغاز مسیر توافق به معنای دستیابی سریع به نتیجه نهایی نیست.
وزیر خارجه ایران همچنین در حاشیه یک کنفرانس خلع سلاح در ژنو از گشوده شدن «پنجرهای جدید از فرصت» سخن گفت و ابراز امیدواری کرد که گفتوگوها به راهحلی «پایدار» منجر شود که حقوق مشروع ایران را بهرسمیت بشناسد.
بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان نیز اعلام کرد که هنوز «کار زیادی باقی مانده»، اما طرفین با «گامهای بعدی روشن» ژنو را ترک کردهاند.
محور مذاکرات: غنیسازی و نظارت آژانس
بر اساس گزارشها، تمرکز اصلی گفتوگوها بر محدودسازی برنامه هستهای ایران تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی بوده است. ایران پیشنهاد داده ذخیره حدود ۴۰ کیلوگرمی اورانیوم با غنای ۶۰ درصد خود را رقیق کند؛ سطحی که نزدیک به درجه تسلیحاتی محسوب میشود و برای مصارف نیروگاهی ضرورتی ندارد.
همچنین موضوع دسترسی گستردهتر بازرسان آژانس به تأسیسات هستهای، از جمله سایتهایی که در حملات پیشین آسیب دیدهاند، در دستور کار قرار داشته است. بازگشت کامل بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تأسیسات هستهای ایران، پیششرط هرگونه توافق جامع تلقی میشود. در روزهای منتهی به مذاکرات، عراقچی و سپس هیئت آمریکایی با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، دیدار کردند؛ نشانهای از آنکه مسئله راستیآزمایی در مرکز این گفتوگوها قرار دارد.
گفتوگوهای پیشین در قاهره درباره پروتکلهای همکاری ایران و آژانس به نتیجه نرسیده بود. هرچند شماری محدود از بازرسان همچنان در ایران حضور دارند، اما اطلاعات دقیقی از میزان خسارتهای وارده به تأسیسات هستهای یا شمار سانتریفیوژهای قابل راهاندازی سریع در دست نیست.
خطوط قرمز تهران و مطالبات واشنگتن
جمهوری اسلامی تأکید کرده است که تنها درباره برنامه هستهای مذاکره میکند و حاضر به گفتوگو درباره برنامه موشکی یا حمایت از نیروهای نیابتی در منطقه نیست. علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، بار دیگر اعلام کرد توان موشکی کشور «غیرقابل مذاکره» است و برد و نوع موشکها ارتباطی با آمریکا ندارد.
در مقابل، واشنگتن خواستار محدودیتهای گستردهتر بوده و موضوع توقف کامل غنیسازی داخلی را مطرح کرده است؛ مطالبهای که تهران آن را نپذیرفته و بر حق خود برای غنیسازی در چارچوب پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) تأکید دارد.
یک مقام ارشد ایرانی به خبرگزاری رویترز گفته است موفقیت مذاکرات به آن بستگی دارد که آمریکا «مطالبات غیرواقعبینانه» مطرح نکند و در رفع تحریمهای فلجکننده علیه اقتصاد ایران جدی باشد.
سایه تهدید نظامی و تنش در خلیج فارس
این مذاکرات در شرایطی برگزار شد که تنشهای نظامی در منطقه افزایش یافته است. همزمان با آغاز گفتوگوها، رسانههای دولتی ایران اعلام کردند بخشی از تنگه هرمز بهطور موقت برای برگزاری رزمایشهای نظامی بسته خواهد شد. تنگه هرمز یکی از حیاتیترین مسیرهای انتقال نفت جهان است و هرگونه اختلال در آن میتواند حدود یکپنجم جریان نفت جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
پیشتر آمریکا با اعزام ناوهای جنگی به منطقه، فشار بر تهران را افزایش داده بود. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفته که معتقد است ایران خواهان توافق است، اما در عین حال به حملات پیشین بمبافکنهای «بی۲» آمریکا به اهداف هستهای ایران اشاره کرده و هشدار داده که «عدم توافق پیامدهایی خواهد داشت».
در واکنش، خامنهای اظهار داشت که آمریکا قادر به سرنگونی نظام جمهوری اسلامی نیست و افزود: «قویترین ارتش دنیا هم گاهی چنان سیلی میخورد که نمیتواند از جا برخیزد.»
با این حال، اظهارات عراقچی پس از مذاکرات ژنو باعث کاهش نگرانیها درباره درگیری فوری شد و بهای نفت برنت بیش از یک درصد افت کرد.
زمینه داخلی و تحولات سیاسی
مذاکرات ژنو در حالی انجام شد که ایران با اعتراضات گسترده داخلی نیز روبهروست. قوه قضائیه اعلام کرده تاکنون بیش از ۱۰ هزار نفر از معترضان احضار شدهاند. گزارشهایی نیز از فشار برای اخذ اعتراف و محدودیت در انتخاب وکیل منتشر شده است.
این در حالی است که بر اساس آخرین آمار هرانا، خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، تا پایان روز پنجاهم از آغاز اعتراضات، یعنی یکشنبه ۲۶ بهمن، مجموع جانباختگان تأییدشده به ۷۰۱۵ نفر رسیده است و ۱۱۷۴۴ مورد همچنان در دست بررسی قرار دارد. در همین بازه، شمار مصدومان غیرنظامی ۲۵۸۴۵ نفر، مجموع بازداشتها ۵۳۵۵۲ مورد، و احضارها ۱۱۰۵۳ مورد ثبت شده است. برخی منابع شمار کشتهشدگان را بسیار بیشتر از این آمار میدانند.
نظرها
نظری وجود ندارد.