گسترش حملات آمریکا و اسرائیل به ایران؛ بیش از ۷۰۰ غیرنظامی کشته و زخمی شده‌اند

در چهارمین روز حملات ایالات متحده آمریکا و اسرائیل به ایران، دامنه درگیری‌ها گسترش یافت. صبح سه‌شنبه ۱۲ اسفند، در پی ادامه درگیری‌های نظامی میان جمهوری اسلامی ایران و نیروهای آمریکا و اسرائیل، مناطقی در شرق استان تهران، از جمله پردیس و دماوند، و همچنین شهر مریوان، هدف حملات هوایی قرار گرفتند.

بر اساس گزارش‌های منابع محلی، ساکنان این مناطق صدای چندین انفجار را شنیده و از لرزش ساختمان‌ها و مشاهده دود در برخی نقاط خبر داده‌اند.

در مریوان نیز چندین مرکز نظامی و امنیتی در سطح شهر و اطراف آن هدف قرار گرفتند. از جمله این اماکن می‌توان به پادگان تیپ ۳۲۸ پیاده ارتش، اداره آگاهی، اداره اطلاعات و فرماندهی انتظامی اشاره کرد که گفته می‌شود در این حملات دچار خسارت شده‌اند.

بنا بر گزارش هرانا، خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، طی ۲۴ ساعت گذشته ۵۶ حمله در ۱۳ استان کشور ثبت شده که دست‌کم ۱۰۱ کشته و زخمی برجای گذاشته است. بر اساس اطلاعات راستی‌آزمایی‌شده، ۸۵ غیرنظامی، از جمله یک کودک، جان خود را از دست داده و ۵ غیرنظامی دیگر زخمی شده‌اند؛ همچنین ۱۱ نیروی نظامی نیز کشته شده‌اند. هم‌زمان ۵۷۹ مورد تلفات دیگر همچنان در دست بررسی است و وضعیت آن‌ها از نظر غیرنظامی یا نظامی بودن مشخص نشده است. در این مدت ۲۸ هدف شامل پایگاه‌های نظامی، مناطق مسکونی و زیرساخت‌های شهری مورد اصابت قرار گرفته که استان تهران با ۵۶ درصد حملات بیشترین سهم را داشته و پس از آن استان‌های کردستان و هرمزگان قرار دارند. از جمله اهداف اعلام‌شده می‌توان به مراکز نظامی در سنندج، اصفهان، تهران و بندرعباس اشاره کرد و در عین حال برخی اماکن غیرنظامی از جمله یک مسجد در کرج، ساختمان‌های مسکونی در تهران و اسکله باهنر در بندرعباس آسیب دیده‌اند. بیشترین تلفات غیرنظامی در ایلام و سپس کردستان گزارش شده و در تهران نیز ساختمان اورژانس خیابان ایرانشهر بر اثر حمله هوایی آسیب دیده است.

از آغاز درگیری‌ها در ۹ اسفند تاکنون، مجموع کشته‌شدگان غیرنظامی به ۷۴۲ نفر، از جمله ۱۷۶ کودک، رسیده و ۹۷۱ غیرنظامی نیز زخمی شده‌اند. مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران با تأکید بر لزوم رعایت حقوق بین‌الملل بشردوستانه خواستار توقف فوری درگیری‌ها و حفاظت از غیرنظامیان شده است.

روز سه‌شنبه ۱۲ اسفند / ۳ مارس رسانه‌های ایران گزارش دادند که در حملات آمریکا و اسرائیل به استان کرمان، ۱۳ عضو سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در پایگاه هوانیروز کرمان کشته شده‌اند. این رسانه‌ها اسامی آن‌ها را نیز منتشر کردند.

رسانه‌های جمهوری اسلامی همچنین تصاویری از خسارت‌های ناشی از اصابت پرتابه‌ها به بیمارستان «شهدای سرپل‌ذهاب» منتشر کردند و گزارش‌ها حاکی است ساختمان شماره یک «خانه سینما» در تهران نیز آسیب دیده، هرچند به‌دلیل تعطیل بودن، آسیبی به کسی نرسیده است.

روز سه‌شنبه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی آسیب به ساختمان‌های ورودی تأسیسات زیرزمینی غنی‌سازی نطنز را تأیید کرد اما گفت هیچ نشانه‌ای از پیامد پرتویی گزارش نشده است.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، روز سه‌شنبه اعلام کرد که پیش‌تر هشدار داده شده بود که در صورت وقوع جنگ علیه ایران، درگیری ماهیتی منطقه‌ای خواهد داشت. او مدعی شد ناامن‌سازی منطقه پروژه اسرائیل است که آمریکا نیز به آن کشیده شده و اهداف مورد حمله نیروهای مسلح ایران، پایگاه‌های نظامی آمریکا بوده‌اند.

این در حالی است که گزارش‌هایی از حملات جمهوری اسلامی به ده‌ها هدف غیرنظامی در منطقه، از جمله هتل‌ها و برخی اماکن دیپلماتیک آمریکا، منتشر شده است. رسانه‌های دولتی عمان هم گزارش دادند بندر دُقم هدف چند پهپاد قرار گرفته است که یکی از آن‌ها به یک مخزن سوخت اصابت کرده است. بر اساس اعلام خبرگزاری رسمی این کشور، این حمله تلفات جانی در پی نداشته است.

در تحولی دیگر، سفارت ایالات متحده آمریکا در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، نیز هدف حمله پهپادی قرار گرفت. وزارت دفاع عربستان اعلام کرد بر اساس برآوردهای اولیه، دو پهپاد به ساختمان سفارت اصابت کرده‌اند که موجب آتش‌سوزی محدود و خسارات جزئی به ساختمان شده است. گزارش‌ها حاکی است بامداد سه‌شنبه صدای انفجار مهیبی شنیده شده و شعله‌های آتش در محل سفارت دیده شده است. همچنین دود سیاه بر فراز محله دیپلماتیک ریاض، محل استقرار نمایندگی‌های خارجی، به هوا برخاست. با این حال، گزارشی از زخمی شدن افراد منتشر نشده است. سفارت آمریکا اعلام کرده به طور موقت تعطیل می‌شود. سفیر ایران در ریاض نیز اعلام کرد روند بازگرداندن زائران و عمره‌گزاران ایرانی از شهرهای مکه و مدینه از روز دوشنبه آغاز شده است.

همزمان وزارت خارجه آمریکا دستور خروج کارکنان غیرضروری دولت و اعضای خانواده‌های آن‌ها را از قطر و کویت صادر کرد. این اقدام پس از آن صورت گرفت که پیش‌تر دستور مشابهی برای بحرین و اردن صادر شده بود.

این وزارتخانه همچنین یک روز پیش از آن، به‌دلیل نگرانی‌های امنیتی و در بحبوحه اقدامات تلافی‌جویانه ایران در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل، دستور خروج کارکنان غیرضروری از عراق را نیز صادر کرده بود. وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد هشدارهای سفر به بحرین و اردن را برای انعکاس این تصمیم به‌روزرسانی کرده و در اطلاعیه جدید درباره عراق نیز به نگرانی‌های امنیتی اشاره کرده است.

از سوی دیگر شرکت هواپیمایی «ایرفرانس» تمامی پروازهای خود به خاورمیانه و همچنین تل‌آویو را لغو کرد.

ارتش اسرائیل نیز اعلام کرد نیروهای بیشتری را در جنوب لبنان مستقر کرده است. به‌گفته سخنگوی نظامی این کشور، این نیروها در نوار مرزی و با رویکردی دفاعی مستقر شده‌اند تا از حملات علیه غیرنظامیان و نقاط راهبردی جلوگیری کنند.

همچنین یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام کرد پس از حمله حزب‌الله لبنان، با مجوز بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این کشور، به ارتش دستور داده شده تا کنترل مواضع راهبردی بیشتری را در لبنان در دست گیرد تا از حملات به شهرک‌های مرزی اسرائیل جلوگیری شود.

اسرائیل به تصمیم دولت اسپانیا برای مخالفت با استفاده آمریکا از پایگاه‌های نظامی مشترک در خاک این کشور برای حمله به ایران واکنش تند نشان داد و پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا را متهم کرد در «سمت نادرست تاریخ» قرار گرفته است. سانچز اقدام نظامی یک‌جانبه آمریکا و اسرائیل علیه ایران را محکوم کرده و هشدار داده بود که این اقدامات به شکل‌گیری نظمی جهانی خصمانه‌تر و بی‌ثبات‌تر دامن می‌زند. دولت اسپانیا اجازه استفاده از پایگاه‌های روتا و مورون برای ادامه حملات علیه ایران را نداده است. گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل، در شبکه اجتماعی ایکس سانچز را به جانب‌داری از «تروریست‌ها و رژیم‌های سرکوبگر» متهم کرد. همچنین لیندسی گراهام، سناتور جمهوری‌خواه آمریکا، دولت اسپانیا را نمونه‌ای از «رهبری ضعیف اروپایی» توصیف کرد.

در ادامه این تحولات، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در دومین گفت‌وگوی خود طی دو روز با یک روزنامه بریتانیایی، به روزنامه «سان» (The Sun) گفت روابط آمریکا و بریتانیا «دیگر مانند گذشته نیست» و افزود هرگز تصور نمی‌کرد چنین وضعیتی را از سوی بریتانیا ببیند. ترامپ همچنین اظهار داشت کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران «کمک‌کننده نبوده است».

استارمر پیش‌تر اعلام کرده بود بریتانیا در حملات تهاجمی مشارکت نخواهد کرد و بر اقدامات دفاعی تمرکز می‌کند، هرچند اجازه استفاده آمریکا از پایگاه‌های بریتانیا در عملیات علیه ایران را صادر کرده است. ترامپ همچنین با اشاره به لندن و شهردار آن، صادق خان، از وضعیت این شهر انتقاد کرد.

همزمان با گسترش جنگ ایران، اسرائیل تمامی گذرگاه‌های مرزی به نوار غزه را تا اطلاع ثانوی بسته است. این اقدام محاصره‌ای تازه ایجاد کرده که به افزایش قیمت مواد غذایی انجامیده و خطر بروز بحران جدید گرسنگی برای حدود دو میلیون نفر را در پی دارد. پس از بیش از دو سال جنگ و در حالی که نیروهای اسرائیلی حدود ۶۰ درصد این منطقه را در کنترل دارند، تقریباً تمام مواد غذایی غزه باید از خارج وارد شود. گروه‌های امدادرسان اعلام کرده‌اند ذخایر موجود آن‌ها که از روز آغاز جنگ در اختیار داشتند، تنها برای چند روز دیگر کفایت می‌کند. سازمان «آشپزخانه مرکزی جهانی» به ریاست خوزه آندرس هشدار داده است در صورت تداوم بسته ماندن مرزها، این نهاد طی هفته جاری با اتمام ذخایر غذایی روبه‌رو خواهد شد؛ این سازمان روزانه یک میلیون وعده غذای گرم تهیه می‌کند و به‌گفته مسئولانش، نیازمند ارسال روزانه مواد غذایی است.

در همین حال، کارشناسان از آغاز دوره‌ای تازه در جنگ‌های هوایی خبر داده‌اند؛ دوره‌ای که در آن استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی امکان انجام حملات را با سرعتی فراتر از «سرعت اندیشه» فراهم می‌کند. گزارش‌ها حاکی است مدل هوش مصنوعی شرکت Anthropic توسط ارتش آمریکا در موج حملات گسترده به اهداف ایرانی به‌کار گرفته شده و با کوتاه کردن «زنجیره کشتار»، فرآیند شناسایی هدف، دریافت تأیید حقوقی و اجرای حمله را تسریع کرده است.

بنا بر این گزارش‌ها، آمریکا و اسرائیل تنها در ۱۲ ساعت نخست نزدیک به ۹۰۰ حمله به اهداف ایرانی انجام دادند و در جریان آن، موشک‌های اسرائیلی علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی را کشتند.

دانشگاهیان فعال در این عرصه هشدار داده‌اند که فشرده شدن زمان تصمیم‌گیری، که از آن با عنوان «فشردگی تصمیم» یاد می‌شود، ممکن است به حاشیه رفتن تصمیم‌گیران انسانی و تأیید صوری طرح‌های حمله خودکار منجر شود.