بیش از ۵۰۰ نویسنده و دانشگاهی و گزارشگر ویژه سازمان ملل: «جنگ علیه ایران را متوقف کنید»

بیش از ۵۰۰ نویسنده، استاد دانشگاه و پژوهشگر از کشورهای مختلف جهان با انتشار بیانیه‌ای مشترک، جنگ ایالات متحده آمریکا علیه ایران را به‌شدت محکوم کردند و هم‌زمان خواستار پایان سرکوب اعتراضات و آزادی بازداشت‌شدگان در ایران شدند.

در این بیانیه آمده است که بهره‌برداری از مبارزات مردمی و دموکراتیک ایرانیان برای اهداف ژئوپولیتیک «از نظر اخلاقی غیرقابل دفاع» است. امضاکنندگان تأکید کرده‌اند: «ما جنگ ایالات متحده با ایران را تحت هر بهانه‌ای به‌شدت محکوم می‌کنیم.» آن‌ها همچنین هشدار داده‌اند که تهدید دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا برای آغاز جنگ علیه ایران می‌تواند ناقض حقوق بین‌الملل و حتی قوانین داخلی ایالات متحده باشد که استفاده از نیروی نظامی را به مجوز کنگره مشروط می‌کند.

در بخش دیگری از بیانیه با اشاره به تجربه‌های گذشته آمریکا در منطقه آمده است:

امضاکنندگان در عین حال تأکید کرده‌اند که مخالفت با جنگ به معنای دفاع از استبداد نیست. در این بیانیه تصریح شده است:

نویسندگان از دولت ایران خواسته‌اند سرکوب شهروندان را متوقف کند، امکان بیان آزادانه اعتراض و مخالفت را فراهم آورد و همه بازداشت‌شدگان اعتراضات اخیر را آزاد کند.

در ادامه بیانیه آمده است که مردم ایران «حق کامل دارند خواستار آزادی، برابری حقوق و عدالت اجتماعی باشند»، اما جنگ یا مداخله خارجی می‌تواند توان جامعه مدنی و جنبش‌های دموکراتیک را برای ایجاد شبکه‌ها، سازمان‌های صنفی و ائتلاف‌های سیاسی لازم برای گذار پایدار به دموکراسی تضعیف کند.

به‌گفته نویسندگان، مداخله خارجی نه‌تنها مردم ایران را آزاد نخواهد کرد بلکه با تعمیق بی‌ثباتی و تشدید نظامی‌سازی، جنبش‌های دموکراتیک مردمی را نیز تضعیف خواهد کرد.

در میان بیش از ۵۰۰ امضاکننده این بیانیه نام بسیاری از پژوهشگران برجسته علوم انسانی و مطالعات خاورمیانه دیده می‌شود؛ از جمله جودیت باتلر، ارواند آبراهامیان، آوی شلایم، آصف بیات، خوان کول، تیموتی میچل، سعید پیوندی، آزاده کیان، پیمان وهاب‌زاده، لیلا خلیلی، حسام سلامت و آدم هنیه.

از سوی دیگر، مای ساتو،‌ گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران نیز حملات نظامی اخیر ایالات متحده و اسرائیل به ایران را محکوم کرد. ساتو در بیانیه‌ای نوشت:

او در ادامه افزود که محکوم کردن این حملات به‌معنای نادیده گرفتن مشکلات حقوق بشری در ایران نیست و گفت:

این گزارشگر ویژه همچنین به پیامدهای انسانی حملات اشاره کرد و گفت:

به‌گفته او، هم‌زمان با این تحولات، محدودیت‌های شدید اینترنتی نیز در ایران اعمال شده است. ساتو در این‌باره گفت:

او همچنین درباره وضعیت زندانیان هشدار داد و اظهار داشت:

ساتو در پایان تأکید کرد که هرگونه راه‌حل برای آینده ایران باید بر اصول حقوقی و پاسخگویی استوار باشد. او گفت:

پیش از این، تشکل «همگامی برای جمهوری سکولاردمکرات در ایران» نیز در بیانیه‌ای حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران را «تجاوز نظامی» و نقض منشور ملل متحد دانسته و آن را محکوم کرده بود. در این بیانیه گفته شده بود که علاوه بر اهداف نظامی، برخی مناطق غیرنظامی مانند منازل مسکونی، بیمارستان‌ها و مدارس نیز هدف قرار گرفته‌اند و صدها غیرنظامی، از جمله بیش از ۱۶۰ دانش‌آموز، کشته شده‌اند.

این تشکل در عین حال سیاست‌های دشمن‌محور جمهوری اسلامی را یکی از زمینه‌های شکل‌گیری این بحران دانسته، اما تأکید کرده بود که دلایل اعلام‌شده آمریکا برای آغاز جنگ با قوانین بین‌المللی سازگار نیست و اتکا به مداخله نظامی خارجی راهی برای تحقق دموکراسی در ایران نخواهد بود.

در سطح بین‌المللی نیز برخی واکنش‌های انتقادی مطرح شده است. مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا گفته این حملات در نگاه نخست با حقوق بین‌الملل سازگار به‌نظر نمی‌رسد، هرچند کانادا همچنان از جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای حمایت می‌کند. پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا نیز با تأکید بر موضع «نه به جنگ» اعلام کرده کشورش اجازه استفاده از پایگاه‌های نظامی خود برای حمله به ایران را نخواهد داد.

همزمان با ادامه درگیری‌ها، نگرانی‌ها درباره گسترش جنگ و پیامدهای آن برای امنیت منطقه و اقتصاد جهانی افزایش یافته و درخواست‌ها برای آتش‌بس و بازگشت به دیپلماسی بیشتر شده است.