پنجمین روز جنگ؛ از غرق ناو ایرانی تا رهگیری موشک در مسیر ترکیه

در پنجمین روز جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل، چهارشنبه ۱۳ اسفند بمباران‌های ممتد در تهران و چندین شهر ایران انجام شد. تلویزیون دولتی ایران از وقوع چند انفجار در اطراف پایتخت خبر داد و همزمان اسرائیل اعلام کرد سامانه‌های دفاع هوایی‌اش در پی شلیک موشک از سوی ایران فعال شده‌اند. این درگیری‌ها پس از حملات قبلی به یک سایت هسته‌ای ایران و پاسخ‌های موشکی جمهوری اسلامی در منطقه خلیج فارس ادامه یافته است.

همزمان ارتش اسرائیل اعلام کرد مجتمع نظامی پارچین در شرق تهران را هدف قرار داده است؛ مرکزی که به‌گفته مقام‌های اسرائیلی محل استقرار ستادهای فرماندهی سپاه پاسداران، نیروی قدس، بسیج و نهادهای اطلاعاتی و سایبری جمهوری اسلامی بوده است. نیروی هوایی اسرائیل همچنین مدعی شد از آغاز عملیات نظامی خود از روز شنبه تاکنون ۵ هزار بمب بر اهدافی در ایران فروریخته و برتری هوایی خود را به‌ویژه در آسمان تهران گسترش داده است.

در لبنان نیز انفجارهایی گزارش شد. اسرائیل اعلام کرد در واکنش به حملات حزب‌الله اقدام کرده و رسانه‌های دولتی لبنان خبر دادند در حمله‌ای به یک مجتمع مسکونی در شهر بعلبک دست‌کم چهار نفر کشته شده‌اند. همچنین ارتش اسرائیل اعلام کرد دو نظامی این کشور در جنوب لبنان بر اثر آتش ضدزره زخمی شده‌اند؛ این نخستین تلفات اسرائیل از زمان تشدید درگیری با حزب‌الله از روز دوشنبه بود.

در تحولی کم‌سابقه، پنتاگون و مقام‌های سریلانکا از حمله یک زیردریایی آمریکایی به ناو ایرانی «آیریس دنا» در نزدیکی سواحل جنوبی سریلانکا خبر دادند؛ حمله‌ای که به کشته‌شدن دست‌کم ۸۰ نفر انجامید.

به‌گفته وزیر خارجه سریلانکا، این ناو که یکی از جدیدترین شناورهای ایران بود با ۱۸۰ سرنشین در حدود ۲۵ مایلی بندر گاله پیام اضطراری ارسال کرده بود. این کشتی پس از شرکت در رزمایش دریایی «میلان» در خلیج بنگال در حال بازگشت به ایران بود که هدف قرار گرفت. این نخستین حمله مستقیم آمریکا به نیروهای ایرانی خارج از خاورمیانه توصیف شده است.

پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در نشست خبری پنتاگون تأیید کرد که یک زیردریایی آمریکایی این ناو را در اقیانوس هند غرق کرده و مدعی شد نیروی دریایی ایران «عملاً از کار افتاده» است. او گفت آمریکا و اسرائیل در کمتر از یک هفته «کنترل کامل آسمان ایران» را در دست خواهند داشت و تأکید کرد که ایالات متحده می‌تواند «هر قدر لازم باشد» به عملیات نظامی ادامه دهد، زیرا به‌گفته او ایران دیگر قادر به شلیک حجم پیشین موشک‌ها نیست. هگست افزود: «ما سرعت و شدت این نبرد را تعیین می‌کنیم» و ایران «نمی‌تواند بیش از ما دوام بیاورد».

او همچنین مدعی شد فرمانده واحد مخفی ایران که طرح ترور دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در سال ۲۰۲۴ را برنامه‌ریزی کرده بود، در حملات اخیر کشته شده است.

ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، نیز اعلام کرد بیش از ۲۰ شناور ایرانی منهدم شده و حضور دریایی عمده ایران «خنثی» شده است. او از گسترش حملات به عمق خاک ایران خبر داد و گفت ساختار فرماندهی جمهوری اسلامی «به‌شدت آسیب دیده» و سنتکام بر بخش‌هایی از سواحل جنوبی ایران برتری هوایی موضعی برقرار کرده است.

هگست در پاسخ به پرسشی درباره حمله به یک مدرسه دخترانه در ایران که بنا بر گزارش‌ها ۱۶۸ کشته بر جا گذاشته، تنها گفت این موضوع «در دست بررسی» است و آمریکا «هرگز غیرنظامیان را هدف قرار نمی‌دهد». پنتاگون همچنان مسئولیت این حمله را رد می‌کند.

بنیاد شهید در ایران روز چهارشنبه شمار جان‌باختگان حملات پنج روز آمریکا و اسرائیل را ۱۰۴۵ نفر اعلام کرد، بی‌آن‌که تفکیکی میان نظامیان و غیرنظامیان ارائه دهد.

در عرصه منطقه‌ای، وزارت دفاع عربستان سعودی اعلام کرد دو موشک کروز بر فراز منطقه الخرج در جنوب ریاض رهگیری و منهدم شده و ۹ پهپاد نیز هنگام ورود به حریم هوایی این کشور سرنگون شده‌اند، اما درباره عامل حملات توضیحی نداد.

تنش‌ها حتی به آستانه درگیری مستقیم با یک عضو ناتو رسید. سامانه‌های پدافند هوایی ناتو روز چهارشنبه یک موشک بالستیک ایرانی را که پس از عبور از آسمان عراق و سوریه به‌سوی استان هاتای ترکیه در حرکت بود، رهگیری و منهدم کردند. بقایای موشک در منطقه دورتیول سقوط کرد و تلفاتی گزارش نشد. پیت هگست با وجود این حادثه اعلام کرد که این رخداد موجب فعال شدن بند ۵ دفاع جمعی ناتو نخواهد شد. ترکیه نیز سفیر جمهوری اسلامی را احضار کرد.

وزیر دفاع آمریکا درباره نقش چین و روسیه در این جنگ گفت این دو کشور «عامل تعیین‌کننده‌ای نیستند» و موضوع واشنگتن با آن‌ها نیست؛ هرچند مسکو و پکن حملات آمریکا و اسرائیل را محکوم کرده‌اند.

در داخل ایران، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، مدعی شد از آغاز جنگ تاکنون ۵۰۰ نظامی آمریکایی کشته شده‌اند؛ ادعایی که آمریکا آن را تأیید نکرده و تنها مرگ شش نظامی خود را اعلام کرده است. او همچنین هرگونه مذاکره با آمریکا را رد کرد. گزارش روزنامه نیویورک‌تایمز درباره ارسال پیام از سوی ایران برای گفت‌وگو با سازمان سیا نیز از سوی یک منبع در وزارت اطلاعات تکذیب شد و «شایعه» خوانده شد. پیش‌تر دونالد ترامپ گفته بود تهران خواهان گفت‌وگوست اما «اکنون بسیار دیر شده است».

در همین حال، سپاه پاسداران از «کنترل کامل» تنگه هرمز خبر داده است. داده‌های مؤسسات کشتی‌رانی نشان می‌دهد تردد کشتی‌ها از این آبراه راهبردی به‌شدت کاهش یافته و هزاران شناور در خلیج فارس متوقف شده‌اند. برخی شرکت‌های بیمه پوشش خطر جنگ را لغو کرده‌اند و به‌گفته منابع کشتیرانی، عبور نفتکش‌ها تا حدود ۹۰ درصد نسبت به میانگین روزهای پیش از حمله کاهش یافته است. اختلال در زنجیره تأمین جهانی از نفت و گاز تا دارو و نیمه‌هادی‌ها نگرانی‌ها درباره افزایش قیمت‌ها را تشدید کرده است. ترامپ اعلام کرده نیروی دریایی آمریکا آماده اسکورت نفتکش‌هاست.

در شمال عراق نیز ایران حملات به پایگاه‌های گروه‌های مخالف کرد ایرانی را تشدید کرده است. در یکی از این حملات موشکی به یک پایگاه پیشمرگه‌ها چهار نفر زخمی شدند که یکی از آن‌ها جان باخت. در حمله پهپادی به پایگاه حزب دموکرات کردستان ایران نیز یک غیرنظامی زخمی شده است. یکی از رهبران این حزب از احتمال درگیری کردها در داخل ایران سخن گفته اما زمان مشخصی اعلام نکرده است.

از سوی دیگر عبدالله مهتدی، رهبر حزب کومه‌له کردستان روز چهارشنبه اعلام کرد که این حزب به ائتلاف تازه‌تشکیل‌شده احزاب کردستان ایران پیوسته است؛ ائتلافی که پیش‌تر پنجم اسفند از سوی پنج حزب شامل حزب آزادی کردستان (پاک)، حزب دموکرات کردستان ایران (حدکا)، حزب حیات آزاد کردستان (پژاک)، سازمان خبات کردستان ایران و کومله زحمتکشان کردستان با هدف تثبیت نقش سیاسی خود در شرایط کنونی و در واکنش به آن‌چه «از دست رفتن مشروعیت جمهوری اسلامی» خوانده‌اند، تشکیل شده بود.

عبدالله مهتدی این پیوستن را گامی امیدوارکننده در مسیر همگرایی نیروهای دموکراسی‌خواه توصیف کرد.

در فضای رسانه‌ای نیز خبرگزاری رویترز روز چهارشنبه چند ویدئوی منتشرشده درباره حملات ایران به تل‌آویو، حیفا و حتی مقر سیا در امارات را راستی‌آزمایی کرد و گفت این تصاویر قدیمی و مربوط به رویدادهایی در چین، سوریه و آتش‌سوزی سال ۲۰۱۵ در نزدیکی دبی بوده و به غلط به تحولات اخیر نسبت داده شده‌اند.