جنگ ایران و بازارهای جهانی؛ جهش قیمت نفت تا آستانه ۱۲۰ دلار و سقوط سهام اروپا

به‌گزارش رویترز، بازارهای مالی جهان روز دوشنبه ۱۸ اسفند / ۹ مارس تحت تأثیر تشدید جنگ میان آمریکا و اسرائیل با ایران با نوسانات شدید مواجه شدند؛ رخدادی که باعث جهش قیمت نفت، سقوط سهام اروپایی و افزایش بازده اوراق قرضه دولتی شد و نگرانی‌ها درباره بازگشت تورم را تقویت کرد.

در بازار انرژی، قیمت نفت بیش از ۲۵ درصد افزایش یافت و به بالاترین سطح خود از اواسط سال ۲۰۲۲ رسید. شاخص جهانی نفت برنت در مقطعی به ۱۱۹.۵۰ دلار در هر بشکه رسید و اندکی بعد با افزایش ۱۶ درصدی در سطح ۱۰۷.۸۰ دلار معامله شد. افزایش قیمت‌ها در پی کاهش عرضه از سوی تولیدکنندگان بزرگ خلیج فارس و اختلال در حمل‌ونقل نفت در نتیجه گسترش درگیری‌ها رخ داد.

کارشناسان می‌گویند این جهش بزرگ‌ترین افزایش قیمت از زمان آغاز همه‌گیری کرونا محسوب می‌شود و سرمایه‌گذاران اکنون برای احتمال بروز یک بحران تورمی آماده می‌شوند. در همین حال گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد وزیران دارایی کشورهای گروه هفت قصد دارند درباره آزادسازی بخشی از ذخایر استراتژیک نفت برای آرام کردن بازارها گفت‌وگو کنند.

هم‌زمان در منطقه یورو نیز بازار اوراق قرضه سقوط کرد. بازده اوراق قرضه ۱۰ ساله آلمان به‌عنوان شاخص اصلی منطقه یورو با ۵.۹ واحد پایه افزایش به ۲.۹۲۲ درصد رسید که بالاترین سطح در یک سال اخیر است. بازده اوراق دو ساله حساس به نرخ بهره نیز ۱۵.۱ واحد پایه افزایش یافت و به ۲.۴۵۹ درصد رسید؛ سطحی که آخرین بار در اوت ۲۰۲۴ مشاهده شده بود.

افزایش قیمت نفت و نگرانی از اختلال در عرضه، به‌ویژه در مسیر حیاتی تنگه هرمز، نگرانی‌ها از شوک عرضه انرژی را تشدید کرده است.

در همین حال تحولات سیاسی در تهران نیز بر نگرانی‌ها افزود. جمهوری اسلامی ایران یکشنبه شب مجتبی خامنه‌ای را به‌عنوان جانشین پدرش علی خامنه‌ای برای رهبری معرفی کرد؛ اقدامی که از نگاه تحلیلگران نشان‌دهنده تداوم قدرت جناح‌های تندرو در این کشور است.

بازار سهام اروپا نیز به‌شدت تحت فشار قرار گرفت. شاخص فراگیر استوکس اروپا برای سومین روز متوالی کاهش یافت و تا ساعت ۰۸:۱۰ به وقت گرینویچ با افت ۲.۳۴ درصدی به ۵۸۵.۰۸ واحد رسید. این شاخص هفته گذشته نیز ۵.۵ درصد سقوط کرده بود که بدترین عملکرد آن در نزدیک به یک سال گذشته محسوب می‌شود.

در میان بخش‌های مختلف بازار، بانک‌ها با کاهش ۳.۲ درصدی و شرکت‌های فن‌آوری با افت ۳.۱ درصدی بیشترین زیان را ثبت کردند. در صنعت هوانوردی، سهام لوفت‌هانزا ۳.۹ درصد و ایرفرانس–کی‌ال‌ام ۵.۲ درصد سقوط کرد. در مقابل، افزایش قیمت نفت باعث شد شاخص شرکت‌های انرژی ۰.۱ درصد رشد کند و شرکت دفاعی لئوناردو نیز ۱.۴ درصد افزایش ارزش داشته باشد.

هم‌زمان شاخص فوتسی ۱۰۰ لندن در آغاز معاملات ۱.۵ درصد افت کرد؛ هرچند به‌دلیل سهم بالاتر شرکت‌های انرژی در این شاخص، عملکرد آن نسبت به سایر بازارهای اروپایی کمی بهتر بود.

اکنون توجه بازارها به سخنان رئیس بانک مرکزی اروپا و نشست وزیران دارایی منطقه یورو معطوف شده است؛ در حالی که داده‌های اقتصادی جدید نشان می‌دهد سفارش‌های صنعتی آلمان در ماه ژانویه بیش از حد انتظار کاهش یافته‌اند—نشانه‌ای دیگر از شکنندگی اقتصاد اروپا در شرایط تشدید تنش‌های ژئوپولیتیک.

در بازار ارز، پوند بریتانیا روز دوشنبه ۰.۸۱ درصد کاهش یافت و به ۱.۳۳۱ دلار رسید؛ افتی که بزرگ‌ترین کاهش روزانه آن در بیش از یک ماه اخیر محسوب می‌شود. سرمایه‌گذاران در واکنش به افزایش ریسک‌های جهانی به سمت دلار آمریکا به‌عنوان دارایی امن حرکت کردند. پوند در برابر یورو تغییر چندانی نداشت و هر یورو حدود ۸۶.۶۳ پنس معامله شد.

فشار بر پوند در حالی افزایش یافته که اقتصاد بریتانیا به‌شدت به واردات انرژی وابسته است. معامله‌گران همچنین در حال ارزیابی هزینه احتمالی حمایت دولت از خانوارها برای جبران افزایش قیمت انرژی هستند. در بحران انرژی سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳، برنامه‌های حمایتی بریتانیا حدود ۵۲ میلیارد پوند (معادل ۶۹ میلیارد دلار) هزینه داشت.

در بازار اوراق قرضه بریتانیا نیز فشار فروش ادامه یافت و بازده اوراق قرضه ۱۰ ساله دولت این کشور با افزایش بیش از ۱۵ واحد پایه به ۴.۷۷۶ درصد رسید که بالاترین سطح از سپتامبر گذشته است. معامله‌گران اکنون بیش از ۵۰ درصد احتمال می‌دهند که بانک مرکزی انگلستان در سال جاری نرخ بهره را افزایش دهد؛ در حالی که در ماه فوریه انتظار دو مرحله کاهش نرخ بهره وجود داشت.