ترامپ: «اگر توافق اجرا نشود، شلیک‌ها آغاز می‌شود»

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، پنج‌شنبه ۲۰ فروردین / ۹ آوریل با انتشار پیامی هشدارآمیز اعلام کرد که نیروهای نظامی آمریکا در اطراف ایران باقی خواهند ماند و در صورت عدم اجرای توافق، گزینه نظامی به‌طور جدی روی میز است. او نوشت: «تمامی کشتی‌ها، هواپیماها و نیروهای نظامی ایالات متحده... در ایران و اطراف آن باقی خواهند ماند تا زمانی که به توافق واقعی عمل شود.»

رئیس‌جمهور آمریکا در ادامه با لحنی تهدیدآمیز افزود: «اگر به هر دلیلی چنین نشود... آنگاه شلیک‌ها آغاز می‌شود؛ بزرگ‌تر، برتر و قدرتمندتر از هر آن‌چه تا به کنون کسی دیده است.»

ترامپ همچنین با تأکید بر اهداف واشنگتن گفت: «مدت‌ها پیش توافق شد... سلاح هسته‌ای در کار نخواهد بود و تنگه هرمز باز و امن خواهد ماند» و در عین حال مدعی شد: «ارتش بزرگ ما... منتظر پیروزی‌های بعدی خود است.»

این مواضع در شرایطی مطرح می‌شود که اختلاف‌ها بر سر چارچوب مذاکرات همچنان ادامه دارد.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، با اعلام این‌که سه بند کلیدی از طرح پیشنهادی ایران پیش از آغاز مذاکرات نقض شده، تأکید کرد: «در چنین شرایطی، نه آتش‌بس دوطرفه معنایی دارد و نه مذاکرات.» او با اشاره به تهاجم اسرائیل به لبنان، «نقض حریم هوایی ایران» و «انکار حق غنی‌سازی» افزود: «از همان ابتدا، ما روند جاری را با بی‌اعتمادی دنبال می‌کردیم.»

در مقابل، مقام‌های آمریکایی روایت کاملاً متفاوتی ارائه می‌دهند.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، با انتقاد از انتشار نسخه‌های مختلف از «طرح ۱۰ ماده‌ای» ایران گفت این مسئله باعث سردرگمی شده و حتی یکی از نسخه‌ها را با کنایه «احتمالاً نوشته‌شده توسط چت‌جی‌پی‌تی» توصیف کرد. او درباره اظهارات قالیباف نیز گفت: «به نظر می‌رسد انگلیسی‌اش چندان قوی نیست» و تأکید کرد که موضع آمریکا درباره غنی‌سازی «کاملاً روشن» است.

کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، نیز تصریح کرد که طرح اولیه ایران «کاملاً غیرقابل قبول» بوده و «به سطل زباله انداخته شد»، اما پس از فشارها، تهران «طرحی جدید، متفاوت و معقول‌تر» ارائه داده که می‌تواند مبنای گفت‌وگو باشد. با این حال او تأکید کرد: «خطوط قرمز رئیس‌جمهور — از جمله پایان غنی‌سازی ایران در داخل این کشور — تغییری نکرده است.»

ترامپ نیز با حمله به رسانه‌ها، گزارش‌های منتشرشده درباره این طرح را رد کرد و گفت: «تمام آن ۱۰ مورد، یک فریب ساختگی بود» و رسانه‌هایی مانند سی‌ان‌ان و نیویورک‌تایمز را به «بدنام کردن روند صلح» متهم کرد.

در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، بر موضعی سخت‌گیرانه تأکید کرده و گفته است: «اورانیوم غنی‌شده باید از ایران خارج شود، چه از طریق توافق و چه با استفاده از زور»، موضعی که نشان‌دهنده فشار مضاعف بر روند مذاکرات است.

تنش با ناتو

همزمان با این تحولات، شکاف میان آمریکا و متحدانش در ناتو نیز برجسته شده است. ترامپ پس از دیدار با مارک روته، دبیرکل ناتو، با انتقاد شدید از عملکرد آن نوشت: «وقتی به ناتو نیاز داشتیم، آن‌ها آن‌جا نبودند و اگر دوباره هم به آن‌ها نیاز داشته باشیم، نخواهند بود.» او حتی با اشاره‌ای جنجالی افزود: «گرینلند را به یاد بیاورید، آن تکه یخ بزرگ که بد اداره می‌شود.»

این اظهارات در حالی مطرح شده که گزارش‌هایی از احتمال کاهش حضور نظامی آمریکا در کشورهای عضو ناتو منتشر شده است. با این حال، روته تلاش کرد فضا را تعدیل کند و گفت این گفت‌وگو «بسیار صریح و شفاف» بود و تأکید کرد که بسیاری از کشورهای اروپایی همکاری داشته‌اند. او همچنین مدعی شد: «جهان قطعاً امن‌تر شده» و این موضوع را به «رهبری» ترامپ نسبت داد.

در چنین شرایطی، قرار است دور جدید مذاکرات میان ایران و آمریکا روز جمعه با میانجی‌گری پاکستان برگزار شود؛ مذاکراتی که به‌گفته واشنگتن با ریاست جی‌دی ونس انجام خواهد شد. با این حال، تداوم اختلاف بر سر غنی‌سازی، روایت‌های متناقض از طرح‌های پیشنهادی و همزمانی آن با تهدیدهای نظامی و تنش با متحدان غربی، چشم‌انداز این گفت‌وگوها را همچنان مبهم و پرچالش نگه داشته است.