شکاف بر سر گنجاندن لبنان در توافق آتشبس ایران و آمریکا
حملات مرگبار اسرائیل به لبنان بحران را تشدید کرده، اختلاف عمیق میان بازیگران منطقهای و بینالمللی بر سر شمول یا عدم شمول لبنان در توافق آتشبس ایران و آمریکا، آینده این توافق شکننده را در هالهای از ابهام فرو برده است.
بخش خبر
ساکنان منطقه شیاح در حومه جنوبی بیروت در محل حملات هوایی اسرائیل ـ ۹ آوریل ۲۰۲۶ ـ عکس از خبرگزاری فرانسه
مقامهای لبنانی و اسرائیلی در مواضعی متضاد، چشمانداز تحولات اخیر را بیش از پیش پیچیده کردهاند. نواف سلام، نخستوزیر لبنان، پنجشنبه ۲۰ فروردین / ۹ آوریل با اشاره به تداوم حملات اسرائیل، خواستار شفافسازی فوری درباره جایگاه لبنان در توافق آتشبس ایران و آمریکا شد و گفت: «ضروری است تأیید شود که آتشبس شامل لبنان نیز میشود تا از تکرار حملات جلوگیری شود.»
در همین حال، حنین سعید، وزیر امور اجتماعی لبنان، با تأکید بر نقش کشورش در روند دیپلماتیک اظهار داشت: «حضور لبنان بر سر میز مذاکرات حیاتی است».
سعید افزود بیروت باید بتواند درباره «نوع توافق صلح و آتشبسی که مورد نیاز است» مشارکت مستقیم داشته باشد.
در مقابل، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نهتنها شمول لبنان در آتشبس را رد کرد، بلکه از ادامه عملیات نظامی خبر داد و گفت: «ما به حمله به حزبالله با قدرت، دقت و قاطعیت ادامه میدهیم.»
نتانیاهو همچنین اعلام کرد که به کابینه خود دستور داده مذاکرات مستقیم با لبنان را «در اسرع وقت» آغاز کند؛ مذاکراتی که بهگفته او بر «خلع سلاح حزبالله و ایجاد روابط صلحآمیز» متمرکز خواهد بود.
در پی حملات گسترده هوایی اسرائیل به لبنان که بیش از ۲۰۰ کشته و هزاران زخمی برجای گذاشت، دولت لبنان گامهایی داخلی نیز برداشت. کابینه این کشور با وجود مخالفت وزیران وابسته به حزبالله، دستور داد سلاحها در بیروت بهطور انحصاری در اختیار نهادهای دولتی قرار گیرد. نواف سلام در این باره تأکید کرد: «سلاحها باید فقط در دست مقامهای مشروع قرار داشته باشد.»
همزمان، لبنان اعلام کرده است که شکایتی درباره «نقضهای فاحش» ناشی از حملات اخیر اسرائیل به شورای امنیت سازمان ملل ارائه خواهد کرد.
اختلاف نظر درباره آتشبس به سطح بینالمللی نیز کشیده شده است.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، هشدار داد: «اقدامات اسرائیل فشار زیادی بر آتشبس آمریکا و ایران وارد میکند» و تأکید کرد که این توافق «باید به لبنان نیز گسترش یابد.»
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، و ایوت کوپر، وزیر خارجه بریتانیا، و پیش از این، خوزه مانوئل آلبارس، وزیر امور خارجه اسپانیا نیز خواستار تعمیم فوری آتشبس به لبنان شدهاند. در مقابل، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، تصریح کرده که عدم شمول لبنان «ناشی از سوءتفاهم در روند مذاکرات نیست» بلکه بخشی از چارچوب توافق بوده است.
در تهران نیز مواضع تندی در این زمینه اتخاذ شده است. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، حملات اسرائیل را «نقض آشکار آتشبس» خواند و هشدار داد: «تداوم این اقدامات، مذاکره را بیمعنا خواهد کرد.» محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، نیز تأکید کرد: «لبنان و جبهه مقاومت جزو لاینفک آتشبس هستند» و هشدار داد که نقض آن «پاسخ قوی» در پی خواهد داشت.
اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران هم با لحنی تهدیدآمیز گفت «مجازات سخت و پشیمانکنندهای در انتظار» عاملان حملات به لبنان است.
در این میان، پاکستان بهعنوان میانجی، در مرکز تحولات قرار گرفته است. شهباز شریف، نخستوزیر این کشور پیشتر اعلام کرده بود که آتشبس باید «در همهجا، از جمله لبنان» اجرا شود، اما اکنون این تفسیر با مخالفت اسرائیل و آمریکا روبهرو شده است.
اسلامآباد در آستانه مذاکرات حساس ایران و آمریکا بهشدت امنیتی شده؛ مسیرهای منتهی به منطقه دیپلماتیک مسدود و شهر عملاً در حالت آمادهباش قرار گرفته است. بهگفته مقامهای ایرانی، هیئتی بلندپایه به ریاست احتمالی محمدباقر قالیباف راهی پاکستان خواهد شد.
سعید خطیبزاده، معاون وزیر خارجه ایران، با اشاره به نقش میانجیگرانه پاکستان گفت: «ایران در آستانه پاسخ به نقض آتشبس بود، اما پاکستان مداخله کرد و پیامهایی درباره کنترل اسرائیل منتقل شد.»
در حالی که شکاف در تفسیر آتشبس عمیقتر شده و خشونتها در لبنان ادامه دارد، مذاکرات روز جمعه ایران و آمریکا در اسلامآباد در شرایطی برگزار میشود که سرنوشت این توافق و حتی امکان تداوم آن، بیش از هر زمان دیگری به نتایج این گفتوگوها گره خورده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا روز پنجشنبه با انتشار پیامی هشدارآمیز اعلام کرد که در صورت عدم اجرای توافق، گزینه نظامی بهطور جدی روی میز است.
نظرها
نظری وجود ندارد.