عراقچی و ترامپ بازگشایی تنگه هرمز را اعلام کردند؛ ترامپ می‌گوید محاصره دریایی ادامه دارد

در پی تحولات تازه در منطقه و همزمان با آغاز آتش‌بس میان اسرائیل و لبنان، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، عصر جمعه ۲۸ فروردین / ۱۷ آوریل اعلام کرد که تردد کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز آزاد شده است.

عراقچی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در پی اعلام آتش‌بس در لبنان، عبور و مرور تمامی کشتی‌های تجاری از طریق تنگه هرمز برای باقی‌مانده دوره آتش‌بس به‌طور کامل آزاد اعلام می‌شود». او همچنین تأکید کرد که «این تردد باید در مسیر هماهنگ‌شده و از پیش اعلام‌شده توسط سازمان بنادر و دریانوردی جمهوری اسلامی ایران انجام گیرد».

دقایقی پس از این اظهارات، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز در پیامی جداگانه بازگشایی این گذرگاه راهبردی را تأیید کرد و نوشت: «تنگه هرمز کاملاً باز و آماده برای تجارت و عبور و مرور کامل است.»

ترامپ در پیام دیگری افزود: «ایران هم‌اکنون اعلام کرد که تنگه هرمز کاملاً باز و آماده عبور کامل است. متشکرم!»

با این حال، رئیس‌جمهور آمریکا در ادامه تصریح کرد که «تنگه هرمز کاملاً باز و آماده برای تجارت و عبور و مرور کامل است، اما محاصره دریایی تا آن‌جا که به ایران مربوط می‌شود، با تمام قوا… ادامه خواهد داشت.»

او همچنین مدعی شد که «ایران، با کمک ایالات متحده، تمام مین‌های دریایی را برداشته یا در حال برداشتن آن‌هاست».

دونالد ترامپ در جمع‌بندی این تحولات نوشت: «یک روز عالی و درخشان برای جهان!»

این مواضع در حالی مطرح شد که منابع داخلی در ایران از مشروط بودن این بازگشایی خبر می‌دهند. بر اساس گزارش‌ها، تردد کشتی‌ها تنها در صورتی مجاز است که تجاری باشند، از مسیرهای تعیین‌شده عبور کنند و با نیروهای مسئول ایرانی هماهنگی کامل داشته باشند.

یک منبع آگاه در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران هشدار داده است که در صورت تداوم محاصره دریایی، این اقدام «به‌عنوان نقض آتش‌بس تلقی شده و مسیر عبوری تنگه هرمز بسته خواهد شد.»

همزمان، برخی رسانه‌های داخلی ایران نسبت به اظهارات عباس عراقچی درباره بازگشایی تنگه هرمز ابراز تردید کردند.

خبرگزاری فارس در سلسله پست‌هایی در حساب شبکه اجتماعی ایکس خود، این تصمیم را به چالش کشید و از «سکوت عجیب شورای عالی امنیت ملی و تیم مذاکره‌کننده» انتقاد کرد.

در شرایطی که ابهاماتی درباره وضعیت مجتبی خامنه‌ای، رهبر جدید جمهوری اسلامی که گفته می‌شود در اوایل جنگ مجروح شده، وجود دارد؛ شورای عالی امنیت ملی عملاً به‌عنوان مرجع اصلی تصمیم‌گیری در کشور عمل کرده است.

خبرگزاری مهر نیز اعلام کرد که گزارش‌های مربوط به بازگشایی تنگه هرمز نیاز به «شفاف‌سازی» دارد و «منوط به تأیید رهبری» است.

تحول در وضعیت تنگه هرمز همزمان با اجرای آتش‌بس ۱۰ روزه میان اسرائیل و لبنان رخ داده است؛ آتش‌بسی که پس از بیش از یک ماه درگیری و کشته شدن هزاران نفر برقرار شد. با این حال، نشانه‌هایی از شکنندگی این توافق همچنان دیده می‌شود و مواضع طرف‌های درگیر حاکی از تداوم تنش‌هاست.

در همین چارچوب، ترامپ از دعوت خود از رهبران اسرائیل و لبنان برای برگزاری مذاکرات مستقیم در کاخ سفید خبر داده است؛ اقدامی که در صورت تحقق، می‌تواند نخستین گفت‌وگوی مستقیم میان سران دو طرف در بیش از سه دهه گذشته باشد.

در سطح بین‌المللی، رهبران اروپایی نیز به این تحولات واکنش نشان داده‌اند. امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، با استقبال از اعلام ایران گفت این اقدام «در مسیر درستی پیش می‌رود» اما در عین حال هشدار داد که هرگونه محدودیت یا سازوکاری که به «خصوصی‌سازی تنگه» منجر شود، قابل قبول نیست.

کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا نیز اعلام کرد که یک مأموریت چندملیتی برای تضمین امنیت کشتیرانی در حال برنامه‌ریزی است و این مأموریت «کاملاً صلح‌آمیز و دفاعی» خواهد بود.

قرار است برنامه‌ریزان نظامی کشورهای مختلف هفته آینده در لندن در این باره دیدار کنند.

بازتاب این تحولات در بازارهای جهانی نیز فوری بود. با انتشار خبر بازگشایی تنگه هرمز، قیمت نفت حدود ۱۰ درصد کاهش یافت و در مقابل، شاخص‌های بورس آمریکا با رشد قابل توجهی مواجه شدند؛ به‌طوری که داوجونز بیش از هزار واحد افزایش یافت و شاخص‌های S&P 500 و نزدک نیز روند صعودی را تجربه کردند. این واکنش‌ها نشان‌دهنده کاهش نگرانی‌ها نسبت به اختلال در عرضه انرژی جهانی است.