تردید در تداوم مذاکرات ایران و آمریکا در آستانه پایان مهلت آتش‌بس

با نزدیک شدن به زمان انقضای آتش‌بس میان ایران و آمریکا در روز چهارشنبه، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا سه‌شنبه یکم اردیبهشت / ۲۱ آوریل در گفت‌وگو با بلومبرگ اعلام کرد که تمدید این توافق «بسیار بعید» است.

در واکنش به این فضای پرتنش، محمدباقر قالیباف، مذاکره‌کننده ارشد و رئیس مجلس ایران، با تأکید بر این‌که تهران مذاکره زیر سایه تهدید را نمی‌پذیرد، از آمادگی جمهوری اسلامی برای «رونمایی از کارت‌های جدید در میدان نبرد» سخن گفت.

با این حال، گزارش‌های متناقضی از حضور هیئت ایرانی در اسلام‌آباد به گوش می‌رسد؛ در حالی که صداوسیمای جمهوری اسلامی اعزام هرگونه هیئت را تا این لحظه تکذیب کرده و آن را ناشی از بحث‌های داخلی پس از توقیف کشتی کانتینربر ایرانی توسط نیروی دریایی آمریکا می‌داند، روزنامه وال‌استریت‌ ژورنال به نقل از منابع آگاه مدعی شد که ایران به میانجی‌گران منطقه‌ای از اعزام هیئت خود در روز سه‌شنبه خبر داده است.

در همین راستا، خبرگزاری رویترز به نقل از یک منبع پاکستانی از پیشرفت اوضاع و احتمال برگزاری مذاکرات در روز چهارشنبه طبق برنامه قبلی خبر داد و اعلام کرد که در صورت نهایی شدن توافق، احتمال شرکت حضوری یا مجازی رئیس‌جمهور آمریکا در نشست وجود دارد.

از سوی دیگر، یوهان واده‌فول، وزیر امور خارجه آلمان نیز روز سه‌شنبه ضمن انتقاد از انسداد تنگه هرمز، به‌طور فوری از ایران خواست به پیشنهاد واشنگتن پاسخ مثبت داده و برای مذاکرات سازنده راهی اسلام‌آباد شود.

این تلاش‌های دیپلماتیک با حمایت صریح چین نیز همراه شده است؛ چنان‌که سفیر چین در دیدار با وزیر خارجه پاکستان، پشتیبانی پکن از تسهیل این گفت‌وگوها برای تأمین ثبات منطقه‌ای را ابلاغ کرد.

در اسلام‌آبادف پایتخت پاکستان، هزاران نیروی امنیتی مستقر شده‌اند و تدابیر حفاظتی در مسیرهای منتهی به فرودگاه به شکلی بی‌سابقه و حتی فراتر از دور اول مذاکرات در ۲۲ و ۲۳ فروردین / ۱۱ و ۱۲ آوریل تشدید شده است.

تحلیل‌گران معتقدند سطح این آمادگی‌ها نشان‌دهنده احتمال حضور مقامات بلندپایه در صورت پیشرفت گفت‌وگوهاست. قرار است جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، سرپرستی هیئت آمریکایی را بر عهده داشته باشد.

این تنش‌ها در حالی ادامه دارد که ابعاد انسانی و اقتصادی جنگ به مرحله بحرانی رسیده است.

در حاشیه این تحولات، نشست وزیران انرژی و مقامات اقلیمی در برلین میزبان سخنرانی‌های هشدارآمیزی بود. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، طی پیامی تصویری خطاب به این کنفرانس، جنگ خاورمیانه را عامل بروز «شدیدترین بحران انرژی در یک نسل اخیر» دانست و تأکید کرد که سوخت‌های فسیلی نه‌تنها سیاره زمین را تخریب می‌کنند، بلکه اقتصاد جهانی را نیز به گروگان گرفته‌اند.

در همین نشست، سایمون استیل، مدیر بخش اقلیم سازمان ملل، با هشدار نسبت به «هرج‌ومرج در قیمت سوخت»، خاطرنشان کرد که هزینه‌های بالای انرژی ناشی از این جنگ، کشورها را در باتلاقی از بدهی و تورم رکودی فرو برده است. او تنها راه برون‌رفت از این بن‌بست را تسریع در سرمایه‌گذاری بر روی انرژی‌های پاک و همکاری‌های بین‌المللی برای عبور از این چالش دوگانه (بحران اقلیمی و بحران سوخت) دانست.

آمارها نشان می‌دهند که در این جنگ، تاکنون بیش از ۳۳۷۵ نفر در ایران و ۲۲۹۰ نفر در لبنان جان باخته‌اند. در جبهه مقابل نیز ده‌ها تن از جمله سربازان اسرائیلی و نیروهای آمریکایی کشته شده‌اند.