۶۰ درصد جمعیت ایران بدون یارانه قادر به تامین حداقل نیازها نیستند

روند صعودی قیمت‌ها، به ویژه برای مواد غذایی شتابان‌تر از قبل ادامه دارد. تازه‌ترین گزارش مرکز آمار بیانگر افزایش دو برابری برخی از خوراکی‌های اساسی است. یک «اقتصاددان» منتقد شوک درمانی از رئیس دولت خواست مانع اجرای سیاست‌های فقرزا شود.

فرشاد مومنی، اقتصاددان نهادگرا در ایران سیاست‌های اقتصادی موسوم به «آزادسازی قیمت‌ها» را که به گفته او در شش ماه قیمت مواد غذایی را سه برابر خواهد کرد، «جنایتکارانه» توصیف کرد و خطاب به مسعود پزشکیان گفت چرا از سیاست «شوک‌درمانی» دفاع می‌کند و نمی‌خواهد «در باره کسانی که به او دسترسی دارند، بازنگری کند»؟

او با بیان اینکه پیش از جنگ ۱۲ روزه «هشت میلیون ایرانی در شرایط فقر شدید قرار داشتند»، افزود: «بین ۶۰ تا ۷۰ درصد جمعیت اگر اعانه‌های یارانه‌ای دریافت نکنند، قادر به تامین نیازهای اساسی خود نیستند».

پیش از این در دی ۱۴۰۴ رسانه‌های ایران به نقل از رئیس سازمان بهزیستی جمعیت زیر خط فقر مطلق را ۴۰ تا ۵۰ درصد گزارش کرده بودند.

مومنی «مهار قدرت قیمت‌گذاری دلبخواه بازیگران مافیایی» را یکی از اقدام‌هایی که «باید انجام شود» برشمرد، چرا که «اگر این روند متوقف نشود، دیگر سنگ روی سنگ بند نمی‌شود».

او گفت این سیاست‌ها به مردم احساس بی‌پناهی و رهاشدگی می‌دهد و مسیر را برای «تجاوز نظامی» هموار می‌کند.

در ایران بر اساس اعلام مرکز آمار نرخ تورم نقطه به نقطه در فروردین ۱۴۰۵ به ۷۳٬۵ درصد رسید؛ یعنی هزینه خانوار برای خرید سبد کالا و خدمات مشابه نسبت به فروردین ۱۴۰۴ ۷۳٬۵ درصد بیشتر شد. نرخ تورم سالانه در این ماه ۵۳٬۷ درصد و تورم ماهانه پنج درصد گزارش شد.

جزئیات گزارش مرکز آمار از روند رشد قیمت مواد غذایی و آشامیدنی در نخستین ماه سال چشم‌انداز نگران‌کننده‌ای نمایان می‌کند؛ سه قلم کالایی برنج خارجی، روغن مایع و روغن جامد بیش از ۲۰۰ درصد تورم نقطه به نقطه را تجربه کرده‌اند. همچنین بیشتر اقلام مصرفی لبنی و پروتئینی در این ماه افزایش قیمت بیش از ۱۰۰ درصدی را نسبت به ماه مشابه سال قبل داشته‌اند.

این گزارش می‌گوید: قیمت برنج خارجی از کیلویی ۸۱ هزار تومان به حدود ۲۵۱ هزار تومان رسیده که معادل ۲۰۹ درصد افزایش قیمت است. برنج ایرانی هم با افزایش ۱۷۳ درصدی طی یکسال از ۱۸۰ هزار تومان به ۴۹۳ هزار تومان رسید. روغن مایع (۹۰۰ گرمی) هم از ۷۳ هزار و ۹۰۰ تومان به حدود ۲۵۱ هزار و ۹۰۰ تومان رسیده که معادل ۳۰۸ درصد افزایش قیمت است. روغن جامد که بیشترین میزان رشد قیمت را داشته از کیلویی حدود ۸۰ هزار و ۹۰۰ تومان تا مرز ۳۸۵ هزار تومان افزایش قیمت پیدا کرده است. تورم روغن جامد معادل ۳۷۵ درصد بوده است.

مواد لبنی، یعنی پنیر، ماست، دوغ و شیر هم به ترتیب ۱۳۰ درصد، ۱۲۱ درصد، ۱۰۴ درصد و ۱۳۲ درصد در مقایسه با فروردین ۱۴۰۴ گران شد. افزایش نرخ لبنیات در سالهای اخیر سرانه مصرف آن را کاهش داده است.

گوشت مرغ نزدیک به دو برابر گران شد؛ یعنی از کیلویی ۹۸ هزار و ۴۰۰ تومان به ۲۸۶ هزار و ۶۰۰ تومان رسید که بیانگر تورم ۱۹۱ درصدی است. میانگین افزایش قیمت گوشت ۱۵۶ درصد برآورد شد که بر این اساس هر یک کیلوگرم گوشت گاو در ماه نخست سال ۱۴۰۵ یک میلیون و ۵۳۹ هزار تومان از بودجه خانوار را هزینه کرده است. یک کیلوگرم گوشت گوسفندی هم ۱۱۰ درصد نسبت به سال قبل گران شد؛ یعنی یک میلیون ۵۴۰ هزار تومان.

بر اساس گزارش مرکز آمار فقط صیفی‌جات و کره پاستوریزه افزایش کمتر از ۵۰ درصد داشتند. محصولات آردی، چایی و نوشیدنی‌ها هم ۵۰ تا ۱۰۰ درصد گران شدند. حبوبات که جایگزین پروتئین‌ها در سبد غذایی هستند ۷۷ تا ۹۹ درصد افزایش قیمت داشتند؛ لوبیا قرمز ۹۹ درصد، لپه ۸۴ درصد و عدس ۷۷ درصد. نرخ تورم ماکارونی هم ۷۵درصد اعلام شد.

پیشتر بانک مرکزی نرخ تورم نقطه به نقطه را ۶۷ درصد و برای کالای خوراکی و آشامیدنی ۹۵٬۷ درصد اعلام کرده بود. کارشناسان و موسسه‌های اقتصادی در ایران نسبت به جهش نرخ تورم در ماه‌های آینده هشدار داده و گفته‌اند ممکن است این شاخص به ۱۴۰ درصد برسد. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت در واکنش به افزایش قیمت‌ها، مقدار آن را «کم» دانسته و گفته بود که «طبیعی است».