رویترز: عربستان سعودی به خاک ایران حملات مخفیانه کرده است

رویترز در گزارشی فاش ساخت که عربستان سعودی به‌شکل مخفیانه به خاک ایران حملات هوایی کرده است.  این حملات که پیش از این گزارش نشده بود، نخستین اقدام نظامی مستقیم و شناخته شده عربستان سعودی در خاک ایران محسوب می‌شود؛ امری که نشان‌دهنده جسارت بسیار بیشتر ریاض در دفاع از خود در برابر رقیب اصلی منطقه‌ای‌اش است.

این گزارش به‌نقل از مقامات غربی آورده است که این حملات توسط نیروی هوایی عربستان و در اواخر ماه مارس انجام شده است. یکی از این مقامات، حملات مذکور را «اقدامی تلافی‌جویانه و متقابل در پاسخ به هدف قرار گرفتن خاک عربستان» توصیف کرد. رویترز به‌طور مستقل قادر به تأیید اهداف دقیق این حملات نشده است.

در همین راستا، یک مقام ارشد وزارت خارجه عربستان سعودی در پاسخ به درخواست رویترز، مستقیماً انجام این حملات را تأیید یا تکذیب نکرد. وزارت امور خارجه ایران نیز به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخی نداده است.

عربستان که روابط نظامی عمیقی با ایالات متحده آمریکا دارد، به‌طور سنتی برای حفاظت از خود به ارتش آمریکا متکی بوده است؛ اما جنگ ۱۰ هفته‌ای اخیر، این پادشاهی را در برابر حملاتی که چتر امنیتی آمریکا را سوراخ کرده، آسیب‌پذیر نشان داد.

 آغاز پاتک کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس

حملات عربستان نشان‌دهنده گسترش ابعاد درگیری‌هاست و فاش می‌سازد که چگونه جنگی که با حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند / ۲۸ فوریه آغاز شد، خاورمیانه را به‌شکلی غیرعلنی درگیر کرده است.

از زمان حملات آمریکا و اسرائیل، ایران تمامی شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس را با موشک و پهپاد هدف قرار داده است. این حملات نه‌تنها پایگاه‌های نظامی آمریکا، بلکه زیرساخت‌های غیرنظامی، فرودگاه‌ها و تأسیسات نفتی را نیز شامل شده و به بستن تنگه هرمز و اختلال در تجارت جهانی انجامیده است.

روز دوشنبه نیز وال‌استریت ژورنال گزارش داد که امارات متحده عربی حملات نظامی علیه ایران انجام داده است. بر پایه این گزارش، در ماه آوریل و همزمان با برقراری آتش‌بس، پالایشگاه جزیره لاوان هدف حمله قرار گرفت؛ حادثه‌ای که به آتش‌سوزی گسترده و اختلال طولانی‌مدت در فعالیت پالایشگاه منجر شد.

وال‌استریت ژورنال همچنین نوشت منابع آگاه مدعی‌اند آمریکا نه‌تنها واکنشی به این اقدام امارات نشان نداده، بلکه از همراهی برخی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس با عملیات علیه ایران استقبال کرده است.

اقدامات مشترک عربستان سعودی و امارات متحده عربی، چهره واقعی و پنهان این نبرد را نمایان می‌کند؛ جنگی که در آن کششورهای خلیج فارس پس از تحمل حملات سنگین ایران، شروع به پاسخ متقابل کرده‌اند.

با این حال، رویکرد این دو کشور یکسان نبوده است. امارات موضع تهاجمی‌تری اتخاذ کرده و به‌دنبال تحمیل هزینه به ایران است، در حالی که عربستان سعودی همزمان با پاسخ نظامی، سعی در جلوگیری از خروج جنگ از کنترل داشته و کانال‌های دیپلماتیک خود را با تهران، از جمله از طریق سفیر ایران در ریاض، حفظ کرده است.

 از تقابل نظامی تا تفاهم دیپلماتیک

مقامات ایرانی و غربی فاش کردند که عربستان سعودی پیش از حملات، ایران را مطلع کرده بود. این اقدام با دیپلماسی فشرده و تهدید ریاض به حملات سنگین‌تر دنبال شد که در نهایت منجر به یک «تفاهم برای تنش‌زدایی» میان دو کشور شد.

این تنش‌زدایی غیررسمی، یک هفته پیش از توافق آتش‌بس میان واشنگتن و تهران در ۱۸ فروردین / ۷ آوریل اجرایی شد. یک مقام ایرانی تأیید کرد که تهران و ریاض برای «توقف خصومت‌ها و حفاظت از منافع متقابل» به توافق رسیده‌اند.

اجتناب از «کوره نابودی»

ترکی الفیصل، رئیس سابق دستگاه اطلاعاتی عربستان سعودی، در یادداشتی در روزنامه «عرب‌نیوز»، استراتژی ریاض را این‌گونه تبیین کرد:

«وقتی ایران و دیگران تلاش کردند پادشاهی را به کوره نابودی بکشانند، رهبری ما ترجیح داد دردهای ناشی از اقدامات همسایه را به جان بخرد تا از جان و مال شهروندان خود محافظت کند.»

حملات عربستان پس از هفته‌ها تنش فزاینده انجام شد.

فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان، در یک نشست خبری در ریاض در ۲۸ اسفند / ۱۹ مارس، گفت که این کشور «در صورت لزوم، حق انجام اقدامات نظامی را برای خود محفوظ می‌داند».

سه روز بعد، عربستان وابسته نظامی ایران و چهار نفر از کارکنان سفارت این کشور را «عنصر نامطلوب» اعلام کرد.

ایران حملات مستقیم به عربستان را محدود کرد

به‌گفته منابع غربی، تا پایان ماه مارس، تماس‌های دیپلماتیک و تهدید عربستان سعودی به اتخاذ رویکردی تهاجمی‌تر، مشابه امارات متحده عربی، و انجام اقدامات تلافی‌جویانه بیشتر، به تفاهمی برای کاهش تنش منجر شد.

بر اساس بررسی رویترز از بیانیه‌های وزارت دفاع عربستان سعودی، شمار حملات پهپادی و موشکی علیه عربستان که در هفته ۵ تا ۱۱ فروردین / ۲۵ تا ۳۱ مارس بیش از ۱۰۵ مورد بود، بین ۱۲ تا ۱۷ فروردین / یکم تا ۶ آوریل به کمی بیش از ۲۵ مورد کاهش یافت.

به‌گفته منابع غربی، پرتابه‌هایی که در روزهای منتهی به آتش‌بس گسترده‌تر به سوی عربستان شلیک شدند، منشأیی در عراق داشتند نه خود ایران؛ موضوعی که نشان می‌داد تهران حملات مستقیم را محدود کرده، هرچند گروه‌های هم‌پیمانش همچنان به فعالیت ادامه می‌دادند.

عربستان در ۲۳ فروردین / ۱۲ آوریل سفیر عراق را احضار کرد تا نسبت به حملات انجام‌شده از خاک عراق اعتراض کند.

ارتباطات میان عربستان سعودی و ایران حتی زمانی که در آغاز آتش‌بس گسترده‌تر میان ایران و آمریکا تنش‌هایی پدیدار شد نیز ادامه یافت؛ دوره‌ای که وزارت دفاع عربستان گزارش داد در روزهای ۱۸ و ۱۹ فروردین / ۷ و ۸ آوریل، ۳۱ پهپاد و ۱۶ موشک به سوی این کشور شلیک شده است.

این افزایش حملات باعث شد ریاض گزینه اقدام تلافی‌جویانه علیه ایران و عراق را بررسی کند، در حالی که پاکستان برای اطمینان‌بخشی به عربستان سعودی جنگنده‌هایی اعزام کرد و همزمان با پیشرفت روند دیپلماتیک، خواستار خویشتن‌داری شد.