چگونه پروژه رمزارز ترامپ و بزرگترین صرافی ایران از یک شبکه مشترک استفاده کردند؟
صرافی ایرانی «نوبیتکس» میلیاردها دلار را از طریق زنجیرههای بلوکی (بلاکچین) «ترون» و «بیانبی چین» جابهجا کرده است؛ دو شبکهای که بنیانگذاران آنها از حامیان مالی برجسته پروژه رمزارز خانواده ترامپ هستند.
بخش اقتصاد
دونالد ترامپ و ارز دیجیتال ـ طرح از شاتراستاک
خبرگزاری رویترز در گزارشی تحقیقی که روز دوشنبه ۲۸ اردیبهشت / ۱۸ مه منتشر کرده، نوشته است زمانیکه مشتریان بزرگترین صرافی رمزارز ایران نیاز به جابهجایی میلیاردها دلار داشتند، شبکههای ایجاد شده توسط دو تن از بزرگترین بازیگران این صنعت بهعنوان کانالهای انتقال عمل کردند و از همان مراحل اولیه آغاز به کار پروژه ارز دیجیتالِ شاخص دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا همین دو بازیگر به این شرکت نوپا (استارتاپ) اعتبار بخشیدند.
بر اساس دادههای تحلیلشده توسط خبرگزاری رویترز، صرافی ایرانی نوبیتکس از سال ۲۰۲۳ تاکنون دستکم ۲.۳ میلیارد دلار را در بسترهای «ترون» و «بیانبی چین» پردازش کرده است؛ زنجیرههای بلوکی (بلاکچین) که به ترتیب توسط جاستین سان و چانگپنگ ژائو، میلیاردرهای عرصه رمزارز، راهاندازی شدهاند. کاربران «ترون» و «بیانبی چین» برای استفاده از این زنجیرههای بلوکی که بهعنوان دفترکلهای امن و دستکاریناپذیر عمل میکنند، کارمزد پرداخت میکنند.
زنجیره بلوکی یا بلاکچین یک دفتر ثبت دیجیتال، شفاف و غیرمتمرکز است. به زبان ساده، مانند یک دفتر حسابداری عمومی کار میکند که تراکنشها را به صورت امن و بدون نیاز به یک نهاد مرکزی (مثل بانک) ثبت میکند تا کسی نتواند در اطلاعات آن دست ببرد یا آن را سانسور کند. «ترون» و «بیانبیچین» دو شبکه بزرگ و مستقل از این دست در جهان هستند.
پول ایرانی در طول حملات ایالات متحده آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران، همچنان در این دو دفترکل دیجیتال در حال گردش بوده است.
«سان» و صرافی «بایننس» (صرافی رمزارز متعلق به چانگپنگ ژائو)، هر دو از حامیان برجسته شرکت رمزارز «ورلد لیبرتی فایننشال» (داراییهای جهانی آزادی) هستند؛ شرکتی که توسط ترامپ و خانوادهاش پایهگذاری شده است.
هیچ نشانهای وجود ندارد که نشان دهد خانواده ترامپ از استفاده نوبیتکس از «ترون» و «بیانبی چین» اطلاع داشتهاند.
با این حال، تراکنشهای مربوط به ایران نشاندهنده موقعیت بالقوه متضاد با منافع است که داراییها و منافع تجاری گسترده خانواده ترامپ برای ریاستجمهوری آمریکا ایجاد کرده است. بهعنوان مثال، امپراتوری املاک و مستغلات «سازمان ترامپ» که متعلق به این خانواده است، همچنان بهدنبال قراردادهای خارجی است.
جان رید استارک، رئیس سابق دفتر اجرای قوانین اینترنتی در کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC)، استفاده از این زنجیرههای بلوکی توسط نهادهایی در کشوری که ایالات متحده با آن در جنگ است را «طنزی تلخ» خواند و گفت: «نهادهایی که از طریق این پلتفرمها تأمین مالی رمزارزی انجام میدهند، دقیقاً همانهایی هستند که رئیسجمهور در جنگ تلاش میکند آنها را شکست دهد.»
کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا قدرتمندترین نهاد نظارتی دولتی در ایالات متحده در زمینه بازارهای مالی است. وظیفه اصلی آن نظارت بر بورس، شرکتهای عمومی و بازار رمزارزها، وضع مقررات و اجرای قوانین برای جلوگیری از کلاهبرداری و محافظت از سرمایهگذاران است.
دولت آمریکا هرگونه تضاد منافع در کسبوکارهای ترامپ را رد میکند. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید گفت: «تلاشهای عجیب رویترز برای مرتبط کردن رئیسجمهور ترامپ به نظامبانکی ایران کاملاً خندهدار است.» او رویترز را برای پرسشهای بیشتر به شرکت ورلد لیبرتی ارجاع داد.
سخنگوی ورلد لیبرتی نیز اعلام کرد که این شرکت هیچ رابطهای با نوبیتکس ندارد و از قوانین ایالات متحده پیروی میکند. او گفت: «ورلد لیبرتی به هیچ وجه مالک، هدایتکننده یا کنترلکننده ترون نیست و هیچ اختیاری بر تراکنشهای انجام شده روی آن ندارد.»
بر اساس تفکیک دادههای عمومی زنجیره بلوکی توسط شرکت تحلیل رمزارز آرکهام (Arkham) که در اختیار رویترز قرار گرفته، نوبیتکس – که بهطور گسترده توسط نهادهای ایرانی تحت تحریم و شهروندان عادی استفاده میشود – از اول ژانویه ۲۰۲۳ (۱۱ دی ۱۴۰۱) تاکنون بیش از دو میلیارد دلار را روی شبکه ترون پردازش کرده است.
نوبیتکس همچنین از سال ۲۰۲۳ دستکم ۳۱۷ میلیون دلار را روی «بیانبی چین» پردازش کرده است؛ زنجیره بلوکی که سابقاً با نام «بایننس اسمارت چین» (زنجیره هوشمند بایننس) شناخته میشد و توسط بایننس، بزرگترین صرافی رمزارز جهان، توسعه یافته است.
رویترز این دادهها را از شرکت آرکهام گزارش کرده که به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداده است.
از زمان آغاز جنگ ایران در ماه فوریه، رمزارزهایی به ارزش دستکم ۲۲.۶ میلیون دلار از طریق نوبیتکس در شبکه «بیانبی چین» و دستکم ۵۵۰ هزار دلار از طریق «ترون» جابهجا شده است.
رویترز در اول ماه مه (۱۱ اردیبهشت) گزارش داد که نوبیتکس توسط دو برادر از یک خانواده قدرتمند ایرانی که روابط نزدیکی با رهبر جدید (مجتبی خامنهای) دارند، کنترل میشود. تحت رهبری این برادران، این صرافی از یک شرکت نوپا به نقطه مرکزی یک سامانه مالی موازی در ایران برای دور زدن تحریمهای غرب تبدیل شده است. رویترز دریافته است که کاربران آن از جمله بانک مرکزی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بودهاند.
رویترز در سال ۲۰۲۲ نیز گزارش داده بود که بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ حدود ۷.۸ میلیارد دلار رمزارز میان نوبیتکس و صرافی بایننس جریان داشته است. حدود سه چهارم وجوه ایرانی که از بایننس عبور میکرد، به شکل رمزارزِ شبکه «ترون» بود. رویترز نوشت که نوبیتکس مشتریان خود را تشویق میکرد تا از رمزارز «ترون» برای معاملات ناشناس و بدون «به خطر افتادن داراییها بهدلیل تحریمها» استفاده کنند.
چهار تحلیلگر رمزارز، از جمله دو متخصص در زمینه استفاده ایران از داراییهای دیجیتال، محاسبات رویترز مبنی بر اینکه نوبیتکس حداقل ۲.۳ میلیارد دلار تراکنش از طریق «بیانبی چین» و «ترون» انجام داده را بررسی کردند؛ همه آنها گفتند که این محاسبات درست است.
ریچ ساندرز، پژوهشگر و بازرس مستقل و یکی از این متخصصان ایران، گفت حجم واقعی احتمالاً بهطور قابلتوجهی بالاتر است، زیرا جریانهای مالی فقط برای نشانیهای «کیفپول دیجیتال» قابل مشاهده است که مالکیت نوبیتکس بر آنها تأیید شده است. این شرکت ایرانی بهطور علنی اعلام کرده است که آدرسها را تغییر میدهد تا ردیابی و مسدود کردن انتقالها را سختتر کند.
«کیفپول دیجیتال» یا وَلِت (Wallet) ابزاری نرمافزاری یا سختافزاری است که برای نگهداری، ارسال و دریافت داراییهای دیجیتال استفاده میشود؛ معمولاً منظور از آن، کیفپول ارزهای دیجیتال مثل بیتکوین و اتریوم است.
سخنگویان بایننس و «بیانبی چین» پس از دریافت خلاصه دقیقی از این گزارش، به رویترز گفتند که بایننس شبکه «بیانبی چین» را مدیریت یا کنترل نمیکند.
آنا نیکوآرا، سخنگوی «بیانبی چین» در توضیحی به رویترز گفت: «بیانبی چین یک زنجیره بلوکی عمومی و بدون نیاز به مجوز است که توسط جامعه بینالمللی مستقل از تأییدکنندگان (Validators) نگهداری میشود. این شبکه یک صرافی نیست، یک شرکت نیست و بایننس هم نیست.»
در زنجیرههای بلوکی عمومی، به جای کارمندان بانک، این «تأییدکنندگان» (Validators) هستند که کار را پیش میبرند. آنها افراد یا اپراتورهای کامپیوترهای قدرتمندی در سراسر جهان هستند که وظیفه تأیید صحت تراکنشها و افزودن آنها به بلاکچین را برعهده دارند تا امنیت شبکه حفظ شود.
سخنگوی بایننس گفت که این شرکت «مشارکتکننده اولیه و شتابدهنده» «بیانبی چین» بوده و پشتیبانی عملیاتی اولیه را ارائه کرده است. این سخنگو افزود که عملیات و مالکیت معنوی وبسایت «بیانبی چین»، که رابط اصلی کاربران و توسعهدهندگان این زنجیره بلوکی است، در سال ۲۰۲۳ به شرکتی به نام «شرکت هلدینگ فنآوری بیانبی چین» منتقل شد.
با این حال، اسناد شرکتی از ابوظبی، روابط مستمر بین بایننس و شرکت فنآوری «بیانبی چین» را نشان میدهد. این پروندهها که توسط رویترز بررسی شده است، نشان میدهد ژائو، بنیانگذار و سهامدار عمده بایننس، تنها سهامدار فهرستشده شرکت فنآوری «بیانبی چین» است.
روابط بین «سان» (بنیانگذار ترون) و شرکت ورلد لیبرتی اخیراً تیره شده است. سان در ماه آوریل از ورلد لیبرتی شکایت و آن را به باجخواهی متهم کرد، با این ادعا که آنها او را برای سرمایهگذاری در رمزارز باثبات (استیبلکوین) خود تحت فشار قرار دادهاند. ورلد لیبرتی نیز در اوایل ماه مه شکایت متقابلی را با اتهام افترا ثبت کرد.
وقتی از سخنگوی ترون درباره استفاده نوبیتکس از این شبکه سوال شد، او گفت که ترون ارائهدهنده فنآوری است و قادر نیست «هر کاربر و هر تراکنش را نظارت و بررسی کند» یا از تجارت آنها جلوگیری کند. با این حال، این سخنگو بدون ارائه جزئیات گفت که سان به ایجاد طرحی کمک کرده است که با مقامات مجری قانون همکاری میکند. او گفت این طرح «صدها میلیون» دلار از وجوه، از جمله وجوه «مرتبط با نهادهای تحریمشده و تأمین مالی تروریسم» را مسدود کرده است.
نوبیتکس در توضیحات خود به رویترز، داشتن ارتباط مستقیم با حکومت ایران یا کمک به آن را تکذیب کرد و گفت هرگونه پول نامشروعی که از طریق این صرافی جابهجا شده، بدون تأیید یا آگاهی مدیریت بوده است.
وزارت خزانهداری آمریکا، دولت ایران و بانک مرکزی آن به درخواستها برای اظهارنظر درباره پیوندهای میان بایننس، ترون و وجوه غیرقانونی ایرانی پاسخ ندادند.
زنجیرههای یک بانک
صرافیهای رمزارز مانند بایننس پلتفرمهایی هستند که مردم در آنها داراییهای دیجیتال را خرید و فروش یا معامله میکنند. زنجیرههای بلوکی مانند «بیانبی چین» و «ترون» دفاتر عمومی هستند که تراکنشها و «کیفپولهای دیجیتال» مورد استفاده برای انجام آنها را ثبت میکنند. برخی از صرافیها مانند بایننس، زنجیرههای بلوکی خود را راهاندازی کرده و «توکنهای دیجیتال» خود را صادر کردهاند.
«توکن دیجیتال» نوعی دارایی یا واحد ارزش در بستر بلاکچین است که بهصورت دیجیتالی ایجاد و منتقل میشود. توکنها معمولاً روی یک شبکه بلاکچینی موجود ساخته میشوند و میتوانند کاربردهای مختلفی داشته باشند؛ از پول و سرمایهگذاری گرفته تا حق رأی، مالکیت یا دسترسی به خدمات.
«ترون» و «بیانبی چین» مانند دیگر زنجیرههای بلوکی، میزبان انواع توکنهای رمزارز هستند؛ از سکههای صادر شده توسط خود ترون و بایننس گرفته تا رمزارزهای باثباتی مانند «تتر» که ارزش آنها به داراییهای دیگر (مثل دلار آمریکا) وابسته است. تراکنشهای مرتبط با ایران بخش کوچکی از حجم کل این شبکهها را تشکیل میدهند.
رمزارز باثبات یا استیبلکوین، نوعی ارز دیجیتال است که ارزش آن به یک دارایی واقعی و کمنوسان در دنیای واقعی گره خورده است (مثلاً هر یک توکنِ آن همیشه برابر با یک دلار آمریکا است). این ارزها برای این ساخته شدهاند که معاملهگران بدون مواجهه با نوسانات شدید قیمت رمزارزها (مثل بیتکوین)، ارزش پول خود را حفظ یا منتقل کنند. «تتر» محبوبترین استیبلکوین جهان است.
بر اساس گزارش ماه ژانویه شرکت تحلیل زنجیره بلوکی شرکت «الیپتیک» (Elliptic)، آژانس جهانی تحلیل بلاکچین و مدیریت ریسک مالی و کشف جرایم سایبری و همچنین دو متخصص ایران، ساندرز و یک متخصص دیگر رمزارز در حوزه ایران که خواست نامش فاش نشود، گفتند که بانک مرکزی ایران از جمله کاربران «ترون» و «بیانبی چین» بوده است. ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۱۹ بانک مرکزی ایران را به اتهام ارائه میلیاردها دلار به سپاه پاسداران و حزبالله لبنان تحریم کرد.
طبق این گزارش، بانک مرکزی ایران بین نوامبر ۲۰۲۴ و ژوئن ۲۰۲۵ بیش از ۵۰۰ میلیون دلار «تتر» از طریق شبکه «ترون» خریداری کرده است. شرکت الیپتیک به رویترز گفت که در شش ماهه نخست سال گذشته، حولوحوش ۳۴۷ میلیون دلار از این مبلغ با استفاده از «ترون» به نوبیتکس ارسال شده است.
بهگفته این متخصصان حوزه ایران، بانک مرکزی همچنین برای پاک کردن ردپای خود، «تتر» را به سکههای دیگر تبدیل کرده و از زنجیرههای بلوکی دیگر – از جمله «بیانبی چین» – استفاده کرده است. ساندرز و آن متخصص دیگر افزودند که بخشی از آن رمزارز دوباره به «تتر» تبدیل شده و به نوبیتکس و صرافیهای دیگر هدایت شده است.
بر اساس برآوردهای تحلیلگران رمزارز که کیفپولهای تحریمشده را بررسی میکنند، نوبیتکس از زمان تأسیس خود در سال ۲۰۱۸، بین دهها میلیون تا صدها میلیون دلار تراکنش مرتبط با گروههای تحریمشده، از جمله بانک مرکزی ایران و سپاه پاسداران را پردازش کرده است.
مشخص نیست که آیا «ترون» و «بیانبی چین» آگاه بودهاند که شبکههای آنها توسط بانک مرکزی و نوبیتکس (که بهطور خاص تحریم نشده است) استفاده میشده یا خیر. معامله با نهادهای ایرانی تحت تحریمهای عمومی غرب قرار میگیرد. رویترز نتوانست دریابد که چرا ایالات متحده نوبیتکس را تحریم نکرده است.
شرکت «تتر»، صادرکننده رمزارز باثبات به همین نام، اعلام کرد که به درخواست اسرائیل چندین آدرس کیفپول مرتبط با نوبیتکس را مسدود کرده است. دفتر ملی تأمین مالی ضد تروریسم اسرائیل به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداد.
«تتر» اعلام کرد که صرافیها و پلتفرمهای رمزارز مسئول رعایت قوانین در معاملات بازارهای ثانویه هستند.
کاخ سفیدِ موافق با رمزارزها
بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۲۵ – و حمایت او از رمزارزها – سرنوشت خانواده رئیسجمهور، سان و ژائو را رقم زد.
اعضای خانواده ترامپ مجموعهای از کسبوکارهای رمزارزی از جمله ورلد لیبرتی را راهاندازی کردهاند که رویترز سال گذشته گزارش داد صدها میلیون دلار درآمد در سال ۲۰۲۵ ایجاد کرده است.
در شرایطی که ورلد لیبرتی پس از راهاندازی در اکتبر ۲۰۲۴ برای جذب سرمایهگذار تلاش میکرد، سان، بنیانگذار «ترون»، دهها میلیون دلار در توکنهای «دبلیوالافآی» این شرکت سرمایهگذاری کرد و به این شرکت نوپا شتاب بخشید.
در اوایل سال ۲۰۲۵، یک شرکت سرمایهگذاری عظیم فنآوری در ابوظبی به نام «امجیاکس»، یک سهم دو میلیارد دلاری در بایننس خرید. کمی بعد، ورلد لیبرتی اعلام کرد که این خرید با استیبلکوین یا رمزارز باثباتِ خودِ این شرکت یعنی «یواسدی۱» انجام خواهد شد.
پذیرش رمزارز باثباتِ ورلد لیبرتی فایننشال توسط بایننس، به این توکن تازهراهاندازیشده اعتبار داد و از سوی ورلد لیبرتی بهعنوان دلیلی بر «تقاضای فوقالعاده و جهانی» برای «یواسدی۱» مطرح شد. بر اساس گزارش سال گذشته رویترز، خرید شرکت امجیاکس همچنین میتواند سالانه میلیونها دلار درآمد برای خانواده ترامپ داشته باشد.
شرکت امجیاکس اعلام کرده است که پس از ارزیابی چندین رمزارز باثبات (استیبلکوین)، «یواسدی۱» را انتخاب کرده و بایننس درخواست استفاده از رمزارز در این تراکنش را داشته است.
در اکتبر ۲۰۲۵، ترامپ، چانگپنگ ژائو، بنیانگذار و مدیرعامل سابق بایننس را عفو کرد و محکومیت فدرال او را بهدلیل عدم حفظ یک برنامه مؤثر ضد پولشویی پاک کرد. وکلای بایننس و ژائو (که سهم عمده خود را در شرکت حفظ کرده است) گفتهاند که هیچ ارتباطی بین استفاده از «یواسدی۱» و این عفو وجود نداشته است.
ترامپ از زمان تصدی مسئولیت، مجموعهای از سیاستهای موازی و موافق با رمزارزها را آغاز کرده و نهادهای نظارتی ایالات متحده آمریکا اقدامات اجرایی علیه شرکتها و غولهای رمزارز را متوقف کردهاند. کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا در ماه مارس شکایت خود علیه سان به اتهام کلاهبرداری را با مبلغ ۱۰ میلیون دلار حلوفصل کرد، بدون اینکه سان به هیچ تخلفی اعتراف کند.
طبق محاسبات رویترز بر اساس آخرین قیمت دبلیوالافآی، دارایی فعلی سان که شامل ۴ میلیارد توکن دبلیوالافآی است، تقریباً ۲۶۶ میلیون دلار ارزش دارد. سان همچنین در «میمکوین» ترامپ سرمایهگذاری کرده و از پلتفرمهای رمزارز خود برای تقویت «یواسدی۱»، دومین ارز دیجیتال ورلد لیبرتی، استفاده کرده است.
میمکوین (Meme Coin) به رمزارزهایی گفته میشود که بر خلاف پروژههای جدی مالی، بر پایه یک شوخی، طنز اینترنتی یا تصاویر ترند رسانههای اجتماعی ساخته میشوند. این ارزها معمولاً کاربرد فنی خاصی ندارند و قیمت آنها صرفاً بر اساس موجهای رسانهای و هیجانات جامعه کاربران بالا و پایین میشود.
بایننس نیز به نوبه خود به حمایت از «یواسدی۱» ادامه داده و امکان معامله این توکن با دیگر سکههای رمزارز را فراهم کرده و کاربران را به نگهداری آن ترغیب میکند.
دادههای آرکهام نشان میدهد که بایننس در حال حاضر ۳.۸ میلیارد دلار از توکن ترامپ را در اختیار دارد.
نظرها
نظری وجود ندارد.