هشدار رئیس آژانس بین‌المللی انرژی: با تداوم بحران ایران، بازارهای نفت به «منطقه قرمز» نزدیک می‌شوند

فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داد که با کاهش ذخایر نفت پیش از آغاز فصل سفرهای تابستانی و در میان کمبود صادرات نفت تازه از خاورمیانه، بازارهای نفت در ماه‌های ژوئیه و اوت (تیر و مرداد) وارد «منطقه قرمز» خواهند شد.

فاتح بیرول افزود که مهم‌ترین راهکار برای حل شوک انرژی ناشی از جنگ ایران، بازگشایی کامل و بدون قید و شرط تنگه هرمز است.

بیرول که در اندیشکده چتم هاوس لندن سخنرانی می‌کرد، گفت اعضای آژانس بین‌المللی انرژی این امکان را دارند که مانند ماه مارس گذشته، مقادیر بیشتری از ذخایر استراتژیک نفت خود را آزاد کنند و این آژانس آماده هماهنگی در این زمینه است. تا کنون ۸۰ درصد از ذخایر جمعی این آژانس آزاد نشده است.

او هشدار داد در حالی که ذخایر در حال کاهش است، هیچ نفت جدیدی از خاورمیانه وارد نمی‌شود و تقاضا نیز عمدتاً به‌دلیل فصل سفرها رو به افزایش است. بیرول گفت: «این وضعیت می‌تواند دشوار باشد و اگر شاهد بهبود شرایط نباشیم، ممکن است در بازه ژوئیه-اوت وارد منطقه قرمز شویم.»

بیرول با بیان این‌که «هرگز شاهد نبوده که سایه تاریک و طولانی ژئوپلیتیک تا این حد بر بخش انرژی سایه افکنده باشد»، ابراز نگرانی کرد که احزاب افراطی در اروپا ممکن است به شکل فرصت‌طلبانه‌ای از تورم پیش رو سوءاستفاده کنند تا مدعی شوند این وضعیت نشان‌دهنده شکست سیستم‌های سیاسی فعلی است؛ در حالی‌که در واقعیت، قیمت نفت در سطح بین‌المللی تعیین می‌شود.

او همچنین اشاره کرد که ایران ظرفیت ذخیره‌سازی نامحدودی ندارد و صنعت آن با چالش‌هایی مواجه خواهد شد.

رئیس آژانس بین‌المللی انرژی پیش از این نیز هشدار داده بود که شوک نفتی کنونی را سهمگین‌تر از سه شوک نفتی گذشته می‌داند: شوک‌های سال ۱۹۷۳، ۱۹۷۹ و بحران سال ۲۰۲۲ ناشی از تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین. او گفت که به‌دلیل این اختلال، روزانه ۱۴ میلیون بشکه نفت در بازار کمبود وجود دارد.

او هیچ چشم‌اندازی برای بهبود کامل تولید نفت، از جمله در امارات متحده عربی، برای دست‌کم یک سال آینده متصور ندانست و گفت برخی کشورها مانند عراق که برای تأمین بودجه خود به‌شدت به درآمدهای نفتی وابسته هستند، ممکن است تا سال‌ها توانایی سرمایه‌گذاری مجدد در تولید نفت را نداشته باشند.

فاتح بیرول اظهار داشت که در مجموع، اعتبار خاورمیانه به‌عنوان یک تأمین‌کننده امن انرژی آسیب دیده است و پیش‌بینی کرد که کشورها مبالغ بیشتری برای خرید از منابع امن و همچنین برای انرژی‌های تجدیدپذیر پرداخت خواهند کرد.

بیرول پیش‌بینی کرد که دولت‌ها در سراسر جهان طی چند سال آینده استراتژی‌های انرژی خود را بازنگری کرده و به‌دنبال «گزینه‌های جدید» برای واردات سوخت خواهند بود. او افزود که کشورها همچنین به سمت سایر منابع انرژی از جمله انرژی‌های تجدیدپذیر، هسته‌ای و تا حد کمتری زغال‌سنگ روی خواهند آورد و در داخل کشورها نیز به تولید انرژی‌هایی که «توجیه اقتصادی دارند» شتاب داده خواهد شد.

این هشدار در حالی مطرح شد که تلاش‌های پاکستان به‌عنوان میانجی در مذاکرات ایران و آمریکا، پس از ادعاهایی مبنی بر قریب‌الوقوع بودن یک گشایش، با دشواری‌هایی روبه‌رو شده است.

محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، در دومین سفر خود طی یک هفته اخیر همچنان در تهران به‌سر می‌برد که این امر نشان‌دهنده شدت بحران است.

انتظار می‌رفت که ارتشبد عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، روز پنج‌شنبه برای کاهش شکاف میان دو طرف به تهران سفر کند، اما به تعویق افتادن سفر او نشان می‌دهد که این تلاش‌ها هنوز به ثمر ننشسته است.

مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، مجدداً تأکید کرده است که ایران اجازه نخواهد داد ذخایر اورانیوم با غنایِ بالای جمهوری اسلامی به کشور ثالثی مانند روسیه صادر شود. این موضع‌گیری البته مانع از آن نمی‌شود که این ذخایر تحت نظارت بازرسان هسته‌ای سازمان ملل (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)، به سطوح بسیار پایین‌تری از خلوص رقیق شوند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا نیز اظهارات به‌شدت متناقضی درباره نیاز به صادرات این ذخایر و نحوه واکنش خود در صورت عدم دستیابی به توافق با ایران مطرح کرده است.

ترامپ به‌تازگی اهمیت صادرات اورانیوم غنی‌شده را کم‌اهمیت جلوه داد و پنج‌شنبه گذشته در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز گفت که آمریکا اورانیوم غنی‌شده را «بیشتر برای روابط عمومی و تبلیغات می‌خواهد تا هر چیز دیگری». تصور می‌شود حداقل نیمی از اورانیوم غنی‌شده، که برای ساخت بمب هسته‌ای حیاتی است، در تاسیسات هسته‌ای بمباران‌شده اصفهان در زیر زمین مدفون شده باشد.

ترامپ در این‌باره توضیح داد: «ما ۹ دوربین در آن سایت، در آن سه سایت، به صورت ۲۴ ساعته داریم. ما دقیقاً می‌دانیم چه اتفاقی در حال رخ دادن است. هیچ‌کس حتی به آن نزدیک هم نشده است.»

با این حال، ترامپ روز پنج‌شنبه اصرار داشت که آمریکا در نهایت این مواد را پس خواهد گرفت و به خبرنگاران گفت: «ما آن را به‌دست خواهیم آورد. به آن نیاز نداریم، آن را نمی‌خواهیم. احتمالاً بعد از این‌که آن را گرفتیم نابودش می‌کنیم، اما اجازه نمی‌دهیم در دست آن‌ها باقی بماند.»

بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ایران دارای ۴۴۰,۹ کیلوگرم (۹۷۲ پوند) اورانیوم غنی‌شده تا سطح ۶۰ درصد است که تنها یک گام فنی و کوتاه با سطح ۹۰ درصدی مورد نیاز برای ساخت سلاح فاصله دارد.

در تحولی جداگانه، ایران مرزهای پیشنهادی برای «سازمان تنگه خلیج فارس» را اعلام کرد؛ نهادی که تهران برای نظارت بر تردد کشتی‌های تجاری از طریق تنگه هرمز در سواحل جنوبی خود تأسیس کرده است.

انور قرقاش، مشاور ارشد دیپلماتیک امارات متحده عربی، نقشه‌ای را که این مرزها را نشان می‌دهد، «توهم و خیال‌بافی» توصیف کرد. او گفت: «پس از تجاوز وحشیانه ایران، رژیم تهران تلاش می‌کند واقعیت جدیدی را تثبیت کند که ناشی از یک شکست نظامی آشکار است.» قرقاش افزود تلاش‌ها برای کنترل تنگه هرمز یا نقض حاکمیت دریایی امارات، غیرواقع‌بینانه و «یک توهم» است.