سوریه انتخابات پارلمانی به تعویق افتاده در مناطق کُردنشین را برگزار کرد

در پی توافق ادغام میان «نیروهای دموکراتیک سوریه» (SDF) به‌رهبری کُردها و دمشق پس از هفته‌ها درگیری در ماه ژانویه، دولت مرکزی روز یکشنبه ۳ خرداد / ۲۴ مه انتخابات معوقه را در مناطق کُردنشین این کشور برگزار کرد؛ رأی‌گیری‌هایی که طی چند دهه اخیر اولین در نوع خود به‌شمار می‌روند، هرچند به‌عنوان فرآیندی که کاملاً دموکراتیک نیست مورد انتقاد قرار گرفته‌اند.

برگزاری این فرآیند در مناطق تحت کنترل کُردها شامل کوبانی، حسکه، قامشلی و دیریک (المالکیه) به‌دلیل نگرانی‌های امنیتی به تعویق افتاده بود.

در کوبانی، ۱۲ نامزد برای دو کرسی با یکدیگر رقابت کردند، در حالی که ۱۳ نامزد برای سه کرسی در حسکه و هفت نامزد برای چهار کرسی در قامشلی به رقابت پرداختند. در دیریک نیز پس از این‌که هیچ رقیب دیگری ثبت‌نام نکرد، دو نامزد بدون رقیب کرسی‌ها را از آن خود کردند.

این انتخابات به‌جای رأی‌گیری مستقیم عمومی، از طریق نهادهای انتخاباتی متشکل از شمار محدودی از اعضای تأییدشده در هر منطقه برگزار شد. نامزدها برای کسب کرسی‌های پارلمان در برابر این نهادها که بسته به منطقه بین ۱۰۰ تا ۲۰۷ رأی‌دهنده داشتند، رقابت کردند.

پنج کُرد در میان برندگان انتخابات برگزارشده در کوبانی، حسکه، قامشلی و دیریک بودند که با احتساب سه نماینده انتخاب‌شده در عفرین در اکتبر ۲۰۲۵، مجموع نمایندگان کُرد در پارلمان موقت به حداقل هشت نفر می‌رسد.

این پارلمان از ۲۱۰ عضو تشکیل خواهد شد که ۷۰ نفر از آن‌ها به صورت مستقیم توسط رئیس‌جمهور موقت منصوب می‌شوند. این موضوع نشان می‌دهد که پارلمان جدید سوریه تا چه حد تحت کنترل قوه مجریه و رهبری دولت انتقالی قرار دارد و هنوز با یک نهاد دموکراتیک مستقل فاصله زیادی دارد.

شورای ملی کُرد (ENKS) در سوریه که به بارزانی‌ها در اقلیم کردستان عراق نزدیک است و همواره با دمشق و معارضان رابطه ملایم‌تری داشته، در این انتخابات شرکت کرده و کرسی گرفته است. در مقابل، حزب اتحاد دموکراتیک (PYD)، حزب حاکم در روژاوا که هسته قدرت نظامی آن (نیروهای دموکراتیک سوریه و یگان‌های مدافع خلق کُرد ـ YPG) را تشکیل می‌دهد، این انتخابات را تحریم یا نقد کرده است، چون آن را پایان خودمختاری واقعی کُردها و بازگشت به هژمونی دمشق می‌داند.

فصله یوسف، از اعضای ارشد شورای ملی کُرد — که از زمان جنگ داخلی سوریه به‌عنوان گروه اصلی اپوزیسیون در شمال شرق سوریه (روژاوا) فعالیت کرده است — موفق شد یک کرسی را در حسکه به‌دست آورد.

او پس از پیروزی به خبرگزاری کُردی رووداو گفت: «ما برای آرمان کُردها و همه سوری‌ها تلاش خواهیم کرد... ما از همه مردم سوریه دفاع خواهیم کرد.»

او گفت سوگند خود را به زبان‌های کُردی و عربی یاد خواهد کرد و افزود قصد دارد در نخستین جلسه پارلمان، لباس کُردی به تن کند.

با این حال، فوزه یوسف، از اعضای ارشد حزب اتحاد دموکراتیک روز یکشنبه از این فرآیند انتقاد کرد. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «امروز افرادی برای نمایندگی مردم کُرد در پارلمان سوریه منصوب می‌شوند. اما بار دیگر قانونی استثنایی علیه کُردها اعمال می‌شود. این افراد از قبل انتخاب شده بودند و صندوق رأی صرفاً پوششی برای این انتصابات است. این بدان معناست که سیاست نادیده گرفتن اراده مردم کُرد همچنان ادامه دارد.»

حزب اتحاد دموکراتیک به‌طور رسمی هیچ نامزدی را معرفی نکرد، اما بر اساس گزارش‌ها از چندین نامزد مستقل حمایت کرد که برخی از آن‌ها در نهایت پیروز شدند.

انتخابات پارلمانی سوریه در واقع بخشی از تلاش دولت انتقالی این کشور برای مشروعیت‌بخشی به ساختار جدید سیاسی پس از سرنگونی حکومت بشار اسد است. در پی سقوط حکومت اسد، اداره کشور به‌دست نیروهای مخالف اسلام‌گرا به‌رهبری احمد الشرع افتاد که یک دولت موقت تشکیل دادند.

نظام انتخاباتی پارلمانی در سوریه کنونی بر اساس رأی‌گیری عمومی نیست؛ بلکه سیستمی دو مرحله‌ای است. دولت موقت به‌بهانه عدم ثبات در کشور، نبود سرشماری دقیق و دلایل امنیتی، فرمول رأی‌گیری مستقیم شهروندان را کنار گذاشته و کار را به انجمن‌های محلی تأییدشده سپرده است؛ سیستمی که به‌شدت پتانسیل مهندسی انتخابات را دارد.