ترامپ پیش‌نویس تفاهم‌نامه با ایران را با متحدانش به اشتراک گذاشت

به‌گزارش گاردین، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا پنج‌شنبه ۷ خرداد / ۲۸ مه پیش‌نویس تفاهم‌نامه صلح با ایران را در میان متحدان خود از جمله اسرائیل توزیع کرده است.

بنا به این گزارش، در تلاش برای سرعت بخشیدن به مذاکرات، محمد اسحاق‌دار، وزیر امور خارجه پاکستان، روز جمعه به واشنگتن سفر خواهد کرد تا با همتای آمریکایی خود، مارکو روبیو، دیدار کند.

نشریه آکسیوس نیز به‌نقل از منابع دیپلماتیک و مقامات رسمی، از دستیابی به یک توافق اولیه میان ایالات متحده آمریکا و ایران برای توقف تنش‌های نظامی خبر داد.

بر اساس این گزارش، دو طرف بر سر مفاد یک یادداشت تفاهم ۶۰ روزه به توافق رسیده‌اند که هدف آن پایدار کردن آتش‌بس توافق‌شده در ۱۹ فروردین / ۸ آوریل و هموار کردن مسیر برای آغاز مذاکرات اساسی پیرامون برنامه هسته‌ای ایران است. با این حال، اجرای این توافق اولیه مشروط به چراغ سبز نهایی دونالد ترامپ است.

تهران روز پنج‌شنبه یک پایگاه هوایی آمریکا در کویت را هدف قرار داد؛ این اقدام پس از آن صورت گرفت که واشنگتن به آن‌چه که «عملیات پهپادی ایران در نزدیکی تنگه هرمز» خواند، حمله کرد. این رویدادها وضعیت شکننده موجود را در شرایطی که هر دو گروه از مذاکره‌کنندگان از عقب‌نشینی در مورد نقاط پایانی اختلاف امتناع می‌ورزند، برجسته می‌کند. انتظار می‌رفت که کابینه ترامپ در روز چهارشنبه درباره این توافق بحث کند، اما اکسیوس گزارش داده بود که رئیس‌جمهور آمریکا گفته است به چند روز زمان بیشتر برای فکر کردن در این‌باره نیاز دارد.

پیش‌نویسی که ترامپ به اشتراک گذاشته است، تفاوت چندانی با نسخه‌ای که روزهاست در خاورمیانه دست به دست می‌شود ندارد؛ بر اساس آن، تنگه هرمز به روی کشتیرانی تجاری باز می‌شود، محاصره بنادر ایران توسط آمریکا لغو می‌شود و ایران به حدود ۱۲ میلیارد دلار (۹ میلیارد پوند) از دارایی‌های مسدود شده خود دسترسی پیدا می‌کند.

هدف این خواهد بود که کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز ظرف ۳۰ روز به سطح پیش از جنگ بازگردد و مذاکراتی که پیش‌بینی می‌شود تا ۶۰ روز به طول بینجامد، درباره آینده برنامه هسته‌ای ایران آغاز شود. این امر شامل گفت‌وگوها درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران، تعلیق زمانی غنی‌سازی بیشتر و نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی خواهد بود. ایران نیز از استفاده از سلاح‌های هسته‌ای چشم‌پوشی خواهد کرد.

چین فشار می‌آورد تا شورای امنیت سازمان ملل هرگونه توافقی را تصویب کند.

این توافق برای اسرائیل به‌شدت ناگوار خواهد بود، زیرا تعهدات محکم هسته‌ایِ ایران را به تأخیر می‌اندازد و مستلزم آتش‌بس دائم است که لبنان را نیز شامل شود.

این پیش‌نویس نسبت به نسخه تهران، در مورد لغو تحریم‌های صادرات نفت و پتروشیمی ایران از صراحت کمتری برخوردار است. این متن همچنین بر کشتیرانی بدون عوارض در تنگه هرمز تأکید دارد.

ایران در تلاش است تا توافقی مجزا از هرگونه تفاهم‌نامه با عمان منعقد کند که منجر به وضع هزینه‌هایی برای «خدمات ناوبری» شود. ترامپ روز چهارشنبه در اظهاراتی که هیچ پاسخ رسمی از سوی مسقط به‌همراه نداشت، تهدید کرد که اگر عمان بخواهد با تهران به توافقی برسد که شامل وضع عوارض باشد، این کشور را «منفجر» خواهد کرد.

نیروی دریایی سپاه پاسداران با صدور بیانیه‌ای بر کنترل خود بر تنگه هرمز تأکید کرد و گفت که در ۲۴ ساعت گذشته به ۲۶ کشتی تجاری و نفتکش اجازه عبور از این آبراه داده شده است.

سپاه پاسداران همچنین اعلام کرد که «درخواست مجوز اجباری است و عبور از مسیرهای دیگر به‌منزله ایجاد اختلال تلقی خواهد شد». سپاه چهارشنبه شب برای جلوگیری از چهار کشتی که تلاش می‌کردند با فرستنده‌های خاموش از تنگه هرمز عبور کنند، مداخله کرد و گفت دو کشتی در محل متوقف و دو کشتی دیگر مجبور به بازگشت شدند.

هرگونه درگیری جزئی که تاکنون میان آمریکا و ایران رخ داده، مانع از تماس‌های غیرمستقیم آن‌ها با میانجی‌گری پاکستان و قطر نشده است، اما اگر اپراتورهای نفتکش‌ها تلاش‌های خود را برای عبور از تنگه هرمز بدون مجوز ایران افزایش دهند، آتش‌بس شکننده‌ای که در ۱۹ فروردین / ۸ آوریل بر سر آن توافق شد، ممکن است فرو بپاشد.

قیمت نفت صبح پنج‌شنبه دو درصد افزایش یافت، اما همچنان زیر ۱۰۰ دلار در هر بشکه باقی ماند.

در مسکو، علی باقری، معاون وزیر امور خارجه ایران، بر این خواسته تأکید کرد که دارایی‌های مسدود شده باید بدون هیچ قید و شرطی به حساب‌های بانکی ایران واریز شوند.

واشنگتن در اقدامی متقابل، تحریم‌هایی را علیه «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» که برای مدیریت عبور شناورها از این آبراه تاسیس شده، وضع کرد. تهران در تلاش بوده تا موافقت عمان را برای هماهنگی جلب کند. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، روز پنج‌شنبه تهدید کرد که اگر عمان به ایجاد سیستم عوارض در تنگه کمک کند، این کشور را هدف قرار خواهد داد و نسبت به تحریم هر کشوری که در این امر دخیل باشد، هشدار داد.

همزمان با افزایش تنش‌ها در داخل ایران در مورد عاقلانه بودن مذاکره با ترامپ، مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، به مقامات گفت که اختلافات را کنار بگذارند و اطمینان حاصل کنند که مجلس، که در حال حاضر تعطیل است، به دغدغه‌های اقتصادی مردم رسیدگی کند.

خامنه‌ای گفت که آمریکا و اسرائیل به دنبال «به زانو درآوردن کشور» هستند. او گفت: «نقشه کور دشمن... ایجاد تفرقه و تخریب به‌منظور جبران شکست‌های نظامی‌اش است.»

گزارش‌ها حاکی از آن است که دیپلمات‌های ارشد در عمان از تهدید روز چهارشنبه ترامپ شوکه و خشمگین شده‌اند.

عمان که به‌عنوان یک متحد غربی با تعهد به میانجی‌گری در خاورمیانه شناخته می‌شود، در حال گفت‌وگو با ایران درباره آینده تنگه هرمز بوده است، اما با توافقی که منجر به وضع عوارض یا مداخله شدید ایران در کشتیرانی آزاد شود، موافق نیست. روزنامه‌های عمانی تهدید ترامپ را گزارش نکردند.

در نشانه‌ای از تداوم سرکوب در داخل ایران، عفو بین‌الملل گزارش داد که مقامات این کشور از زمان آغاز حمله آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه، بیش از ۶۰۰۰ نفر از جمله معترضان، روزنامه‌نگاران، وکلای دادگستری، مدافعان حقوق بشر، دگراندیشان و اعضای اقلیت‌های قومی و مذهبی را بازداشت کرده‌اند.