شلیک موشک در تنگه هرمز و انفجار در فرودگاه کویت؛ حملات تازه ایران و آمریکا

تبادل آتش میان نیروهای نظامی ایران و ایالات متحده آمریکا در آب‌ها و کشورهای حاشیه خلیج فارس، تلاش‌های دیپلماتیک برای دستیابی به یک توافق آتش‌بس جدید را در هاله‌ای از ابهام فرو برده و بازار جهانی انرژی را با جهش قیمت نفت روبه‌رو کرده است.

این منازعه و درگیری‌های همه‌جانبه که اکنون وارد چهارمین ماه خود پس از حملات اولیه آمریکا و اسرائیل به ایران شده، به یک بن‌بست نظامی متزلزل رسیده و تنگه هرمز را که شاهرگ حیاتی انتقال انرژی جهان است، به تعطیلی کشانده است.

جرقه دور جدید درگیری‌ها زمانی زده شد که نیروهای آمریکایی یک موشک هدایت‌شونده هلفایر را به سمت یک تانکر نفتی بدون بار به نام «ام‌تی لکسی» با پرچم بوتسوانا شلیک کردند. این تانکر در حال حرکت به سمت جزیره خارک در شمال تنگه هرمز بود.

فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) مدعی است که خدمه این کشتی به مدت ۲۴ ساعت تمام هشدارهای ارتش را نادیده گرفته بودند. در نهایت هواپیماهای آمریکایی برای از کار انداختن موتور کشتی و جلوگیری از شکستن محاصره دریایی ایران به آن شلیک کردند.

این ششمین تانکر نفتی است که از زمان آغاز محاصره بنادر ایران در ۲۴ فروردین / ۱۳ آوریل توسط ارتش آمریکا مورد هدف قرار می‌گیرد. مقامات واشنگتن اعلام کرده‌اند که تاکنون مسیر ۱۲۲ فروند کشتی را که تمایل به ورود یا خروج از بنادر ایران داشته‌اند، به اجبار تغییر داده‌اند.

این اقدام آمریکا با پاسخ موشکی و پهپادی فوری ایران روبه‌رو شد. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با شلیک پرتابه‌های خود، ترمینال T1 فرودگاه بین‌المللی کویت را هدف قرار داد که منجر به زخمی شدن چندین نفر و وقوع خسارت‌های شدید به تأسیسات زیربنایی فرودگاه شد.

در پی این حمله، سازمان هواپیمایی کشوری کویت کلیه پروازهای خود را به‌حالت تعلیق درآورد و هواپیماها را به فرودگاه‌های جایگزین هدایت کرد. شرکت هواپیمایی ملی «کویت‌ایرویز» نیز در بیانیه‌ای رسمی تمام عملیات‌ خود را تا اطلاع ثانوی متوقف کرد.

شرکت کشتیرانی «ام‌اس‌سی» اعلام کرد دو پرتابه به کشتی این شرکت در بندر ام‌قصر عراق اصابت کرده است؛ حمله‌ای که سپاه آن را تلافی حمله آمریکا به یک کشتی ایرانی در دریای عمان خواند.

در همین حال، آژیرهای خطر در سراسر بحرین به صدا درآمدند. سپاه پاسداران اعلام کرد که در پاسخ به حملات پیشین آمریکا به مواضع ایران، مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین و همچنین یک پایگاه هوایی و چند بالگرد را در منطقه هدف حملات سنگین قرار داده است.

ارتش کویت و بحرین به‌همراه نیروهای سنتکام به‌حالت آماده‌باش درآمدند. ارتش کویت از شهروندان خود خواست به‌دلیل رهگیری موشک‌ها، به هیچ عنوان به بقایا، ترکش‌ها و اشیاء ناشناخته ناشی از سقوط اهداف متخاصم در خاک این کشور نزدیک نشوند.

سنتکام مدعی شد دو موشک ایرانی شلیک‌شده به کویت در میانه راه ساقط یا متلاشی شده‌اند و سه موشک هدایت‌شونده به سمت بحرین نیز توسط پدافند مشترک آمریکا و بحرین رهگیری شده‌اند. واشنگتن هرگونه آسیب به پرسنل خود در کویت و بحرین را تکذیب کرد.

ارتش آمریکا همچنین مدعی شد سه پهپاد انتحاری ایرانی را که به سمت کشتی‌های تجاری غیرنظامی در آب‌های بین‌المللی در حرکت بودند سرنگونی کرده است. در پاسخ، جنگنده‌های آمریکایی یک ایستگاه کنترل زمینی نظامی و یک دکل ارتباطی سپاه را در جنوب جزیره قشم هدف قرار دادند.

پیش از این نیز در اواخر هفته گذشته، نیروهای آمریکایی به سایت‌های راداری و پهپادی ایران حمله کرده بودند. تهران نیز در پاسخی سریع، یک پایگاه نظامی در کویت را که مدعی بود در عملیات ارتش آمریکا علیه خاک ایران مشارکت داشته است، هدف قرار داد.

این انفجارهای پیاپی نشان‌دهنده بن‌بست کامل در دیپلماسی است؛ هرچند مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در نخستین حضور خود در کمیته روابط خارجی سنا مدعی شد توافق با تهران بر سر ابعاد جدیدی از برنامه هسته‌ای که پیش‌تر غیرقابل مذاکره بود، در دسترس است.

روبیو صراحتاً اعلام کرد که واشنگتن تنها در صورتی با لغو تحریم‌ها و اعطای دسترسی ایران به میلیاردها دلار درآمد نفتی بلوکه‌شده موافقت می‌کند که تهران برنامه هسته‌ای خود را به‌طور کامل متوقف کند. او مدعی شد از نظر او کار این جنگ تمام است.

این اظهارات با مخالفت نمایندگان سنا و واکنش تند تهران روبه‌رو شد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، تأکید کرد که هرگونه آتش‌بس با آمریکا باید شامل تمامی جبهه‌ها از جمله لبنان باشد و نقض آتش‌بس در یک جبهه، به‌معنای نابودی کامل توافق در همه جبهه‌هاست.

ایران اعلام کرده است در اعتراض به حملات سنگین اسرائیل به لبنان، مذاکرات صلح با واشنگتن را به‌حالت تعلیق درمی‌آورد. این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، ادعا می‌کند گفت‌وگوهای روزانه و مستمر میان دو طرف تا همین امروز برقرار بوده است.

ترامپ پیش از این اعلام کرده بود جلو حمله قریب‌الوقوع اسرائیل به بیروت را گرفته و با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل و نمایندگان حزب‌الله برای توقف کامل درگیری‌ها به توافق رسیده است. اما بلافاصله پس از این ادعا، جنگنده‌های اسرائیلی ده‌ها حمله جدید را در جنوب لبنان آغاز کردند.

خبرگزاری رسمی لبنان از وقوع ۳۰ حمله هوایی سهمگین خبر داد که طی آن شش عضو یک خانواده از جمله دو کودک در نزدیکی صیدا جان باختند. ارتش اسرائیل با متهم کردن حزب‌الله به نقض آتش‌بس، هشدار تخلیه اجباری جدیدی برای شهر نبطیه صادر کرد تا حملات خود را گسترش دهد.

این جنگ که از ۹ اسفند / ۲۷ فوریه آغاز شده و هزاران کشته برجای گذاشته، به جبهه‌های دیگر نیز سرایت کرده است.

در همین حال، صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف) درباره گسترش بحران انسانی هشدار داده است. به‌گفته این سازمان، جهش شدید قیمت حمل‌ونقل و اختلال در زنجیره تأمین جهانی ناشی از این جنگ، ارسال کمک‌های حیاتی به مناطق نیازمند جهان از غزه تا نیجریه را با مشکلی جدی مواجه کرده است.

هم‌زمان با این درگیری‌های نظامی، واشنگتن جبهه جدیدی از جنگ اقتصادی را با اعمال تحریم‌های سنگین علیه نوبیتکس، بزرگ‌ترین صرافی ارز دیجیتال ایران، گشود. وزارت خزانه‌داری آمریکا این پلتفرم و مدیران آن را به تسهیل دور زدن تحریم‌ها برای بانک مرکزی و سپاه متهم کرد.

بر اساس تحقیقات منتشرشده، این صرافی به‌عنوان هسته اصلی یک نظام بانکی موازی، صدها میلیون دلار را جابه‌جا کرده و حتی در زمان قطعی اینترنت به فعالیت خود ادامه داده است. خزانه‌داری آمریکا دو برادر از خانواده سرشناس خرازی و مدیرعامل این صرافی را تحریم فردی کرد.

نوبیتکس در واکنش به این اقدام اعلام کرد که با توجه به چالش‌های بین‌المللی کسب‌وکارهای ایرانی، از سال‌ها پیش بروز چنین تحریم‌هایی را پیش‌بینی کرده و تدابیر فنی لازم را اندیشیده بود. این صرافی هرگونه ارتباط مستقیم دولتی یا جابه‌جایی تأییدنشده دارایی‌ها را تکذیب کرد.

تشدید تنش‌ها در حوزه خلیج فارس و ادامه انسداد بخش بزرگی از تنگه هرمز، بازار جهانی انرژی را با شوک تازه‌ای مواجه کرد و باعث جهش بیش از یک درصدی قیمت نفت در بازارهای بین‌المللی شد.

ناظران اقتصادی هشدار می‌دهند که تداوم انسداد این آب‌راه حیاتی ــ که پیش از آغاز جنگ، محل عبور یک‌پنجم از محموله‌های نفت خام و گاز طبیعی مایع (LNG) جهان بود ــ می‌تواند به یک بحران انرژی دامنه‌دار و بی‌ثباتی عمیق در بازارهای جهانی منجر شود؛ چرا که توقیف و زمین‌گیر شدن ششمین تانکر نفتی توسط ارتش آمریکا در این نقطه، عملاً امنیت خطوط کشتیرانی تجاری را به پایین‌ترین سطح خود رسانده است.