بحران مزدی و بی‌عدالتی ساختاری؛ پرستاران ایران همچنان با تبعیض مواجه‌اند

«کمپین سراسری پیگیری مطالبات پرستاران» روز دوشنبه ۱۸ خرداد در بیانیه‌ای نسبت به وضعیت معیشتی و شغلی پرستاران و کادر درمان واکنش نشان داد و از ادامه روندی انتقاد کرد که آن را «بازی‌های فرمایشی در بلاتکلیفی دستمزد» توصیف کرده است.

این کمپین با اشاره به ساختار پرداخت حقوق در نظام سلامت، آن را ناشی از «تکه‌تکه کردن حقوق و مزایا» دانسته و تأکید کرده است:

در این بیانیه، تأخیرهای طولانی در پرداخت‌ها یکی از عوامل تشدید نارضایتی عنوان شده و در این‌باره آمده است:

پرستاران معترض همچنین از نامشخص بودن وضعیت «فوق‌العاده خاص» انتقاد کرده و نوشته‌اند: «تکلیف فوق‌العاده خاص همچنان در ابهام است.»

«فوق‌العاده خاص» پرستاران، امتیازی ویژه در حکم حقوقی (ماده ۱۰۶ برنامه هفتم) است که با هدف افزایش دستمزد، بهبود معیشت و ماندگاری نیروها، با ضرایب بالا (پیشنهاد ضریب ۳) برای کادر درمان و پرستاران در بیمارستان‌های دولتی پیش‌بینی شده است، اما تا خرداد ۱۴۰۵ همچنان در انتظار ابلاغ نهایی و اجرای کامل است.

در بخش دیگری از این بیانیه، وضعیت فعلی پرداخت‌ها «قطره‌چکانی و توهین‌آمیز» توصیف شده و آمده است:

این کمپین با اشاره به فشار معیشتی بر پرستاران تأکید کرده است:

«کمپین سراسری پیگیری مطالبات پرستاران» در بخش پایانی بیانیه خود خطاب به پرستاران آورده است:

احمد نجاتیان، رئیس سازمان نظام پرستاری هفته گذشته، چهارشنبه ۱۳خرداد اعلام کرد امسال نابرابری غیرمنطقی در حقوق و مزایای کارکنان نظام سلامت ایجاد شده است؛ به‌طوری‌که در حالی‌که اعضای هیئت علمی و برخی نیروهای شرکتی افزایش حقوق ۶۰ درصدی داشته‌اند، حقوق پرستاران رسمی تنها حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد رشد داشته است.

او با اشاره به «جزیره‌ای شدن» نظام پرداخت در عرصه سلامت گفت این اختلاف‌ها باعث شده حتی در برخی بخش‌ها، مدیران یا سرپرستاران کمتر از نیروهای زیرمجموعه خود حقوق بگیرند و نارضایتی گسترده‌ای شکل بگیرد.

احمد نجاتیان همچنین تأکید کرد برای جبران این بی‌عدالتی، پیشنهاد اجرای «فوق‌العاده خاص» و اصلاح نظام پرداخت به دولت و سازمان اداری و استخدامی ارائه شده و به‌طور اولیه نیز مورد موافقت قرار گرفته است، اما هنوز نیازمند بررسی نهایی است.

او افزود موضوع کاهش ساعت کاری پرستاران نیز همچنان تعیین‌تکلیف نشده و در انتظار تصمیم شورای حقوق و دستمزد است.

اعتراضات پرستاران در ایران موضوع تازه‌ای نیست و دست‌کم در یک دهه گذشته به شکل‌های مختلف ادامه داشته است. پرستاران در شهرهای مختلف بارها نسبت به مشکلات معیشتی، اضافه‌کاری‌های اجباری، کمبود نیرو، تأخیر در پرداخت مطالبات و عدم تناسب حقوق با تورم اعتراض کرده‌اند.

در سال‌های اخیر، یکی از محورهای اصلی اعتراض‌ها، اجرای ناقص قانون تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری و تأخیرهای طولانی در پرداخت آن بوده است. همچنین موضوع کمبود نیروی انسانی و فشار کاری بالا، به‌ویژه در دوران همه‌گیری کرونا، به تشدید نارضایتی‌ها دامن زد.

در برخی دوره‌ها، اعتراضات به تجمع‌های صنفی در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی منجر و در مواردی نیز گزارش‌هایی از برخوردهای انضباطی با پرستاران معترض منتشر شد. با این حال، مطالبات اصلی همچنان حول محورهایی چون افزایش واقعی دستمزد متناسب با تورم، شفاف‌سازی نظام پرداخت، بهبود شرایط کاری و کاهش فشار شیفت‌های سنگین باقی مانده است.

تداوم این اعتراضات نشان می‌دهد شکاف میان سیاست‌های اعلامی و واقعیت معیشتی پرستاران همچنان پابرجاست.