تداوم سکوت درباره زرادخانه اتمی اسرائیل
وزارت خارجه آمریکا پرسش ۳۰ تن از نمایندگان کنگره در مورد برنامه هستهای اسرائیل را بیپاسخ گذاشت. استاندارد دوگانهای که حاشیه امنی را برای اسرائیل در عرصه تسلیح اتمی هم ایجاد میکند، ادامه دارد.
بخش سیاست
یک زیردریایی اسرائیل (INS Tanin) که گمان میرود توانایی حمل موشکهای دارای کلاهک اتمی را را داشته باشد. (منبع: ویکیپدیا)
در تاریخ ۴ مه ۲۰۲۶، سی عضو دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا نامهای به وزیر خارجه مارکو روبیو نوشتند و خواستار افشای جزئیات برنامه مخفی تسلیحات هستهای اسرائیل و «اعمال استانداردهای منع گسترش تسلیحات هستهای بهصورت برابر» شدند. پیشقدم در طرح این پرسش خواکین کاسترو، نماینده حزب دموکرات از تگزاس بوده است.
در این نامه به این نکته اشاره شده که آمریکا و اسرائیل در تاریخ ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ مشترکاً جنگ با ایران را آغاز کردند و هواپیماهای دو کشور عملیات مشترک در خاک ایران را پیش بردند. قانونگذاران، نگران از اتمی شدن جنگ، ۱۱ سؤال مشخص از مارکو روبیو پرسیدند، از جمله اینکه آیا اسرائیل هرگونه دکترین هستهای یا خطوط قرمز خود را با مقامات آمریکایی در میان گذاشته، و خواستار پاسخ کامل تا ۱۸ مه ۲۰۲۶ شدند.
وزارت خارجه به این نامه پاسخ نداد.
مضمون نامه
نامه سی عضو دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا به وزیر خارجه، مارکو روبیو این گونه آغاز میشود:
ما به خاطر موضوعی حاد خطاب به شما مینویسیم. ایالات متحده در حال حاضر درگیر جنگی علیه ایران است، درگیریای با ابعاد هستهای که دولت به طور کافی با کنگره یا مردم آمریکا در میان نگذاشته است. چندین کشور مسلح به سلاح هستهای مستقیماً در این درگیری یا در مجاورت آن هستند.
نامه در ادامه از ایالات متحده که درگیر جنگ با ایران است، و سپس از بریتانیا، روسیه، چین، پاکستان، هندوستان، فرانسه و کره شمالی نام میبرد که دارای سلاح اتمی هستند و ممکن است به گونهای پایشان به درگیری کشیده شود. پس از آن نکته اصلی مطرح میشود:
علاوه بر این کشورها، اسرائیل نیز وجود دارد، کشوری که در کنار ایالات متحده میجنگد و طبق اطلاعات عمومی موجود، ممکن است سلاحهای هستهای داشته باشد و تأسیسات هستهای آن در دیمونا توسط موشکهای ایرانی هدف قرار گرفته است.
نامهنویسان برای اثبات اینکه اسرائیل سلاح هستهای دارد به چند منبع استناد کردند:
۱. مردخای وانونو (۱۹۸۶): تکنسین مرکز هستهای دیمونا که مدارک فنی مستدلی را به Sunday Times لندن داد و داعیه «هرگز بهشکل معتبری رد نشد.»
۲. ارزیابی اطلاعاتی ملی (۱۹۷۴): سند طبقهبندیشده سیا که اذعان میکند اسرائیل سلاح اتمی دارد. این سند تا ۲۰۰۸ محرمانه بود.
۳. رابرت گیتس (۲۰۰۶): وزیر دفاع آمریکا که در جلسه تأیید صلاحیتش در سنا گفت ایران «توسط قدرتهای هستهای احاطه شده — پاکستان در شرق، روسها در شمال، اسرائیلیها در غرب و ما در خلیج فارس.»
۴. مقامات اسرائیلی: نخستوزیر اولمرت در ۲۰۰۶ اسرائیل را کنار کشورهای هستهای نام برد. در اکتبر ۲۰۲۳ یک عضو کنست از «موشک اریحا» و «سلاح روز قیامت» صحبت کرد. در نوامبر ۲۰۲۳ وزیر اسرائیلی انداختن بمب هستهای بر غزه را «یکی از گزینهها» خواند.
نمایندگان کنگره آمریکا در نامه ۴ مه خود از وزیر خارجه، مارکو روبیو خواسته بودند، به این ۱۱ پرسش پاسخ دهد:
۱. توانایی هستهای اسرائیل چگونه است؟
۲. جزئیات سیستمهای تسلیحاتی (کلاهکها و موشکها) چیست؟
۳. آیا اسرائیل امکان غنیسازی اورانیوم و تولید پلوتونیوم هم دارد؟
۴. آیا اسرائیل دکترین هستهای یا خطوط قرمز خود را با آمریکا در میان گذاشته؟
۵. آیا دولت آمریکا از اسرائیل تضمین گرفته که سلاح هستهای بهکار نمیرود؟
۶. آیا نشانهای از برنامهریزی اسرائیل برای استفاده از سلاح هستهای وجود دارد؟
۷. خطر آسیب رادیواکتیو به اتباع آمریکا در صورت حمله به دیمونا چیست؟
۸. آمریکا چه برنامهریزی اضطراری برای سناریوی استفاده هستهای اسرائیل دارد؟
۹. چرا معاون وزیر خارجه دینانو از پاسخ به سؤالاتی درباره برنامه هستهای اسرائیل خودداری کرد؟
۱۰. رهنمود وزارت خارجه به کارمندانش درباره بحث از توانایی هستهای اسرائیل چیست؟
۱۱. اسناد مربوط به سیاست دولت در این باره چیست و چه کسانی مشمول آن میشوند؟
نامه با این درخواست کلیدی پایان مییابد:
آمریکا توانایی هستهای بریتانیا، فرانسه، هند، پاکستان، روسیه، چین و کره شمالی را علناً تأیید میکند. میخواهیم اسرائیل با همان معیار هر کشور دیگری سنجیده شود.
سی نماینده همچنین در نامه خود پیشنهاد کرده بودند اگر افشای برنامه هستهای اسرائیل با قوانین منع گسترش تسلیحات هستهای در تعارض باشد، کنگره آماده است، مانند موارد هند (قانون هاید) و پاکستان (معافیتهای ریاستجمهوری) ، یک راهحل قانونی تدارک ببیند.
واکنش وزارت خارجه آمریکا
علیرغم مهلت ۱۸ مه، وزارت خارجه سکوت کرد، منشی که ادامه همان سیاست دههها ابهام عمدی است که از توافق محرمانه نیکسون-مایر در ۱۹۶۹ سرچشمه میگیرد.
این سکوت با پیشبینی قبلی تحلیلگران همخوانی دارد: از همان ابتدا به نظر میرسید پاسخ دادن دولت ترامپ به این نامه بعید باشد.
در اول ژوئن ۲۰۲۶، پاول دی. گواگلینون، یکی از مقامات ارشد دفتر امور قانونگذاری وزارت امور خارجه، پاسخی به نامه کاسترو نوشت که در آن آمده بود: «سیاست دیرینه وزارت امور خارجه، تحت چندین دولت از هر دو حزب، عدم اظهار نظر علنی در مورد برنامهها و مواضع خاص است» . این مقاوم در ادامه افزوده بود: «ما شما را برای طرح سؤالاتتان در مورد تواناییهای اسرائیل به دولت اسرائیل ارجاع میدهیم.»
کاسترو متعاقباً این نامه را به عنوان «پاسخی عجیب» به نامه خود توصیف کرد.(منبع)
وقتی کاسترو از روبیو در جلسه ۳ ژوئن ۲۰۲۶، کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان پرسید که آیا اسرائیل سلاح هستهای دارد، او از پاسخ به موضع دولت ایالات متحده در این مورد خودداری کرد و گفت: «اگر بخواهیم رک و راست صحبت کنیم، فکر میکنم اکثر جهان معتقدند که آنها سلاح هستهای دارند.» او افزود:
آنان هرگز علناً به این موضوع اذعان نکردهاند و به عنوان یکی از ویژگیهای سیاست خارجی ما، به دلایل مختلف، ما نیز به این شکل در مورد آن بحث نمیکنیم.
روبیو متعاقباً پیشنهاد داد که این موضوع در یک فضای خصوصی مورد بحث قرار گیرد و افزود که امتناع از بحث در مورد سلاحهای هستهای اسرائیل، «ویژگی» سیاست خارجی ایالات متحده است.(منبع)
تداوم سکوت؟
نامه ۳۰ نماینده که منتشر شد این تعبیر از آن شد که طرح صریح پرسش درباره برنامه هستهای اسرائیل، سیاست سکوت درباره این برنامه را که به توافق محرمانه ۱۹۶۹ بین ریچارد نیکسون و گلدا مایر برمیگردد، میشکند.
برخی رسانهها از این رویداد بهعنوان «پایان تبانی دوحزبی برای پنهان کردن بمبهای هستهای اسرائیل» یاد کردند و نوشتند که واشنگتن به مدت دههها در یک «توطئه آهنین دوحزبی» دست داشت که اساس آن کتمان وجود زرادخانه اتمی اسرائیل بود.
آیا نامه ۳۰ نماینده توانست به این سیاست کتمان پایان دهد؟ عملا چنین نمینماید. هنوز به صورت رسمی آن سیاست ادامه دارد. رسانههای آمریکایی هم در مجموع پس از یک واکنش اولیه به سکوت خود ادامه دادند. هیچ رسانه مهمی موضوع بیپاسخ ماندن نامه نمایندگان را به تیتر اول خود تبدیل نکرد.
استاندارد دوگانه ادامه دارد.
نظرها
نظری وجود ندارد.