توافق ایران و آمریکا قیمت نفت را بهشدت کاهش داد
با اعلام خبر امضای تفاهمنامه ایران و آمریکا روز جمعه در سوئیس، قیمت جهانی نفت حدود ۴ درصد کاهش یافت. در پی این رویداد یک نفتکش گاز طبیعی مایع نیز از تنگه هرمز عبور کرد.
بخش خبر
نفت و بورس ـ عکس از شاتراستاک
مقامهای ایرانی و امریکایی اعلام کردند که به توافقی برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز دست یافتهاند؛ پیمانی مقدماتی که باعث کاهش قیمت نفت شد اما سرنوشت برنامه هستهای تهران را به مذاکرات بیشتر واگذار کرد.
این توافق اگرچه هنوز در حد یک چارچوب است، اما بزرگترین پیشرفت به سمت حل مناقشهای محسوب میشود که از زمان آغاز آن با حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در ماه فوریه، هزاران کشته بر جای گذاشته و بازارهای انرژی را دگرگون کرده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز یکشنبه حوالی ساعت ۵:۳۰ بعد از ظهر به وقت واشنگتن در پلتفرم «تروث سوشال» خود نوشت: «توافق با جمهوری اسلامی ایران اکنون کامل شده است.» پست او اندکی پس از آن منتشر شد که شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان ــ که کشورش بهعنوان میانجی عمل کرده است ــ اعلام کرد این توافق در ساعات اولیه روز دوشنبه به وقت محلی به دست آمده است.
قرار است این تفاهمنامه روز جمعه به طور رسمی در سوئیس امضا شود.
جزئیات دقیق این تفاهمنامه هنوز مشخص نشده است. شهباز شریف در پستی در شبکه اجتماعی اکس گفت که این پیمان خواهان «توقف فوری و دائم عملیات نظامی در همه جبههها، از جمله در لبنان» است. لبنان یکی از نقاط اختلاف در مذاکرات بوده است، چرا که اسرائیل و حزبالله در هفتههای اخیر درخواستهای ترامپ و دیگران را برای توقف حملات متقابل خود نادیده گرفتهاند.
دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ایران نیز در بیانیهای اعلام کرد که جنگ و عملیات نظامی در همه جبههها از جمله لبنان، از دوشنبه شب بهطور دائم پایان خواهد یافت. کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران گفت که توافق گستردهتری در طول یک دوره آتشبس ۶۰ روزه، شامل کاهش تحریمها علیه ایران، مورد مذاکره قرار خواهد گرفت. منابع آگاه پیشتر گفته بودند که سرنوشت برنامه هستهای ایران که یکی دیگر از موضوعات دشوار است نیز در گفتوگوهای بعدی بررسی خواهد شد.
اسرائیل که اعلام کرده بود جزیی از گفتوگوهای آمریکا و ایران نیست، واکنش فوری به این بیانیه نشان نداد.
بازگشایی تنگه هرمز
ترامپ گفت تنگه هرمز روز جمعه باز خواهد شد و او دستور پایان دادن به محاصره بنادر ایران را صادر کرده است. ترامپ نوشت: «کشتیهای جهان، موتورهای خود را روشن کنید. بگذارید نفت جریان یابد!»
قیمت نفت با این خبر کاهش یافت. معاملات آتی نفت خام برنت در معاملات بامداد روز دوشنبه ۴ درصد سقوط کرد، در حالی که بازارهای سهام در آسیا جهش کردند. شان کالو، تحلیلگر ارشد ارز در ITC Markets گفت: «کمبود [اطلاعات درباره] جزئیات بهویژه در مورد آزادی کشتیرانی یک نگرانی است، اما دغدغهای نیست که امروز با توجه به افزایش اشتیاق به ریسکپذیری، بازارها را محدود کند.»
متیو میلر، سخنگوی سابق وزارت امور خارجه دولت بایدن، گفت ترامپ امتیازهای مهمی به ایران داده است تا به وضعیت موجود قبل از شروع جنگ بازگردد. میلر گفت: «ما هیچ تضمینی نداریم که اصلاً به برنامه هستهای رسیدگی شود، اما ایران به جهان نشان داد که میتواند اقتصاد جهانی را به گروگان بگیرد و در مقابل چیزی از آمریکا دریافت کند.»
این جنگ به یک تهدید سیاسی داخلی برای ترامپ و همحزبیهای جمهوریخواه او در کنگره تبدیل شده است؛ نظرسنجیهای عمومی نشان میدهند که آمریکاییها به شدت از افزایش قیمت بنزین در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر ناامید شدهاند. اما ترامپ با فشار اعضای حزب خود نیز مواجه بوده است که اصرار دارند برنامه هستهای ایران باید کاملاً تعطیل شود.
لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه از مخالفان سرسخت ایران، از این توافق تمجید کرد اما گفت که مذاکرات آتی درباره برنامه هستهای ایران را «بهدقت زیر نظر خواهد داشت». او گفت: «طبق قانون ما، هرگونه توافق هستهای با ایران برای بررسی و رأیگیری به کنگره فرستاده خواهد شد. موفقیت همگی در رساندن ما به این نقطه را تبریک میگویم. زمان همه چیز را روشن خواهد کرد.»
این توافق بهرغم حملات روز یکشنبه اسرائیل به لبنان که انتقاد ایران و ترامپ را برانگیخت، نهایی شد. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، با ترامپ بر سر درخواستهای آمریکا مبنی بر اینکه اسرائیل اقدامات نظامی خود را در لبنان مهار کند تا ایالات متحده بتواند با ایران به توافق برسد، اختلاف نظر داشته است. اسرائیل گفته است که آزادی عملیات در لبنان را حفظ خواهد کرد، در حالی که ایران آتشبس کامل در آنجا را بخش مهمی از خواستههای خود قرار داده است.
شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل به نقل از یک مقام ارشد گزارش داد که ترامپ روز یکشنبه در یک تماس تلفنی، نتانیاهو را در جریان پیشرفت درباره توافق صلح قرار داده است. ترامپ در مصاحبهای با نیویورک تایمز، نتانیاهو را «مردی بسیار دشوار» خواند و استدلال کرد که رهبر اسرائیل باید از او برای نجات اسرائیل از یک ایران مسلح به سلاح هستهای تشکر کند.
رهبران خارج از خاورمیانه که با نگرانی این درگیری را زیر نظر داشتند، از این بیانیه استقبال کردند. بریتانیا، آلمان، فرانسه و ایتالیا در بیانیهای مشترک اعلام کردند که آمادگی دارند در پاسخ به «گامهای روشن و قابل راستیآزمایی» برای محدود کردن برنامه هستهای ایران، تحریمها را لغو کنند. کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا گفت: «ما معتقدیم که آزادی ناوبری بدون عوارض اکنون باید در تنگه هرمز احیا شود. ایران هرگز نباید سلاح هستهای داشته باشد.»
قبل از اعلام این توافق، یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفت که بر اساس شرایط این پیشنویس، ایالات متحده با آزادسازی ۲۵ میلیارد دلار از داراییهای مسدود شده ایران موافقت خواهد کرد. دولت ترامپ پیش از این گفته بود که هرگونه آزادسازی پول ایران تنها زمانی صورت میگیرد که ایران شرایط خاصی را تحت یک توافق صلح برآورده کند.
یک مقام آمریکایی نیز قبل از این بیانیه گفت که این توافق در نهایت منجر به برچیده شدن برنامه هستهای ایران خواهد شد و ذخایر اورانیوم غنیشده آن نابود و منتقل میشود. این مقام ارشد ایرانی گفت که پیشنویس توافق به ایران، که تلاش برای دستیابی به بمب هستهای را تکذیب میکند، اجازه میدهد اورانیوم غنیشده خود را در داخل کشور رقیق کند.
عبور یک نفتکش از تنگه هرمز پس از توافق
در همین حال دادههای ردیابی کشتیها نشان داد که شرکت پترونت هند (PLNG.NS) روز دوشنبه یک نفتکش گاز طبیعی مایع (LNG) را از تنگه هرمز عبور داده است.
این ترافیک محدود، نشاندهنده هوشیاری و احتیاط در میان شرکتهای کشتیرانی است که اگرچه از این توافق استقبال کردهاند، اما همچنان منتظر جزئیات بیشتر ــ از جمله پاکسازی مین در تنگه ــ قبل از اجازه عبور به شناورهای خود هستند.
این نفتکش با نام «دیشا» (Disha) محموله خود را در روزهای اول و دوم مارس (۱۰ و ۱۱ اسفند سال گذشته) در راسلافان قطر بارگیری کرده بود و از آن زمان در غرب تنگه هرمز مستقر بود. اگرچه دادههای ردیابی کشتی مقصد این نفتکش را نشان نمیداد، اما یک منبع آگاه گفت که این محموله به پایانه داهج (Dahej) در هند تحویل داده خواهد شد.
دادههای ردیابی کشتی از موسسه کپلر نشان داد که تا ۲۵ خرداد / ۱۵ ژوئن، حدود ۱۵۵ نفتکش حامل نفت و مواد شیمیایی در منطقه خلیج فارس حضور داشتند که این تعداد نسبت به ۲۰۱ نفتکش در پایان ماه مه، کاهش یافته است. برآورد مؤسسه اُیل بروکِـرِیج ۲۱۵ نفتکش بود.
انوپ سینگ، رئیس جهانی تحقیقات کشتیرانی در موسسه اُیل بروکِـرِیج گفت: «ما انتظار داریم که عبور و مرورهای آزاد باید در طول هفتهها شکل بگیرد تا جامعه بزرگتر کشتیرانی اعتماد به نفس لازم را کسب کند. تا آن زمان، نرخ حملونقل فیزیکی احتمالاً بالا باقی خواهد ماند و تجارت کُند خواهد بود.»
سینگ گفت طبق محاسبات این مؤسسه، در صورت ناوبری بدون محدودیت، ترافیک انباشته شده در هر دو طرف تنگه هرمز میتواند ظرف ۸ تا ۱۰ روز برطرف شود. «افزون بر این، مالکان کشتیها نزدیک به ۶۰ فروند نفتکش غولپیکر (VLCC) بیشتر از حد معمول را ظرف چند روز پس از حرکت به سمت بنادر غرب هرمز، به نشانهی پیشبینی این وضعیت، مستقر کردهاند.»
سخنگوی اتحادیه مالکان کشتی ژاپن روز دوشنبه گفت که اگرچه این گروه از توافق صلح استقبال میکند، اما مایل است «کمی بیشتر برای اطلاعات عینیتر» زمان امضای پیمان آمریکا و ایران در روز جمعه ۲۹ خرداد / ۱۹ ژوئن منتظر بماند. این سخنگو با اشاره به گزارشهای خبری مبنی بر مینگذاری در منطقه افزود: «با توجه به شرایط، ما نمیتوانیم صرفاً بر اساس خبرهای توافق بگوییم "بسیار خوب، بیایید حرکت کنیم".»
شرکت نیپون یوسن، بزرگترین شرکت کشتیرانی این کشور، ابراز امیدواری کرد که عملیات در اسرع وقت بهحالت عادی بازگردد، اما سخنگوی آن افزود که هنوز برای اظهار نظر در مورد برنامه زمانی کشتیهای مرتبط با ژاپن که در خلیج فارس سرگردان هستند، زود است. او از اعلام شمار کشتیهای این شرکت که در خلیج فارس ماندهاند، خودداری کرد.
سخنگوی شرکت کشتیرانی میتسویی او.اس.کی (Mitsui O.S.K. Lines) گفت: «اگرچه ما از نشانههای پیشرفت به سمت آتشبس آگاه هستیم، اما سیاست ما تغییر نکرده است؛ ما تنها زمانی ناوبری را از سر خواهیم گرفت که ایمنی بهطور کامل تایید شود.»
نظرها
نظری وجود ندارد.