عمان مسیرهای کشتیرانی موقت تنگه هرمز را افتتاح کرد: هیچ عوارضی دریافت نخواهد شد

عمان اعلام کرد که با هماهنگی سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO)، تنگه هرمز را بدون اعمال هیچ‌گونه عوارضی برای کشتیرانی باز نگه خواهد داشت و دو مسیر موقت در شمال و جنوب خط کشتیرانی موجود تعیین کرده است تا عبور ایمن کشتی‌هایی که از منطقه خارج می‌شوند را تسهیل کند.

این اقدام مسقط پس از تفاهم‌نامه اخیر میان واشنگتن و تهران صورت می‌گیرد.

دولت عمان در اطلاعیه‌ای به دریانوردان اعلام کرد که طرح تفکیک ترافیک سنتی در تنگه هرمز که در سال ۱۹۶۸ توسط آژانس کشتیرانی سازمان ملل تصویب شده بود و از آب‌های ایران و عمان می‌گذشت، در حال حاضر امنیت لازم را ندارد و کشتی‌های خروجی باید از مسیرهای موقت جدید استفاده کنند.

بر اساس طرح مرحله‌بندی شده سازمان بین‌المللی دریانوردی، حرکت کشتی‌ها به‌صورت تدریجی و تحت کنترل انجام خواهد شد تا خطر برخورد کاهش یابد. شناورها پیش از حرکت، در یک منطقه انتظار مشخص در آب‌های بین‌المللی مستقر می‌شوند و باید ارتباط خود را با مقامات ساحلی حفظ کنند.

مقامات عمان تأکید کردند که با توجه به تفاهم‌های به‌دست آمده میان ایران و آمریکا و در راستای تعهد مسقط به قوانین بین‌المللی و آزادی کشتیرانی، هیچ‌گونه عوارضی از کشتی‌های در حال ترانزیت دریافت نخواهد شد، با این حال مالکان و فرماندهان کشتی‌ها همچنان مسئول ارزیابی مستقل خطرات سفر هستند و باید سامانه‌های شناسایی خودکار خود را روشن نگه دارند.

گفت‌وگوها میان ایران و عمان درباره مدیریت آینده ناوبری و خدمات دریایی در تنگه هرمز نیز آغاز شده است؛ در حالی که توافق موقت آمریکا و ایران امکان ترانزیت رایگان را به‌مدت ۶۰ روز فراهم می‌کند، این مذاکرات به‌دنبال ترتیبات بلندمدت و هزینه‌های خدمات پس از این دوره است.

بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، شامگاه دوشنبه اعلام کرد که در گفت‌وگوهای انجام‌شده با مقامات ایرانی، موضوع تنگه هرمز نیز مورد بررسی قرار گرفته و طرفین بر رعایت حقوق بین‌الملل و تضمین عبور ایمن کشتی‌ها بدون دریافت عوارض تأکید کرده‌اند.

در واکنش به این سخنان وزیر خارجه عمان، امیرحسین یزدان‌پناه، عضو کمیته رسانه تیم مذاکره‌کننده ایران، تأکید کرد که بر اساس قوانین بین‌المللی اخذ عوارض از آبراه‌های بین‌المللی ممنوع است و ایران نیز برنامه‌ای برای دریافت عوارض عبور ندارد.

او با این حال توضیح داد که آن‌چه در برخی توافق‌ها مورد بحث قرار گرفته، دریافت «هزینه خدمات» از کشتی‌های عبوری است؛ هزینه‌ای که می‌تواند شامل تأمین امنیت و سایر خدمات دریایی باشد و از نظر حقوقی با «عوارض عبور» تفاوت دارد.

از سوی دیگر، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا  سفر منطقه‌ای خود به کشورهای حاشیه خلیج فارس از جمله امارات متحده عربی و کویت را آغاز کرده است تا به نگرانی‌های شدید این متحدان پاسخ دهد.

این نخستین مأموریت دیپلماتیک روبیو برای توجیه توافق هفته گذشته است که به جنگ چهارماهه پایان داد.

این سفر در حالی صورت می‌گیرد که متحدان منطقه‌ای واشنگتن، به‌ویژه امارات و کویت که در طول جنگ هدف حملات موشکی و پهپادی ایران قرار گرفتند و خسارت‌های جانی و اقتصادی شدیدی را متحمل شدند، از مفاد توافق به‌شدت ناامید و نگرانند. آن‌ها بیم آن دارند که ایران از صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی ارتش خود استفاده کند؛ به‌ویژه این‌که به‌تازگی گزارش‌هایی از تشکیل سلول‌های مخفی توسط ایران در عراق برای حمله به کشورهای خلیج فارس منتشر شده بود.

این مأموریت برای روبیو که خود پیش از این از منتقدان سرسخت ایران بود، بسیار حساس است، زیرا او باید هم‌زمان از توافق مورد حمایت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا دفاع کند و هم به دغدغه‌های متحدان پاسخ دهد، آن هم در شرایطی که رقیب حزبی او، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، رهبری مذاکرات اصلی با ایران را در سوئیس بر عهده داشته است.

میانجی پاکستانی روز چهارشنبه اعلام کرد که گفت‌وگوهای فنی میان ایالات متحده آمریکا و ایران هفته آینده در سوئیس از سر گرفته خواهد شد.

طاهر اندرابی، سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان، در یک نشست خبری گفت: «فکر می‌کنم مذاکرات هفته آینده، احتمالاً روز سه‌شنبه، از سر گرفته خواهد شد.» او افزود که احتمال دارد این گفت‌وگوها ــ که نخستین دور آن در ابتدای هفته جاری در سوئیس برگزار شد ــ روز دوشنبه یا چهارشنبه آینده نیز از سر گرفته شود.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی نیز روز چهارشنبه ۳ تیر در بیستمین اجلاس کنفرانس اتحادیه مجالس کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی در شهر باکو جمهوری آذربایجان درباره تفاهم‌نامه اسلام‌آباد میان ایران و آمریکا گفت این توافق از نظر او نتیجه فشار آمریکا نبوده، بلکه پس از پذیرش حقوق ایران از سوی طرف مقابل حاصل شده است. او مدعی شد که «تفاهم اسلام‌آباد نه نتیجه فشار و اجبار، بلکه حاصل مقاومت و اقتدار ملت شجاع ایران بود».

رئیس مجلس همچنین گفت این تفاهم نشان داد «گفت‌وگو زمانی به نتیجه می‌رسد که طرف مقابل از تحمیل اراده خود بر یک ملت متمدن صرف نظر کرده و حقوق ما را بپذیرد». قالیباف در ادامه از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد به‌عنوان «اعلامیه شکست آمریکا» یاد کرد.

همزمان با این تحولات، آژانس ایمنی هوانوردی اروپا روز چهارشنبه با اشاره به شکنندگی شرایط، از تمامی شرکت‌های هواپیمایی خواست در صورت فعالیت در حریم هوایی کشورهای منطقه از جمله بحرین، کویت، اسرائیل، اردن، قطر، عمان، امارات و عربستان سعودی به‌شدت احتیاط کنند.

آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا (EASA) با تمدید هشدار پروازی خود تا اول ژوئیه، همچنان به خطوط هوایی توصیه کرده است که به‌دلیل احتمال نقض کوتاه‌مدت آتش‌بس به‌ویژه در حریم هوایی ایران، عراق، لبنان و منطقه تنگه هرمز، از پرواز در این مناطق خودداری کنند.