افشاگری دبیرکل ناتو: ایتالیا اجازه استفاده از پایگاه‌های خود را در جنگ علیه ایران به هواپیماهای آمریکایی داد

مارک روته، دبیرکل ناتو در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی فاکس‌نیوز، با ذکر نام ایتالیا به‌عنوان نمونه‌ای از حمایت‌های اروپا از واشنگتن در جنگ علیه ایران، اعلام کرد که ۵۰۰ فروند هواپیمای آمریکایی «در حمایت از عملیات خشم حماسی» از پایگاه‌های ایالات متحده آمریکا در ایتالیا به هوا برخاسته‌اند.

این سخنان روته پیش از دیدار روز چهارشنبه او با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در واشنگتن مطرح شد؛ آن هم در شرایطی که ترامپ از چندین متحد اروپایی خود از جمله جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا به‌دلیل آن‌چه عدم حمایت کافی در جنگ علیه ایران می‌خواند، به‌شدت خشمگین است.

به نظر می‌رسد روته تلاش دارد در آستانه اجلاس سران ۳۲ کشور عضو ناتو، از میزان آسیب‌های ناشی از خشم ترامپ به این ائتلاف نظامی بکاهد. این در حالی است که دولت ترامپ هفته گذشته بررسی شش‌ماهه حضور نظامی خود در اروپا را آغاز کرده و کاهش برخی ظرفیت‌ها را کلید زده است.

مقامات ناتو استدلال می‌کنند که آزادی عمل ارتش آمریکا در استفاده از پایگاه‌های اروپایی برای عملیات‌های جهانی، بزرگترین اهرم فشار آن‌ها برای متقاعد کردن ترامپ جهت ماندن در این قاره است؛ به‌طوری که یک مقام ارشد نظامی ناتو در این‌باره گفت: «توانایی ارتش آمریکا برای استفاده آزادانه از پایگاه‌های اروپایی در عملیات‌های جهانی خود، بزرگترین اهرم فشاری است که ما برای متقاعد کردن او به عدم ترک اروپا در اختیار داریم.»

تأیید عمومی این موضوع از سوی مارک روته، پس از تنش‌های لفظی شدید آخر هفته گذشته میان ترامپ و ملونی صورت می‌گیرد؛ تنش‌هایی که به‌دلیل امتناع ایتالیا از حمایت از کارزار نظامی آمریکا علیه ایران و حملات شخصی ترامپ به رهبر ایتالیا بالا گرفته بود.

با این حال، اظهارات روته چالش داخلی بزرگی برای ملونی ایجاد کرده است، چرا که استفاده از پایگاه‌های نظامی در خاک ایتالیا برای یک جنگ نامحبوب، موضوعی به‌شدت حساس است.

الساندرو مارونه، مدیر برنامه دفاع و امنیت در مؤسسه امور بین‌الملل رم در این‌باره می‌گوید: «این یک مشکل سیاسی است و ملونی باید با دقت و وسواس زیاد درباره آن‌چه رخ داده توضیح دهد.»

گیدو کروستو، وزارت دفاع ایتالیا بلافاصله پس از مصاحبه روته در بیانیه‌ای، ابراز تعجب کرد که دبیرکل ناتو که هیچ ارتباطی با عملیات «خشم حماسی» علیه ایران نداشته، روایتی ارائه داده که با خلط مبحث میان پروازهای حمایتی مجاز و عملیات‌ رزمی، «پیامی کاملاً گمراه‌کننده» را منتقل می‌کند.

وزیر دفاع ایتالیا تأکید کرد که کشورش در انطباق کامل با قانون اساسی و معاهدات بین‌المللی عمل کرده و دولت منحصراً فعالیت‌های فنی، لجستیکی را در چارچوب توافق‌های دوجانبه موجود مجاز دانسته و هرگونه درخواست فراتر از این محدودیت‌ها را رد کرده است.

کروستو پیش از این در ماه مارس نیز گفته بود رم اجازه سوخت‌گیری به جنگنده‌های آمریکایی عازم جبهه ایران را در پایگاه هوایی سیگونلا در سیسیل نداده است و ملونی نیز چند هفته بعد به قانون‌گذاران اطمینان داده بود ایتالیا هیچ مشارکتی در این عملیات نظامی نداشته است.

ایتالیا میزبان حدود ۱۲۰ مرکز نظامی آمریکا از جمله پایگاه دریایی سیگونلا و پایگاه هوایی آویانو است. با این حال، یک مقام ناتو در پاسخ به درخواست شفاف‌سازی اعلام کرد که روته تنها بر نحوه اجرای توافق‌های دوجانبه موجود توسط متحدان در زمینه پایگاه‌ها و مجوزهای پروازی تأکید کرده است.

اکنون احزاب اپوزیسیون ایتالیا با بهره‌برداری از سخنان روته، خواستار حضور فوری جورجیا ملونی در پارلمان برای پاسخگویی شده‌اند. جوزپه پروونتسانو، رئیس کمیته امور خارجی حزب دموکراتیک (اپوزیسیون) گفت: «ملونی به ما اطمینان داده بود ایتالیا دخالتی نخواهد داشت، اما اکنون متوجه شدیم دست‌کم ۵۰۰ پرواز انجام شده است.»

آنجلو بونلی، رهبر اتحاد سبز و چپ نیز ادعاهای روته را «فوق‌العاده جدی» خواند و دولت را به پنهان‌کاری و دروغ‌گویی به پارلمان متهم کرد و خواستار توضیح کامل شد. نیکولا فراتویانی از همین اتحاد نیز گفت یا دولت به قانون‌گذاران دروغ گفته یا روته دچار گرمازدگی شده است.

همچنین جوزپه کونته، رهبر جنبش پنج ستاره و نخست‌وزیر سابق ایتالیا، با بیان این‌که «روایت‌های دولت در حال فروپاشی است»، خواستار شفاف‌سازی فوری ملونی در پارلمان شد.

برخی دیگر از مخالفان نیز حدس می‌زنند که مشاجره لفظی اخیر میان ترامپ و ملونی، تنها یک نمایش سیاسی برای سرپوش گذاشتن بر مشارکت پنهانی ایتالیا در این جنگ بدون مجوز پارلمان بوده است. دفتر ملونی هنوز واکنشی نشان نداده است.