تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز تقریباً متوقف شده است

طبق آمار و اظهارات منابع آگاه، در پی تجدید حملات هوایی آمریکا به ایران و پاسخ تلافی‌جویانه تهران در خلیج فارس، ریسک‌های کشتیرانی به‌شدت افزایش یافته و تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز در روز پنج‌شنبه ۱۸ تیر / ۹ ژوئیه تقریباً به‌طول کامل متوقف شده است.

بر اساس تحلیل کِپلِر، مؤسسه ردیابی ماهواره‌ای کشتی‌ها، در ساعات اولیه روز پنج‌شنبه تنها دو نفتکش موفق به عبور از این تنگه شدند. یکی از آن‌ها ابرنفتکش حمل نفت خام به نام «برگ ۱» (Berg 1) بود که در جزیره خارک ایران بارگیری شده و تحت تحریم‌های آمریکا قرار دارد.

تحلیل‌های مؤسسه کپلر نشان می‌دهد نفتکش دوم، یک کشتی حمل مواد شیمیایی با پرچم جزایر مارشال به نام «ول سیل» (Well Sail) بود. بر اساس داده‌های ردیابی کشتی در مؤسسه LSEG، مقصد بارگیری قبلی این کشتی در نزدیکی شارجه در امارات متحده عربی بوده است.

منابع صنعت کشتیرانی اعلام کردند که کشتی‌ها به‌طور فزاینده‌ای در حال خاموش کردن فرستنده‌های عمومی سیستم شناسایی خودکار خود هستند که این امر ردیابی و مشاهده تمام کشتی‌های در حال عبور را دشوارتر کرده است.

خورخه لئون، رئیس بخش تحلیل ژئوپلیتیک در مؤسسه ریستاد انرژی (Rystad Energy)، در گزارشی نوشت: «تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز اساساً متوقف شده است؛ موضوعی که بیش از هر بیانیه‌ای از سوی واشنگتن یا تهران، واقعیتِ میزان ریسک‌پذیری در شرایط کنونی را نشان می‌دهد.»

آتش‌بس میان آمریکا و ایران در آستانه فروپاشی

نیروهای مسلح ایران روز پنج‌شنبه در پاسخ به حملات آمریکا به استان‌های ساحلی جنوبی و شرقی ایران، حملاتی را علیه زیرساخت‌های نظامی آمریکا در کشورهای همسایه خلیج فارس انجام دادند که این امر آتش‌بس سه‌هفته‌ای میان دو کشور را بیش از پیش تحت فشار قرار داده است.

موج جدید تنش‌ها در این درگیری چهار ماهه، در اوایل هفته جاری و با حمله به سه نفتکش در تنگه هرمز آغاز شد؛ حملاتی که ایالات متحده آمریکا مسئولیت آن‌ها را متوجه تهران دانسته است.

نیروی دریایی سپاه پاسداران روز پنج‌شنبه اعلام کرد که حملات آمریکا به ایران و مداخله در تغییر مسیر کشتیرانی، روند بازگشایی تدریجی تنگه هرمز را مختل کرده است. این نیرو هشدار داد که هرگونه مداخله بیشتر آمریکا با «پاسخی کوبنده» مواجه خواهد شد.

ترافیک روزانه تنگه هرمز در دو هفته گذشته به بالاترین میزان خود از زمان آغاز جنگ رسیده بود و به‌طور میانگین ۴۰ کشتی از این تنگه عبور می‌کردند، اما این رقم همچنان با میانگین ۱۲۵ تا ۱۴۰ تردد روزانه در دوران پیش از درگیری‌ها فاصله زیادی داشت.

منابع صنعت بیمه به رویترز گفتند که برخی از بیمه‌گران خسارت‌های جنگی به شرکت‌های کشتیرانی توصیه کرده‌اند تا سفر خود از طریق تنگه هرمز را به حالت تعلیق درآورند، در حالی که برخی دیگر در حال بازنگری در شرایط بیمه‌نامه‌های خود پس از حملات اخیر به کشتی‌ها هستند.

مؤسسه کارگزاری کشتی «کلارکسونز» (Clarksons) در گزارشی اعلام کرد: «با توجه به تشدید تنش‌های اخیر، سناریوی بازگشایی هرمز اکنون شکننده‌تر به‌نظر می‌رسد.»

یکی از سه کشتی که در این هفته مورد اصابت قرار گرفت، نفتکش قطری حمل گاز طبیعی مایع به نام الرکیات (Al Rekayyat) با پرچم جزایر مارشال است. این کشتی پس از اصابت یک پرتابه در اواخر روز سه‌شنبه که منجر به آتش‌سوزی در موتورخانه آن شد، همچنان در سواحل عمان سرگردان و در انتظار عملیات امداد و نجات است.

به‌گفته منابع صنعتی، با وجود نگرانی‌های اولیه از وقوع انفجار، این خطر در حال حاضر کم است و محموله گاز طبیعی مایع آن ایمن به‌نظر می‌رسد.

سازمان ثبت کشتی‌های جزایر مارشال، که یکی از بزرگترین پرچم‌های کشتیرانی جهان به‌شمار می‌رود، به رویترز گفت که هیچ گزارشی مبنی بر مصدومیت یا آسیب زیست‌محیطی در نتیجه حادثه نفتکش الرکیات دریافت نشده است.

یک بیمه‌گر خسارت‌های جنگی دریایی که به‌دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، گفت: «همان‌طور که حوادث اخیر نشان دادند، بازار (بیمه جنگ دریایی) اکنون با احتمال زیان‌های بسیار شدیدی مواجه است که کشتی‌های با ارزش فوق‌العاده بالا را در بر می‌گیرد.»

مخالفت قطر با دریافت عوارض

از سوی دیگر، بلومبرگ روز پنج‌شنبه گزارش داد عمان به‌طور رسمی به سازمان جهانی دریانوردی اعلام کرده است که با دریافت عوارض از کشتی‌های عبوری در تنگه هرمز مخالف است.

به‌گفته نمایندگان مسقط، حق عبور از تنگه‌های بین‌المللی بر اساس حقوق بین‌الملل تضمین شده و این کشور با هرگونه اخذ هزینه از شناورهای عبوری مخالفت می‌کند.

این موضع در حالی اعلام شده که پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، مقام‌های جمهوری اسلامی از احتمال اعمال محدودیت و دریافت هزینه برای عبور از تنگه هرمز سخن گفته و بر نقش مشترک ایران و عمان در مدیریت این آبراه تأکید کرده بودند.

عمان پیش از این هم با دریافت عوارش در تنگه هرمز مخالفت کرده بود.