حملات آمریکا به شهرهای شمال غربی ایران و حملات موشکی ایران به پایگاه‌های آمریکا

بر اساس گزارش رسانه‌های داخلی، بامداد دوشنبه ۲۹ تیر / ۲۰ ژوئیه موج جدیدی از حملات هوایی به شهرهای مختلف ایران صورت گرفت.

مقامات مدیریت بحران آذربایجان‌غربی تأیید کردند که نقطه‌ای در حوالی بخش «سیلوانای ارومیه» هدف قرار گرفت که منجر به مجروح شدن چند نفر و انتقال آن‌ها به مراکز درمانی شده است.

فرماندار بوشهر نیز اعلام کرد که این شهر ساحلی صبح دوشنبه دو بار پیاپی هدف حمله قرار گرفته است.

از سوی دیگر، مدیرکل مدیریت بحران استانداری آذربایجان شرقی اعلام کرد در پی حمله به یک منطقه نظامی در شهر تبریز یک نفر کشته و شماری دیگر مجروح شده‌اند.

هم‌زمان گزارش‌هایی از شنیده شدن صدای انفجار در اصفهان منتشر شد، اما مقامات محلی اعلام کردند این صدا ناشی از انفجار کنترل‌شده مهمات عمل‌نکرده باقی‌مانده از درگیری‌های پیشین بوده است.

فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) ساعاتی پیش از پایان دور جدیدی از حملات هوایی سنگین خبر داده بود که اکنون به نهمین شب متوالی خود رسیده است. به‌گفته سنتکام، این عملیات با هدف تضعیف توانایی ایران و هدف قرار دادن مراکز فرماندهی نظامی، سایت‌های پدافند هوایی و نظارت ساحلی، شبکه‌های ارتباطی و همچنین زاغه‌های موشکی و پهپادی انجام شده است؛ حملاتی که علاوه بر تبریز و ارومیه، مناطقی چون چابهار، کنارک، بندر ماهشهر، بندر امام خمینی و بنادر سیریک و جاسک در استان هرمزگان را نیز هدف قرار دادند. مقامات ایرانی آمار کلی تلفات آخرین دور این حملات را ۵۰ کشته و ۵۱۷ زخمی اعلام کرده‌اند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا شب گذشته با بیان این‌که «امشب دوباره ضربه بسیار سختی به آن‌ها زدیم»، اعلام کرد این حملات سنگین به احترام سربازان آمریکایی کشته‌شده در منطقه انجام شده است. پنتاگون تأیید کرده که با کشته شدن یک سرباز دیگر در جریان انفجار کنترل‌شده یک پهپاد سرنگون‌شده ایرانی در شمال عراق، شمار تلفات ارتش آمریکا از ابتدای جنگ (۹ اسفند / ۲۸ فوریه) تاکنون به ۱۷ کشته و بیش از ۴۲۰ زخمی رسیده است؛ آماری که شامل کشته شدن دو پرسنل نظامی در اردن، کشف بقایای ناشناس در محل حملات و مفقود شدن یک نظامی دیگر نیز می‌شود.

پاسخ تلافی‌جوئیانه ایران به این حملات بلافاصله آغاز شد و موجی از موشک‌های بالستیک و پهپادها به سمت پایگاه‌های متحدان آمریکا در منطقه شلیک گردید. سپاه پاسداران در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که فرودگاه عقبه در اردن (محل استقرار هواپیماهای آمریکایی)، کمپ العدیری و پایگاه هوایی علی‌السالم در کویت و همچنین مواضعی را در سوریه هدف قرار داده است.

هم‌زمان، آژیرهای خطر هشدار موشکی در بحرین، محل استقرار ناوگان پنجم دریایی آمریکا به صدا درآمد و ارتش کویت نیز اعلام کرد پدافند هوایی این کشور در حال رهگیری و انهدام پهپادهای مهاجم است. دولت کویت همچنین تأیید کرد که یکی از تأسیسات حیاتی آب‌شیرین‌کن این کشور برای دومین روز متوالی هدف حمله مستقیم قرار گرفته و دچار آتش‌سوزی شده است.

در همین حال، بحران تنگه هرمز همچنان ادامه دارد. سپاه پاسداران اعلام کرد دو نفتکش که به تشویق ارتش آمریکا قصد عبور از «مسیر ناامن جنوبی هرمز» (راهی که آمریکا برای خروج از سیطره ایران پیشنهاد داده بود) را داشتند، منفجر و به‌طور کامل زمین‌گیر شده‌اند. سپاه با هشدار به این که تا زمان ادامه تجاوزات آمریکا، این آبراه برای عبور محصولات پتروشیمی و حتی یک قطره نفت و گاز امن نخواهد بود، باعث شد تا آمار تردد روزانه کشتی‌ها از هرمز طبق داده‌های LSEG به نصف (از ۸ کشتی به ۴ کشتی) کاهش یابد.

هم‌زمان، مرکز تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) از آتش‌سوزی شدید و سرگردانی یک کشتی تجاری دیگر در نزدیکی سواحل عمان پس از اصابت موشک خبر داد. خدمه کشتی مجبور به رها کردن آن شدند. ارتش آمریکا نیز در چارچوب محاصره دریایی بنادر ایران اعلام کرد که مسیر ۶ کشتی را تغییر داده و یک کشتی را متوقف کرده است.

این درگیری‌ها پس از فروپاشی کامل توافق آتش‌بس موقت یک‌ماهه‌، دو کشور را در آستانه یک جنگ تمام‌عیار قرار داده است، آن هم در شرایطی که نیمی از مهلت ۶۰ روزه تعیین‌شده برای مذاکره درباره پایان دائمی جنگ و برنامه هسته‌ای ایران سپری شده است.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا تأکید کرد تا زمانی که ایران بر کنترل این آبراه بین‌المللی اصرار داشته باشد، واشنگتن مجبور به پاسخگویی است، هرچند درهای دیپلماسی برای یک مذاکره «واقعی» و ورود جریان‌های سازنده در ایران همچنان باز است.

در مقابل، محمدجواد ظریف، وزیر خارجه پیشین ایران در مقاله‌ای در نشریه فارین پالیسی ضمن تأکید بر این که واشنگتن توانایی حذف حکومت ایران را ندارد و راهکار نهایی تنها یک توافق صلح و چارچوب امنیتی منطقه‌ای است، به تهران هشدار داد که تهدید مکرر کشتیرانی بین‌المللی می‌تواند بخش زیادی از جهان را علیه ایران متحد کند.

تشدید و تداوم بحران ژئوپلیتیکی در خاورمیانه، موجی از تلاطم شدید را به بازارهای مالی و انرژی جهان تزریق کرده است. در پی انتشار گزارش‌هایی مبنی بر ناامنی تنگه هرمز که پیش از جنگ محل عبور یک‌پنجم نفت تجاری جهان بود، قیمت نفت خام برنت برای نخستین بار در یک ماه گذشته با صعودی چشمگیر از مرز ۹۰ دلار در هر بشکه گذشت. هم‌زمان، شاخص نفت خام آمریکا (WTI) نیز با بیش از دو درصد افزایش، مرز ۸۴ دلار در هر بشکه را رد کرد تا نگرانی‌ها در مورد بازگشت موج جدید تورم سوخت و بحران انرژی در کشورهای غربی به شدت احیا شود.

این فضای ناامن، توجه سرمایه‌گذاران را به سمت دارایی‌های امن جلب کرد و موجب تقویت دلار آمریکا در آغاز معاملات روز دوشنبه در بازارهای آسیایی شد؛ دلار با یک درصد افزایش به ۱۶۲.۴۸ ین رسید که بالاترین سطح در ۱۱ روز گذشته محسوب می‌شود. در همین حال، تحت تاثیر نوسانات شدید هفته گذشته و شکنندگی شدید اعتماد سرمایه‌گذاران، بازارهای سهام و بورس‌های بزرگ در آسیا نیز هفته کاری خود را با سقوط ارزش شاخص‌ها آغاز کردند.