شکاف پنهان در جمهوری اسلامی: حفره امنیتی، مجتبی خامنهای و قدرت واقعی سپاه
در مصاحبهای اختصاصی با زمانه، حسن شریعتمداری، تحلیلگر برجسته مسائل سیاسی، با اشاره به افشاگریهای بیسابقه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، درباره جزئیات جنگ ۴۰ روزه و وجود «حفره امنیتی» در سطوح بالای تصمیمگیری، ضمن تأیید قوی بودن احتمال نفوذ در حلقه نزدیک به رهبری، به تردیدهای جدی درباره نقش و حتی وجود «مجتبی خامنهای» بهعنوان یک شخصیت واقعی در معادلات قدرت پرداخته و ساختار دوگانه تصمیمگیری در جمهوری اسلامی را به وضوح ترسیم میکند؛ قدرت سخت میدان در اختیار سپاه است و دولت و شورای امنیت ملی تنها نقش نمادین و تشریفاتی دارند.

یک تظاهرکننده تصویری از مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی را به همراه تصاویری از پدرش علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی و روحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، در دست دارد ـ میدان انقلاب تهران ـ ۹ مارس ۲۰۲۶ ـ عکس از خبرگزاری فرانسه
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در گفتوگویی که به تازگی منتشر شده، با افشای جزئیات بیسابقهای از ساعات آغازین جنگ ۴۰ روزه، از جمله برنامهریزی برای سناریوی کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی (کد ۱۱۰) و وجود یک «حفره امنیتی» جدی که مهاجمان را از محل جلسات حساس آگاه کرده بود عملاً شکاف میان روایت رسمی «پیروزی راهبردی» و واقعیت میدانی ضعفهای اطلاعاتی و تأخیرهای پرهزینه در تصمیمگیری را برجسته کرده است. با اقای حسن شریعتمداری، تحلیلگر برجسته گفتو گو کردهایم.
وجود حفره امنیتی بسیار محتمل است
حسن شریعتمداری در آغاز گفتوگو با زمانه گفت که کشته شدن تعدادی از افراد در ایران طی جنگ و در همان روز اول، اعم از رهبر جمهوری اسلامی، سران سپاه و افراد برجسته دیگر، وجود یک یا چند حفره امنیتی را بسیار محتمل میسازد:
و این البته کشف آقای عراقچی نیست. همه جا نوشتند. مهم این که وزیر امور خارجه یک مملکت هم به آن اقرار کند، اهمیتش این است که دیگر به حدی مسلم و شایع است که از زبان او هم جاری میشود. و این که این حفره امنیتی در بین مسئولان درجه یک و معدودی است که از طریق ترتیب جلساتی که مدتها بود بسیار مخفیانه و تحت تدابیر امنیتی بسیار شدید برگزار میشود، از جمعه صبح آن روز که مورد اصابت دقیقهای پرتابههای از سوی اسرائیل قرار گرفت، نشان میدهد که از جمله کسانی باید باشد که در هماهنگی این جلسات دست دارد یا کنترل میکند یا از کسانی است که اجرا میکند و در نتیجه به همه جزئیات وارد است.
شریعتمداری در ادامه افزود که در وجود چنین حفرهای شکی نیست، هرچند هیچکس یا از هویت آنها آگاه نیست یا در تعادل قوای فعلی آن را بروز نمیدهد یا خود با آنها همکاری دارد و هویتشان برای ما مجهول است؛ با این حال قبلاً نیز در وجود آن تردیدی وجود نداشته است.
شریعتمداری توضیح داد که معمولاً این مهرهها از کسانی انتخاب میشوند که مواضعشان طوری تنظیم شده باشد که حدس زدن ماهیت واقعی کار آنها از طریق همان مواضع بسیار دشوار باشد.
شریعتمداری افزود که در وجود منافع مشترک میان جناح جنگطلب داخلی، جناح جنگطلب اسرائیل و همچنین برخی جناحهای آمریکا هیچ تردیدی نیست:
حال یا این از روی یک منافع کلی است که به طور اتفاقی طرف به طور مشترک دارند یا این که ناشی از تماسهایی است که با هم داشتهاند و شکل امنیتی و جاسوسی به خودش میگیرد. اینها هنوز ریزهکاری است که واقعاً نمیدانیم و حدس آن هم خیلی مشکل است.
تردید جدی درباره وجود و نقش واقعی مجتبی خامنهای
حسن شریعتمداری در در ادامه گفتوگو با زمانه درباره نقش محتبی خامنهای در حلقه سربسته تصمیمسازان گفت:
عراقچی میگوید که به هیچ وجه آقای مجتبی خامنهای را ندیده و ایشان را افراد بهخصوصی میبینند. در این که در آن جلسه که بقیه کشته شدهاند بوده و رد میشده، صدای مجروحین را میشنیده، طوری میگوید که مثل اینکه افراد زندهای آنجا نباید قاعدتاً میماندند. یعنی به هیچ وجه از صحبتهای او مستفاد نمیشود که مجتبی خامنهای وجود دارد، بلکه سعی میکند یک نوع روایت خنثیساز یا حتی شکبرانگیز از این قضیه ارائه دهد. به هیچ وجه از گفتههایش برنمیآید که این شخصی که دستمایه میگیرد آقای مجتبی خامنهای است.
شریعتمداری تأکید کرد که در حقیقت باید اصلاً تردید کرد که چنین فردی وجود دارد یا نه، و اگر هم وجود داشته باشد، معلوم نیست شخصیتی نمادین است یا دستاندرکار واقعی. به گفته او تا آنجا که به صحبتهای عراقچی مربوط میشود چیزی در این باره روشن نمیشود، اما مجموع اطلاعات موجود نشان میدهد که تاکنون نه صحبتی از مجتبی خامنهای شنیده شده و نه تصویری از او منتشر شده است. او افزود:
این مسائل که بر ضد امنیت شخصی نیست؛ میشود صحبت داشته و معلوم نشود انسان کجا صحبت کرده، یا تصویر داشته و معلوم نشود کجا گرفته شده. ایشان وقتی در تشییع جنازه پدرش هم نبود، خب این شک را بسیار زیادتر کرد. و بنابراین حق دارند افراد مشکوک باشند که آیا این یک ساخته دست عدهای است که به عنوان یک چک سفید امضا از اسم او استفاده میکنند تا تصمیماتشان را مشروع جلوه بدهند و به یک رهبری منتسب شود، یا واقعاً وجود دارد. آینده آن را نشان خواهد داد، ولی شکها همچنان واقعی است.
شریعتمداری در ادامه درباره ساختار واقعی تصمیمگیری گفت که فعلاً تصمیم حقیقی و واقعی را در سطح ظاهر شورای امنیت ملی میگیرد و عراقچی نیز پس از حملات بیشتر میخواهد بگوید که او صرفاً مجری تصمیمات است. اما در باطن، سران سپاه هستند که میدان را اداره میکنند:
آنها هر تصمیمی را هم که شورای امنیت ملی بگیرد اگر مخالف باشند، با پرتاب چند موشک به سمت مقاصد، بهخصوص به سمت آمریکاییها در اردن، به پایگاههای آمریکایی یا دبی، آن را خنثی میکنند. بنابراین واضح است که در حقیقت با وجود اینکه یک قدرت نرم هنوز در شورای امنیت ملی غالب است، با مذاکرهکنندگان و پزشکیان و دولت موجود است، ولی قدرت سخت واقعی در میدان و در اختیار سپاه است و اگر با چیزی مخالف باشد اینها نخواهند توانست آن را پیش ببرند.
شریعتمداری درباره هدف از انتشار مصاحبه با عراقچی در این مقطع زمانی گفت که وزیر خارجه ایران در این مصاحبه میخواهد بگوید کاری که ما میکنیم تنها ده درصد اثر دارد و کسانی که میخواهند جنگ کنند به هیچ وجه نباید منتظر ما باشند، بلکه باید سیاست خودشان را پیش ببرند. او افزود:
در حقیقت به آنها میگوید که من مزاحم شما نیستم، هر کاری میخواهید بکنید و خودتان را در مقابل من ندانید.
شریعتمداری سپس به اظهارنظر سخنگوی وزارت خارجه ایران در سیام تیر اشاره کرد که در تلویزیون گفته بود فرقی نمیکند سید عباس وزیر خارجه باشد یا سید مجید و این سخن پس از مصاحبه عراقچی بیان شده است. وی در پاسخ به اینکه آیا این به معنای احتمال برکناری عراقچی است، تأیید کرد که زمزمههایی در این خصوص وجود دارد. با این حال تأکید کرد که عراقچی تاکنون در مقابل آنها نایستاده و در حقیقت مجری منویاتشان بوده است. شریعتمداری افزود:
قالیباف در برخی مواقع سعی کرده که یک سیاست بهخصوصی را پیش ببرد، ولی عراقچی حتی در این حد هم پیش نیامده. شاید به خاطر اینکه کل تیم را ضعیف کنند ایشان را عوض کنند. ولی حریف اصلی آنها عراقچی نیست، بیشتر قالیباف است.
در این گفتوگو مجری برنامه در جایی میگوید که در اعتراضات دیماه مشهد سقوط کرده بود. پس از انتشار مصاحبه وزارت کشور این ادعا را تکذیب کرد. حسن شریعتمداری در اینباره اظهار داشت:
عدهای فکر میکردند که اگر اینطوری بگویند که کشور از چنان خطر جدیای بود و خارجیها چنان مردم را به میدان آورده بودند که اگر این کشتار وسیع نمیشد حکومت از دست اینها خارج میشد. وزارت کشور با بزرگ کردن این قضیه خیلی موافق نیست، به خاطر اینکه فکر میکند آن وقت اتهام متوجه وزارت کشور میشود که چگونه چنین غافل بوده که این عده زیاد را تجهیز کنند و تا سر حد سرنگونی پیش ببرند. در حقیقت این مخالف سیاست وزارت کشور یا دولت است، بلکه موافق با سیاست آنهایی است که میخواهند کشتار تا چهلوپنج هزار نفر را که اینها سه هزار خودی میگویند توجیه کنند. در حقیقت این اختلاف منافع بین این دو تاست.
*این مصاحبه توسط حسین نوشآذر انجام شده و متن را هم او نوشته است.


نظرها
نظری وجود ندارد.