تظاهرات گسترده دانشجویی در دهلی نو؛ چالش بزرگ جنبش «سوسک» برای دولت مودی

هزاران معترض جوان پنج‌شنبه یکم مرداد / ۲۳ ژوئیه با سرپیچی از محدودیت‌های جدید، در خیابان‌های دهلی نو، پایتخت هند، خیمه زدند تا در تازه‌ترین خودنمایی قدرت جنبشی شرکت کنند که به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های دولت نارندرا مودی، نخست‌وزیر این کشور، تبدیل شده است.

جنبش موسوم به «سوسک» در هند، بیش از یک ماه پیش و در پی ادعاهایی مبنی بر لو رفتن سوالات در برخی از رقابتی‌ترین آزمون‌های ورودی دانشکده‌های پزشکی و مشاغل دولتی آغاز شد. این جنبش از آن زمان به بعد، از گلایه‌های مربوط به آزمون فراتر رفته و با جذب متخصصان و خانواده‌ها، به مجرایی برای بروز نارضایتی‌های گسترده‌تر تبدیل شده است.

تظاهرات روز پنج‌شنبه در «جانتار مانتار» (محل تعیین‌شده برای تجمع معترضان در دهلی نو) پس از درگیری‌های شبانه‌ای رخ داد که در آن، پلیس برای پراکنده کردن جمعیت از گاز اشک‌آور و باتوم استفاده کرد. این دومین تقابل از این دست در هفته جاری بود.

روز دوشنبه نیز هزاران معترض با سرپیچی از محدودیت‌ها، به سمت پارلمان راهپیمایی کرده بودند که پلیس با گاز اشک‌آور و باتوم اعتراض آن‌ها را پراکنده کرد.

معترضان تا صبح روز پنج‌شنبه دوباره سازماندهی شده و با وجود مسدود بودن راه‌ها به محل اعتراض بازگشتند؛ این در حالی بود که مقامات برای محدود کردن دسترسی به تظاهرات، خدمات متروی دهلی نو را در ۱۶ ایستگاه در سراسر مرکز شهر به حالت تعلیق درآوردند.

تلاش مودی برای مهار پیامدهای اعتراضات

موضوع لو رفتن سوالات امتحانی به نمادی قوی از سرخوردگی میلیون‌ها جوان هندی تبدیل شده است. معترضان خواستار استعفای درامندرا پرادهان، وزیر آموزش، اصلاحات در سیستم برگزاری آزمون و پرداخت غرامت به خانواده دانشجویانی هستند که پس از افشای سوالات دست به خودکشی زده‌اند.

مودی که با فشارهای فزاینده‌ای روبه‌رو است، روز پنج‌شنبه برای نخستین‌بار به‌طور علنی به این موضوع پرداخت و از تشکیل دادگاه‌های ویژه و فوری‌ برای رسیدگی به پرونده‌های افشای سوالات امتحانی خبر داد. دادگاه‌های فوری، دادگاه‌های ویژه‌ای هستند که برای سرعت بخشیدن به پرونده‌ها در نظام قضائی هند -که به کُندی شهرت دارد- برگزار می‌شوند.

مودی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «هیچ‌چیز مهم‌تر از رفاه و آینده جوانان ما نیست!»

با این حال، این پیام نتوانست معترضان را آرام کند؛ چرا که آن‌ها معتقدند مودی به خواسته‌های اصلی‌شان یعنی پاسخگویی مسئولان و انجام اصلاحات توجهی نکرده است.

داکش بهارگاوا، دانشجوی حقوق، گفت: «او به جای ارائه راه ‌حلی که صرفاً برای خودش راحت باشد، باید برای راه‌ حلی تلاش کند که به نفع ملت باشد و الگو ایجاد کند.»

وفاداری حزب «سوسک» به ریشه‌های طنزآمیز خود

رهبران «حزب سوسک جانتا» که این جنبش اعتراضی را کلید زده‌اند، اعلام کردند تا زمانی که وزیر آموزش استعفا ندهد، به تظاهرات پایان نخواهند داد. ابهیجیت دیپکه، بنیان‌گذار این جنبش، با وفادار ماندن به سبک طنز و کنایه‌آمیز حرکت خود، در پاسخ، میمی (تصویر طنزآمیز) از وزیر آموزش منتشر کرد که روی آن نوشته شده بود: «سلام، اسم من "هیچ‌چیز" است.» *(اشاره به پیام مودی که گفته بود «هیچ‌چیز مهم‌تر نیست...»)

جنبش سوسک در ماه مه گذشته به‌عنوان یک کارزار طنز اینترنتی آغاز شد و در ماه ژوئن از طریق اعتراضات کوچکتر در شهرهای مختلف به خیابان‌ها آمد. این جنبش پس از پیوستن سونام وانگچوک، فعال برجسته، و آغاز اعتصاب غذای او که بیش از سه هفته به‌طول انجامید، شتاب گرفت. پلیس در پایان هفته، وانگچوک را به‌زور به بیمارستان منتقل کرد.

این جنبش همچنین به‌دلیل نگرانی‌ها در مورد پاسخگویی دولت، بیکاری و فرصت‌های اقتصادی، در میان هندی‌ها از همه گروه‌های سنی طرفدارانی پیدا کرده است.

حزب‌های اپوزیسیون نیز از این اعتراضات حمایت کرده و از این موضوع برای به چالش کشیدن دولت در پارلمان استفاده کرده‌اند. تظاهرات و برنامه‌های همبستگی در دیگر شهرهای هند نیز برگزار شده که نشان‌دهنده گسترش این جنبش به فراتر از پایتخت است.

هند یکی از جوان‌ترین جمعیت‌های جهان را دارد و میلیون‌ها نفر در حال ورود به بازار کاری هستند که برای ایجاد شغل‌های امن و با درآمد مناسب دست‌وپنج نرم می‌کند. با وجود سال‌ها رشد اقتصادی سریع، بسیاری از جوانان می‌گویند چشم‌انداز آینده آن‌ها تغییری نکرده و بهتر نشده است.

جوانان هند به‌عنوان یکی از بزرگترین اقشار رأی‌دهنده در کشور، می‌توانند پیش از انتخابات آینده به یک نیروی سیاسی بسیار حیاتی و تعیین‌کننده تبدیل شوند.