هزاران مهاجر وارد منطقه اسپانیایی سئوتا شدند؛ مادرید نیروی نظامی اعزام کرد

حدود سه هزار نفر پنج‌شنبه ۸ مرداد / ۳۰ ژوئیه از خاک مراکش وارد سئوتا شدند؛ منطقه‌ای تحت حاکمیت اسپانیا در شمال آفریقا که در مرز با مراکش قرار دارد. بر اساس گزارش رسانه‌های اسپانیایی، دست‌کم ۱۸ نفر در جریان تلاش برای رسیدن به این منطقه جان خود را از دست داده‌اند.

موج ورود مهاجران از حوالی ظهر آغاز شد. در آن زمان، بخشی از یک موج‌شکن ساحلی که معمولاً در چارچوب تدابیر شدید امنیتی مرزی مراکش محافظت می‌شود، برای مدتی بدون حفاظت باقی ماند. گروه‌های بزرگی از مهاجران از شهر فنیدق، واقع در شمال مراکش و در نزدیکی سئوتا، به سمت ساحل تراخال حرکت کردند.

برخی مهاجران با شنا کردن خود را به اطراف موانع مرزی رساندند و پس از عبور از حصارها و صخره‌های سمت اسپانیا وارد سئوتا شدند. تصاویر منتشرشده نشان می‌دهد برخی از نیروهای گارد مدنی اسپانیا هنگام رسیدن مهاجران در محل حضور داشتند.

شماری از مهاجرانی که خود را به خاک اسپانیا رسانده بودند، با فریاد «متشکریم» و «زنده باد اسپانیا» خوشحالی می‌کردند. در مقابل، شماری نیز به‌دلیل خستگی شدید پس از طی مسیر دریایی روی زمین می‌افتادند.

اعزام نیروی نظامی به سئوتا

دولت اسپانیا شامگاه پنج‌شنبه تصمیم گرفت حدود ۶۰ سرباز، یک واحد غواصی و یک کشتی نظامی را به سئوتا اعزام کند. همچنین قرار است نیروهای ویژه پلیس در این منطقه به حدود ۲۰۰ نفر افزایش یابند.

پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا، روز جمعه به سئوتا سفر می‌کند تا با نیروهای امنیتی و مقام‌های محلی درباره وضعیت منطقه گفت‌وگو کند.

خوان خسوس ویواس، رئیس دولت محلی سئوتا، پیش‌تر از دولت مرکزی خواسته بود وضعیت اضطراری اعلام کند و ارتش را برای کنترل بحران به‌کار گیرد. سانچز با اعلام وضعیت اضطراری موافقت نکرد، اما با اعزام نیروهای بیشتر موافقت کرد.

ویواس وضعیت شهر را بسیار نگران‌کننده توصیف کرده است. در همین حال، بسیاری از مغازه‌ها در سئوتا تعطیل شده‌اند و برخی صاحبان کسب‌وکارها برای حفاظت از اموال خود سازماندهی شده‌اند؛ آن‌ها معتقدند نیروهای پلیس برای کنترل وضعیت کافی نیستند.

مرکز موقت پذیرش مهاجران در سئوتا، موسوم به «سِتی» (CETI)، نیز از چند روز پیش پُر شده و دیگر ظرفیت پذیرش افراد جدید را ندارد. به همین دلیل، شماری از تازه‌واردان در فضای باز و مقابل این مرکز تجمع کرده‌اند و صلیب سرخ به آن‌ها کمک‌های اولیه ارائه داده است.

مقام‌های محلی سئوتا پیش از پنج‌شنبه نیز از دولت مرکزی درخواست کمک کرده بودند. به‌گفته مقام‌های محلی، در روزهای پیش از این رویداد بیش از ۱۵۰۰ مهاجر وارد منطقه شده بودند و بسیاری از آن‌ها ناچار بودند در فضای باز اقامت کنند.

اتحادیه اروپا آماده کمک است

اتحادیه اروپا اعلام کرده است که آماده حمایت از اسپانیا برای کنترل وضعیت است.

مگنوس برونر، کمیسر مهاجرت اتحادیه اروپا، اعلام کرد که اتحادیه اروپا آمادگی دارد از جمله از طریق «آژانس حفاظت مرزی اتحادیه اروپا» (Frontex)، حمایت بیشتری از اسپانیا ارائه کند.

این رویداد در حالی رخ داده است که اتحادیه اروپا با «پیمان مهاجرت و پناهندگی اتحادیه اروپا» قوانین سخت‌گیرانه‌تری برای ورود و پذیرش مهاجران و پناهجویان در پیش گرفته است.

بر اساس این پیمان، پناهجویان ممکن است هنگام ورود در مراکز مرزی تا شش ماه برای بررسی‌های هویتی، امنیتی و پزشکی نگهداری شوند و بسیاری از آن‌ها مشمول روندهای سریع بررسی و اخراج شوند. منتقدان هشدار می‌دهند که این روند می‌تواند احتمال خطاهای حقوقی و بازگرداندن افراد در معرض خطر را افزایش دهد.

همچنین آزادی رفت‌وآمد پناهجویان محدود و آن‌ها ملزم به اقامت در مناطق و مراکز مشخص می‌شوند. این سیاست، ادامه روند طولانی‌مدت اتحادیه اروپا برای سخت‌تر کردن کنترل مرزهاست.

بر اساس داده‌های فرونتکس، شمار ورودهای غیرقانونی به اتحادیه اروپا در پنج ماه نخست امسال ۴۰ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته بوده و شمار درخواست‌های پناهندگی نیز به پایین‌ترین سطح در پنج سال اخیر رسیده است؛ روندی که لزوماً به معنای کاهش شمار افراد نیازمند پناه نیست، بلکه می‌تواند نتیجه دشوارتر شدن عبور از مرزهای اروپا باشد. اجرای پیمان جدید اتحادیه اروپا می‌تواند این روند را بیش از پیش تثبیت کند.

در همین حال، مراکش برای جلوگیری از ورود مهاجران بیشتر در شهر فنیدق از خودروهای آب‌پاش استفاده کرده است. گزارش‌ها حاکی است که در طول شب هزاران نفر در این شهر در نزدیکی مرز تجمع کرده بودند و قصد داشتند خود را به سئوتا برسانند.

حکم دادگاه عالی و افزایش ورود مهاجران

افزایش ورود مهاجران در سئوتا پس از حکم دادگاه عالی اسپانیا در ۱۷ تیر / ۸ ژوئیه شدت گرفته است. این دادگاه اعلام کرد مهاجرانی که از طریق دریا و با شنا خود را به سئوتا یا ملیا می‌رسانند، نمی‌توانند بدون طی روند قانونی و بررسی وضعیتشان، به‌طور فوری به مراکش بازگردانده شوند.

بازگرداندن فوری مهاجران بدون طی روند قانونی در اسپانیا با عنوان «بازگرداندن داغ» (hot pushback) شناخته می‌شود.

به‌گفته یک سخنگوی گارد مدنی اسپانیا، ورود مهاجران در روز پنج‌شنبه به یک «انفجار» تبدیل شد. اتحادیه پلیس اسپانیا نیز مدعی شده است که شبکه‌های قاچاق انسان و افرادی که قصد ورود غیرقانونی به اسپانیا دارند، از وضعیت حقوقی ایجادشده پس از حکم دادگاه استفاده می‌کنند.

وزارت کشور اسپانیا اعلام کرده است که قصد دارد مهاجرانی را که به‌طور غیرقانونی وارد کشور شده‌اند، در اسرع وقت بازگرداند. با این حال، هنوز روشن نیست افرادی که بر اساس حکم دادگاه مشمول حمایت‌های حقوقی هستند، تا چه اندازه می‌توانند در برابر اخراج خود اعتراض کنند. وضعیت مهاجران زیر سن قانونی نیز همچنان مشخص نیست.

 ملیا نیز شاهد ورود مهاجران بود

بحران تنها به سئوتا محدود نمانده است. در ملیا، دیگر منطقه تحت حاکمیت اسپانیا در شمال آفریقا که حدود ۲۵۰ کیلومتر شرق سئوتا قرار دارد، نیز صدها مهاجر وارد شدند.

به‌گفته خوان خوزه ایمبرودا، رئیس دولت محلی ملیا، حدود ۴۰۰ نفر از طریق دو گذرگاه مرزی و یک مسیر در جنوب این شهر وارد منطقه شدند. با این حال، نیروهای امنیتی توانستند وضعیت را تحت کنترل نگه دارند.

سابقه مرگبار عبور از مرز

سئوتا و ملیا از مهم‌ترین نقاط تماس اتحادیه اروپا و شمال آفریقا هستند و سال‌هاست که اسپانیا و مراکش برای کنترل مرزهای این دو منطقه همکاری می‌کنند.

این همکاری، با وجود اهمیت آن برای کنترل مهاجرت، سابقه‌ای پرتنش دارد.

در ژوئن ۲۰۲۲، دست‌کم ۲۷ نفر هنگام تلاش برای عبور از مرز ملیا جان باختند و حدود ۷۰ نفر نیز پس از آن ناپدید شدند.

در فوریه ۲۰۱۴ نیز دست‌کم ۱۵ نفر هنگام تلاش برای رسیدن به سئوتا از مسیر دریا کشته شدند. در آن حادثه، نیروهای گارد مدنی اسپانیا برای جلوگیری از ورود مهاجران از گلوله‌های لاستیکی استفاده کرده بودند.

در حادثه اخیر، نیروهای مراکشی در فنیدق ظاهراً برای مدتی از منطقه مرزی عقب‌نشینی کرده بودند. علت این اقدام هنوز روشن نیست.

کریمه بنی‌عیش، سفیر مراکش در اسپانیا، تأکید کرده است که همکاری میان دو کشور در جریان بحران ادامه دارد. او گفت دولت‌های دو کشور «به‌طور مستمر در تماس هستند» تا این وضعیت را که به‌گفته او مورد خواست مراکش نیست، حل کنند.

احتمال ارتباط با مناقشه صحرای غربی

برخی گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ارتباط بحران سئوتا با اختلافات سیاسی مادرید و رباط مطرح شده است.

در سال ۲۰۲۱، مراکش برای مدتی کنترل مرز سئوتا را کاهش داد و بیش از هشت هزار نفر طی حدود ۳۶ ساعت وارد این منطقه شدند. این اقدام در آن زمان به‌عنوان تلاشی برای اعمال فشار بر دولت اسپانیا بر سر موضع مادرید درباره مناقشه صحرای غربی تفسیر شد.

اکنون نیز طرحی در پارلمان اسپانیا در حال بررسی است که می‌تواند برای برخی افرادی که پیش از پایان دوره استعمار اسپانیا در صحرای غربی در این منطقه متولد شده‌اند، امکان درخواست تابعیت اسپانیایی فراهم کند. این موضوع می‌تواند موجب نارضایتی مراکش شود.

با این حال، هیچ مدرک مستقلی در دست نیست که نشان دهد بحران اخیر سئوتا مستقیماً ناشی از مناقشه صحرای غربی بوده است.

واکنش تند ایتالیا

بحران سئوتا همچنین به اختلافی سیاسی میان اسپانیا و ایتالیا منجر شده است.

جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، تصاویر منتشرشده از سئوتا را «شوک‌آور» خواند و گفت ایتالیا «دست روی دست نخواهد گذاشت».

او گفت دولت ایتالیا در حال هماهنگی با نهادهای مسئول است و ممکن است اقدامات فوق‌العاده‌ای را بررسی کند؛ از جمله تعلیق اجرای توافق شنگن در قبال اسپانیا.

آنتونیو تاجانی، وزیر خارجه ایتالیا نیز با انتقاد از «مهاجرت غیرقانونی و کنترل‌نشده» گفته بود که از تعلیق شنگن در مورد اسپانیا حمایت می‌کند و این وضعیت را خطری برای امنیت ملی دانسته بود.

در مقابل، خوزه مانوئل آلبارس، وزیر خارجه اسپانیا، اظهارات همتای ایتالیایی خود را «نامناسب» خواند و گفت مادرید از یک کشور دوست و شریک اروپایی انتظار «همبستگی اروپایی، نه عوام‌فریبی حزبی» دارد.

فشار سیاسی از سوی راست‌گرایان

بحران سئوتا همچنین فشار سیاسی بر دولت پدرو سانچز را افزایش داده است.

دولت اسپانیا در ژانویه طرحی را اعلام کرد که بر اساس آن، بیش از ۵۰۰ هزار مهاجر فاقد مدارک اقامت می‌توانند در صورت داشتن شرایط مربوط به اشتغال، وضعیت قانونی پیدا کنند.

احزاب راست‌گرا این سیاست را یکی از عوامل تشدید بحران مهاجرت دانسته‌اند. آلبرتو نونیِس فِیخو، رهبر حزب محافظه‌کار مردم، وضعیت سئوتا را تهدیدی برای امنیت ملی توصیف کرده است.

از سوی دیگر، دولت دونالد ترامپ در آمریکا نیز از سیاست مهاجرتی دولت اسپانیا انتقاد کرده است. سخنگوی دولت آمریکا، سیاست‌های سانچز را «بسیار چپ‌گرا و جهانی‌گرا» توصیف کرده و اسپانیا را به تغییر مسیر در زمینه مهاجرت فراخوانده است.

با این حال، ادعاهایی مانند ارتباط مستقیم بحران سئوتا با سیاست مهاجرتی دولت اسپانیا، مناقشه صحرای غربی یا تصمیمی از سوی یک قدرت خارجی، به‌طور مستقل اثبات نشده‌اند.

در حال حاضر، دولت اسپانیا با چند چالش هم‌زمان روبه‌رو است: مدیریت هزاران مهاجر تازه‌وارد، رسیدگی به وضعیت افراد آسیب‌پذیر و به‌ویژه کودکان، تعیین تکلیف حقوقی کسانی که از مسیر دریا وارد شده‌اند و جلوگیری از تکرار موج جدید ورود مهاجران از مرز مراکش.