تورم ۸۸ درصدی؛ قیمت کالاهای اساسی همچنان می‌تازد

بر اساس تازه‌ترین گزارش مرکز آمار ایران، شاخص قیمت مصرف‌کننده در تیرماه ۱۴۰۵ نسبت به ماه قبل ۳,۱ درصد افزایش یافت. تورم نقطه‌به‌نقطه نیز به ۸۷,۹ درصد رسید؛ به این معنا که سطح عمومی قیمت‌ها در تیرماه نسبت به تیرماه سال گذشته به‌طور متوسط ۸۷,۹ درصد افزایش یافته است. تورم سالانه نیز در این ماه ۶۶ درصد اعلام شد.

تورم سالانه ۶۶ درصد، میانگین افزایش قیمت‌ها در یک دوره ۱۲ماهه را نشان می‌دهد و تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۷,۹ درصد وضعیت قیمت‌ها در تیر ۱۴۰۵ را مستقیماً با تیر ۱۴۰۴ مقایسه می‌کند.

اما فشار اصلی بر معیشت خانوارها در بخش خوراکی‌ها دیده می‌شود. بر اساس داده‌های رسمی مربوط به خردادماه، تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها به ۱۳۳,۹ درصد رسید و برای پنجمین ماه متوالی بالای ۱۰۰ درصد باقی ماند.

در میان گروه‌های خوراکی، «روغن‌ها و چربی‌ها» با ۲۷۸,۴ درصد بیشترین افزایش را داشتند. پس از آن، «گوشت قرمز، گوشت سفید و فرآورده‌های آن‌ها» با ۱۷۱,۵ درصد و «نان و غلات» با ۱۳۸,۸ درصد قرار داشتند.

این ارقام به این معناست که گرانی مواد غذایی در بسیاری از موارد بسیار سریع‌تر از تورم عمومی حرکت کرده است. مرکز آمار در اردیبهشت نیز برای برخی اقلام افزایش‌های کم‌سابقه‌ای ثبت کرده بود؛ از جمله ۴۳۱ درصد برای روغن نباتی جامد، ۳۵۳ درصد برای روغن مایع و ۳۴۲ درصد برای تخم‌مرغ در مقایسه با اردیبهشت سال قبل.

در بازار مردادماه نیز قیمت‌ها همچنان در سطوح بالایی قرار دارند. بر اساس گزارش‌های بازار، هر کیلو مرغ تازه حدود ۳۱۵ تا ۳۳۵ هزار تومان قیمت دارد و قیمت فیله مرغ به حدود ۶۸۴ تا ۷۹۰ هزار تومان رسیده است. یک شانه ۳۰ عددی تخم‌مرغ نیز تا حدود ۴۸۰ هزار تومان عرضه می‌شود.

گوشت قرمز از دیگر اقلامی است که خرید آن برای بسیاری از خانوارها دشوار شده است. قیمت هر کیلو سردست گوسفندی حدود یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان، ران گوسفندی حدود دو میلیون و ۴۰ هزار تومان و راسته گوسفندی تا حدود دو میلیون و ۹۰۰ هزار تومان گزارش شده است.

برنج نیز از موج گرانی در امان نمانده است. در گزارش‌های بازار مردادماه، قیمت هر کیلو برنج هاشمی ممتاز حدود ۴۵۰ هزار تومان و قیمت یک کیسه پنج کیلویی برنج هاشمی حدود ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان اعلام شده است. این قیمت‌ها، برخلاف ارقام تورمی مرکز آمار، قیمت‌های بازار هستند و الزاماً میانگین رسمی کشور محسوب نمی‌شوند.

تفاوت میان آمار رسمی و قیمت‌های مشاهده‌شده در بازار اهمیت زیادی دارد. شاخص تورم مرکز آمار، میانگین تغییر قیمت مجموعه بزرگی از کالاها و خدمات در سطح کشور است و الزاماً نشان‌دهنده هزینه‌ای نیست که هر خانوار در محل زندگی خود می‌پردازد. به همین دلیل، خانوارهایی که سهم بیشتری از درآمدشان را صرف مواد غذایی می‌کنند، ممکن است فشار گرانی را به‌مراتب شدیدتر از عدد تورم عمومی تجربه کنند.

آمار رسمی نیز نشان می‌دهد این فشار در همه مناطق و گروه‌های درآمدی یکسان نیست. در تیرماه، تورم نقطه‌به‌نقطه در مناطق روستایی به ۱۰۶,۹ درصد رسید؛ رقمی که بیش از تورم نقطه‌به‌نقطه کل کشور بود. همچنین فاصله تورمی میان دهک‌های هزینه‌ای به ۹,۶ واحد درصد رسید.

در چنین شرایطی، افزایش قیمت مواد غذایی تنها به معنای گران‌تر شدن خرید روزانه نیست؛ بلکه می‌تواند به کاهش مصرف اقلامی مانند گوشت، لبنیات و دیگر مواد مغذی، تغییر الگوی غذایی و کوچک‌تر شدن سبد خرید خانوار منجر شود.

مجموع این داده‌ها نشان می‌دهد بحران گرانی در ایران را نمی‌توان تنها با استناد به نرخ تورم عمومی توضیح داد. آمار رسمی خود از تورم بسیار شدید مواد غذایی حکایت دارد و قیمت‌های بازار در مرداد نیز نشان می‌دهد روند افزایش هزینه کالاهای ضروری همچنان ادامه دارد.

از سوی دیگر، نباید همه قیمت‌های بازار را به‌عنوان «آمار رسمی» معرفی کرد. قیمت هر کالا بسته به شهر، کیفیت، برند و محل خرید متفاوت است. بنابراین نمی‌توان گفت قیمت واقعی برای همه خانوارها الزاماً از آمار رسمی بالاتر است؛ اما می‌توان با اتکا به تفاوت الگوی مصرف خانوارها گفت که تورم اعلام‌شده یک میانگین است و ممکن است برای خانوارهای کم‌درآمد، که بخش بزرگ‌تری از درآمد خود را صرف خوراک می‌کنند، تصویر کاملی از فشار معیشتی ارائه نکند.