تداوم ابهام در مورد طرح آمریکا برای غزه

این برداشت وجود دارد که دیدارها و رایزنی‌های فشرده جرد کوشنر، فرستاده ویژه و داماد دونالد ترامپ، با مقامات حماس در مصر و سپس گفت‌وگوی چهار ساعته او با بنیامین نتانیاهو در اورشلیم،  مرحله تازه‌ای از دیپلماسی ایالات متحده را برای تعیین سرنوشت غزه پس از ماه‌ها آتش‌بس شکننده رقم زده است.

هنوز معلوم نیست که خط خلع سلاح حماس و طرح بازسازی اقتصادی و زیرساختی غزه پیش می‌رود یا نه. اسرائیل در عمل با طرح همراه نیست، حماس هم اسرائیل را متهم به کارشکنی می‌کند.

طرح دولت آمریکا

پس از توافق آتش‌بس در اکتبر ۲۰۲۵، طرح جامع و ۱۵ ماده‌ای دولت ترامپ موسوم به نقشه راه پساجنگ تحت نظارت ساختاری به نام «شورای صلح» (Board of Peace) با مشارکت شخصیت‌هایی چون تونی بلر و نیکولای ملادینوف معرفی شد.

این طرح بر این چهار ستون استوار است:

۱. خلع سلاح تدریجی گروه‌های مسلح فلسطینی و انهدام تونل‌های آنها.

۲. استقرار یک نیروی تثبیت بین‌المللی برای نظارت بر امنیت غزه.

۳. عقب‌نشینی گام‌به‌گام نیروهای دفاعی اسرائیل به خطوط توافق‌شده.

۴. تشکیل کمیته تخصصی فلسطینی برای اداره امور روزمره و مدنی نوار غزه بدون حضور حماس.

با این حال، به دلیل بی‌میلی کشورهای منطقه‌ای و بین‌المللی برای اعزام نیرو و نیز تداوم کنترل ارتش اسرائیل بر حدود ۶۰ درصد خاک نوار غزه، اجرای این نقشه راه با بن‌بست عملیاتی مواجه شده است.

 گفت‌وگوی مستقیم کوشنر با رهبران حماس

دیدار کوشنر با خلیل الحیه، از رهبران ارشد سیاسی حماس، در شهر ساحلی العلمین مصر صورت گرفت. ارتباط مستقیم از طریق میانجی‌گران (مصر، قطر و ترکیه) برقرار شده است.

طبق گزارش‌های منتشر شده، کوشنر در مذاکره با خلیل الحیه به دنبال گرفتن تعهد حماس به آغاز تحویل تسلیحات سنگین و تخریب تونل‌ها در ظرف ۳۰ روز بوده است. همچنین از حماس خواسته انتقال رسمی قدرت به کمیته تکنوکرات فلسطینی را بپذیرد.

در مقابل هیئت نمایندگی حماس اعلام کرده که تنها در صورت توقف کامل حملات هوایی و ترورهای هدفمند اسرائیل و تعهد رسمی نتانیاهو به عقب‌نشینی مرحله‌ای، خلع سلاح را آغاز خواهد کرد.

مذاکرات اورشلیم

کوشنر بلافاصله پس از قاهره راهی اورشلیم شد و جلسه‌ای نزدیک به چهار ساعت با بنیامین نتانیاهو برگزار کرد. نتانیاهو پیش‌تر این طرح را به دلیل تردید در خلع سلاح واقعی و حفظ آزادی عمل ارتش اسرائیل رد کرده بود.

در اورشلیم، نتانیاهو در مذاکرات‌اش با کوشنر همچنان بر سر این موضع  مانده که اول حماس باید گام عملی را بردارد.

نخست وزیر اسرائیل در این مذاکرات همچنین بر حفظ حق عملیات امنیتی و حملات هدفمند در غزه پافشاری کرده است.

موانع موفقیت طرح ترامپ

ائتلاف راست‌گرای حاکم بر اسرائیل با طرح ترامپ همدل نیست.

احزاب راست افراطی درون دولت اسرائیل (مانند بن‌گویر و اسموتریچ) خواهان تداوم کنترل نظامی دائمی و برنامه شهرک‌سازی بوده و با هرگونه واگذاری قلمرو مخالف‌اند.

حماس هم تابع خط ترسیم شده در واشنگتن نیست. این گروه خلع سلاح کامل پیش از عقب‌نشینی اسرائیل را به منزله تسلیم بدون قیدوشرط تلقی می‌کند.

مشکل دیگر خلأ نیروی اجرایی بین‌المللی است. کشورهای ضامن صلح منطقه‌ای تا پیش از تثبیت آتش‌بس دائمی و موافقت شفاف اسرائیل با نقشه راه، تمایلی به استقرار نیروهای خود در مناطق پرریسک غزه ندارند.