سفر رئیس سیا به مسکو و گمانه‌زنی درباره اهداف مذاکرات

کاخ کرملین چهارشنبه ۴ شهریور / ۲۶ اوت تأیید کرد که جان رتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، در جریان سفر خود به مسکو با مقام‌هایی از دستگاه‌های اطلاعاتی روسیه گفت‌وگو کرده است، اما با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، دیداری نداشته است.

دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گفت پوتین در جریان نتایج این سفر قرار گرفته است، اما از ارائه جزئیات درباره محتوای مذاکرات خودداری کرد. او با بیان این‌که «تماس‌هایی از طریق سرویس‌های امنیتی انجام شده است»، افزود که هیچ دیداری میان رتکلیف و رئیس‌جمهوری روسیه صورت نگرفته، اما پوتین «طبیعتاً بدون تأخیر» در جریان امور قرار می‌گیرد.

پسکوف در عین حال تأکید کرد که ارتباط میان دستگاه‌های اطلاعاتی دو کشور حتی در دشوارترین دوره‌های روابط دوجانبه نیز ادامه داشته است. به‌گفته او، این تماس‌ها می‌تواند مثبت باشد، اما هنوز زود است بتوان گفت که آیا چنین ارتباطاتی می‌تواند به خروج روابط آمریکا و روسیه از «بحران عمیق» کنونی کمک کند یا نه.

سفر رتکلیف که پیش از تأیید رسمی کرملین گزارش آن منتشر شده بود، به‌دلیل حساسیت روابط واشنگتن و مسکو توجه زیادی برانگیخته است. آخرین سفر شناخته‌شده یک رئیس سیا به مسکو به نوامبر ۲۰۲۱ بازمی‌گردد؛ زمانی که ویلیام برنز، رئیس وقت این سازمان، با پوتین گفت‌وگو کرد و درباره احتمال حمله روسیه به اوکراین هشدار داد. چند ماه بعد، در فوریه ۲۰۲۲، روسیه تهاجم گسترده خود به اوکراین را آغاز کرد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا روز چهارشنبه در یک مصاحبه رادیویی تلاش کرد اهمیت این سفر را کاهش دهد و آن را «نسبتاً معمول» توصیف کرد. او درباره علت سفر رتکلیف توضیح مشخصی نداد، اما گفت ممکن است از این سفر «چیزی حاصل شود».

ترامپ در پاسخ به این گمانه‌زنی که رئیس سیا برای بررسی احتمال اقدام روسیه علیه ناتو یا موضوع تحریم‌های ایران به مسکو رفته است، گفت: «او برای هیچ‌یک از چیزهایی که گفتید آن‌جا نیست». ترامپ همچنین افزود: «ما بسیار سخت تلاش می‌کنیم تا آن جنگ [در اوکراین] را پایان دهیم.»

با این حال، هم‌زمانی سفر رتکلیف با تحولات جنگ اوکراین، گمانه‌زنی‌ها درباره اهداف آن را افزایش داده است. نیروهای اوکراینی در هفته‌های اخیر حملات خود را به اهداف نظامی و اقتصادی در خاک روسیه افزایش داده‌اند. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین، روز چهارشنبه اعلام کرد ارتش این کشور طی ۲۴ ساعت به ۱۶ هدف در روسیه حمله کرده است. به‌گفته او، تأسیسات نفتی، مراکز لجستیکی، فرودگاه‌ها و یک مرکز تولید تجهیزات نظامی از جمله اهداف این حملات بوده‌اند.

هم‌زمان، حملات روسیه به زیرساخت‌ها و مناطق غیرنظامی اوکراین نیز ادامه دارد. حملات پهپادی و موشکی تقریباً هر شب مناطقی از اوکراین، از جمله منطقه کی‌یف، را هدف قرار می‌دهد و نگرانی‌ها درباره توان دفاع هوایی اوکراین افزایش یافته است. کمبود سامانه‌های پدافندی پاتریوت و موشک‌های دوربرد از جمله مشکلاتی است که کی‌یف با آن روبه‌روست.

در همین حال، نگرانی‌ها درباره احتمال گسترش جنگ به قلمرو کشورهای عضو ناتو نیز همچنان مطرح است. گزارش‌هایی از احتمال آمادگی روسیه برای آزمایش توان و انسجام ناتو منتشر شده و در هفته‌های گذشته نیز مواردی از ورود پهپادها به حریم هوایی کشورهای عضو این پیمان گزارش شده است. برخی کارشناسان همچنین حملات سایبری، خرابکاری و عملیات اطلاعاتی را بخشی از اقدامات موسوم به «جنگ ترکیبی» روسیه علیه کشورهای غربی می‌دانند.

با وجود این، هنوز مشخص نیست سفر رتکلیف دقیقاً با کدام‌ یک از این مسائل ارتباط داشته است. احتمال طرح موضوعاتی مانند هشدارهای امنیتی، تبادل زندانیان، جنگ اوکراین یا حتی تحولات مربوط به ایران مطرح شده است.

روسیه روابط نزدیکی با ایران دارد و در جریان جنگ اوکراین نیز از پهپادهای ساخت ایران استفاده کرده است. از همین رو، برخی تحلیل‌ها احتمال داده‌اند که تماس میان مقام‌های آمریکایی و روسی بتواند به موضوع ایران نیز مربوط باشد. با این حال، نه واشنگتن و نه مسکو چنین ارتباطی را تأیید نکرده‌اند.