آمریکا از پاکسازی مسیرهای کشتیرانی هرمز خبر داد؛ تردد کشتی‌ها همچنان پایین است

دریادار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام)، بامداد جمعه ۶ شهریور / ۲۸ اوت اعلام کرد نیروهای آمریکایی مسیرهای بین‌المللی کشتیرانی در تنگه هرمز را از مین‌های دریایی پاک کرده‌اند. به‌گفته او، این مین‌ها ماه‌ها پیش توسط سپاه پاسداران کار گذاشته شده بود.

کوپر در پیام ویدئویی خود گفت نیروهای آمریکایی با استفاده از غواصان نیروی دریایی، نیروهای عملیات ویژه و پشتیبانی هوایی عملیات پاک‌سازی را انجام داده‌اند. او گفت: «امروز مسیرهای بین‌المللی کشتیرانی باز هستند و حرکت رو به جلو در حال شتاب گرفتن است.»

فرمانده سنتکام این عملیات را «یک نقطه‌عطف بزرگ در تنگه هرمز» توصیف کرد و گفت نیروهای آمریکایی در ماه‌های گذشته به عبور نزدیک به یک هزار و ۵۰۰ کشتی تجاری از این آبراه کمک کرده‌اند. به‌گفته او، این کشتی‌ها در مجموع حدود ۷۵۰ میلیون بشکه نفت خام حمل کرده‌اند.

کوپر همچنین اعلام کرد حدود ۵۰ هزار نیروی آمریکایی در حوزه سنتکام در عملیات مرتبط با تنگه هرمز مشارکت دارند. به‌گفته او، بیش از ۲۰ ناو جنگی و صدها هواپیما نیز در این عملیات به کار گرفته شده‌اند.

او گفت نیروهای آمریکایی از زمان اجرای دوباره محاصره دریایی ایران، ۷۵ کشتی را که قصد عبور از این محاصره را داشتند بازگردانده‌اند و سه کشتی دیگر را که به دستورهای آمریکا توجه نکردند، از کار انداخته‌اند.

فرمانده سنتکام افزود، ایران از زمان ازسرگیری محاصره دریایی در اواسط ژوئیه هیچ نفتی از بنادر خود صادر نکرده و تنها کشتی‌هایی که برای اهداف بشردوستانه مجاز شناخته شده‌اند، اجازه عبور داشته‌اند.

تردد کشتی‌ها همچنان محدود است

با وجود اعلام آمریکا درباره پاکسازی مسیرهای بین‌المللی، داده‌های مربوط به تردد کشتی‌ها نشان می‌دهد رفت‌وآمد در تنگه هرمز هنوز فاصله زیادی با سطح عادی دارد.

داده‌های اولیه شرکت کپلر نشان می‌دهد روز پنج‌شنبه تنها هفت کشتی حامل کالا از تنگه عبور کردند؛ این رقم یک روز پیش از آن ۱۷ کشتی و میانگین روزانه در ۱۰ روز گذشته ۱۵ کشتی بود.

در میان هفت کشتی عبوری، دو نفتکش با ظرفیت متوسط، یک کشتی بسیار بزرگ حمل گاز، یک کشتی اولترامکس، یک نفتکش متوسط و دو کشتی حامل مواد شیمیایی قرار داشتند. چهار شناور در حال خروج از تنگه و سه شناور در حال ورود بودند.

شرکت کپلر هشدار داده است که این ارقام ممکن است تغییر کند، زیرا برخی کشتی‌ها در طول سفر فرستنده‌های مکان‌یابی خود را خاموش می‌کنند.

برآورد خدمات ردیابی کشتی‌ها نشان می‌دهد میزان تردد شناورهایی که فرستنده‌های آن‌ها روشن است، همچنان حدود پنج تا ۱۵ درصد سطح معمول است. پیش از آغاز جنگ، حدود یک‌پنجم نفت جهان از تنگه هرمز عبور می‌کرد.

شروط محسن رضایی

در همین حال، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران گفت تهران در حال تهیه فهرستی از شروط خود برای بازگشایی تنگه هرمز است.

رضایی در گفت‌وگو با شبکه المنار گفت: «از جمله شروطی که ایران در هرگونه تفاهم با آمریکا مطرح می‌کند، توقف جنگ در عرصه‌های مختلف غرب آسیا، به‌ویژه در لبنان، و عقب‌نشینی رژیم صهیونیستی از مناطقی از خاک لبنان است که تحت کنترل خود درآورده است.»

او همچنین پایان جنگ در نوار غزه و توقف حملات اسرائیل به سوریه را از دیگر شروط برشمرد.

به‌گفته محسن رضایی، ایران و عمان بر سر ایجاد یک کریدور کشتیرانی در تنگه هرمز به توافق رسیده‌اند؛ مسیری که بخشی از آن از آب‌های عمان و بخشی از آب‌های ایران عبور خواهد کرد.

او گفت در صورت برآورده شدن شروط ایران از سوی آمریکا، کشتی‌ها می‌توانند از یک مسیر مرکزی مشخص عبور کنند.

خواسته‌هایی که مقام‌های ایرانی پیش‌تر مطرح کرده‌اند شامل پایان محاصره بنادر ایران، پرداخت غرامت و لغو تحریم‌های اقتصادی آمریکا بوده است. رویترز گزارش داده است که هنوز مشخص نیست آیا این خواسته‌ها در فهرست جدید ایران با تغییراتی همراه خواهد شد یا نه.

پیش‌تر نیز رضایی در دیدار با نخست‌وزیر قطر گفته بود تهران تنها پس از انجام اقدامات عملی از سوی آمریکا برای تحقق شروطش، درباره بازگشایی تنگه اقدام خواهد کرد.

تلاش‌های دیپلماتیک برای بازگشایی تنگه هرمز شدت گرفته است. ایران در پی درخواست میانجی‌ها پذیرفته فهرستی از شروط خود برای بازگشت کشتیرانی عادی را ارائه کند و هم‌زمان با عمان درباره ایجاد یک کریدور دریایی در تنگه در حال مذاکره است. به‌گزارش رویترز، مأموریت اخیر نخست‌وزیر قطر در تهران نیز با هدف ترغیب ایران به رعایت آزادی کشتیرانی در این آبراه انجام شده است.

تلاش قطر برای بازگشت کشتیرانی به وضعیت عادی

در ادامه تلاش‌ها برای کاهش محدودیت‌های کشتیرانی، شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر خارجه قطر، روز پنج‌شنبه به تهران سفر کرد و با مقام‌های ارشد ایران دیدار داشت.

وزارت خارجه قطر اعلام کرد که در دیدار نخست‌وزیر این کشور با عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، درباره تحولات منطقه، کاهش تنش و مذاکرات ایران و عمان درباره چارچوب پیشنهادی برای تنگه هرمز گفت‌وگو شده است.

نخست‌وزیر قطر پس از دیدارهای خود در تهران در شبکه اجتماعی ایکس گفت بر «اهمیت رعایت آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز مطابق با حقوق بین‌الملل» تأکید کرده است.

عباس عراقچی نیز پس از این دیدار گفت مذاکرات با نخست‌وزیر قطر «سازنده و مبتکرانه» بوده است. او نوشت: «بازگرداندن دیپلماسی به مسیر خود ناممکن نیست.»

عراقچی همچنین گفت: «آمریکا باید اعتماد ایجاد کند، با احترام سخن بگوید، حقوق ما را تصدیق کند و به تعهدات خود پایبند باشد.»

قطر و پاکستان پیش‌تر در میانجی‌گری برای توافقی میان ایران و آمریکا نقش داشتند که به برقراری آتش‌بس و تعیین یک بازه ۶۰ روزه برای مذاکرات منجر شد. این تفاهم در ادامه بر سر نحوه اداره و کنترل کشتیرانی در تنگه هرمز با اختلاف روبه‌رو شد و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا اعلام کرد که آن تفاهم دیگر معتبر نیست.

با وجود تلاش‌های قطر، عمان و پاکستان برای بازگرداندن روند گفت‌وگو، واشنگتن اعلام کرده است که در حال حاضر مذاکره مستقیمی با تهران در جریان نیست.

بازار نفت

اختلال در رفت‌وآمد تنگه هرمز همچنان یکی از عوامل اثرگذار بر بازار جهانی انرژی است، اما قیمت نفت در معاملات روز جمعه ۶ شهریور / ۲۸ اوت کاهش یافت و هر دو شاخص اصلی نفت در مسیر ثبت زیان هفتگی قرار گرفتند.

نفت برنت در معاملات روز جمعه بیش از نیم درصد کاهش یافت و نفت وست تگزاس اینترمدیت نیز حدود ۰,۸ درصد افت کرد. برنت در مسیر کاهش هفتگی حدود ۵,۳ درصدی و وست تگزاس اینترمدیت در مسیر افت ۴,۳ درصدی قرار گرفتند.

گلدمن ساکس صادرات نفت کشورهای حوزه خلیج فارس را در شرایط کنونی حدود ۱۵ تا ۱۶ میلیون بشکه در روز برآورد کرده است؛ هفت تا هشت میلیون بشکه کمتر از سطح پیش از جنگ، اما پنج تا شش میلیون بشکه بیشتر از پایین‌ترین سطح ثبت‌شده در ماه مارس.

تحلیلگران بانک آی‌ان‌جی (ING) نیز اعلام کرده‌اند که با وجود دشوار شدن تلاش‌های دیپلماتیک، نشانه‌هایی از افزایش جریان نفت از تنگه هرمز دیده می‌شود و تولیدکنندگان به تدریج خود را با شرایط جدید عبور از این آبراه وفق می‌دهند.