آمریکا میگوید دست بالا را در هرمز گرفته؛ ایران همچنان از کنترل تنگه سخن میگوید
همزمان با ادعای سنتکام درباره پاکسازی مسیرهای بینالمللی از مین، دادههای کشتیرانی نشان میدهد تردد در مهمترین گذرگاه انرژی جهان هنوز به سطح پیش از جنگ بازنگشته است.
بخش خبر
آیا سپاه بستن تنگه هرمز را تمرین کرد؟
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا به اکسیوس گفت تنگه هرمز «باز است» و ایران نمیخواهد دوباره هدف حمله مستقیم ایالات متحده قرار بگیرد. این اظهارات همزمان با اعلام فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، مطرح شد که گفته مسیرهای بینالمللی کشتیرانی در تنگه هرمز از مینهای دریایی کارگذاشتهشده از سوی سپاه پاسداران پاکسازی شده است.
اکسیوس شامگاه جمعه ۶ شهریور در گزارشی به قلم باراک راوید نوشت تنگه هرمز از آغاز جنگ در اسفندماه، مهمترین اهرم فشار ایران بوده، اما مقامهای آمریکایی معتقدند ارتش ایالات متحده در دو ماه گذشته بهتدریج توان تهران برای اعمال کنترل بر این آبراه حیاتی را کاهش داده است. به روایت این مقامها، جنگی که ابتدا با هدف تضعیف توان موشکی ایران و نابودی باقیمانده برنامه هستهای آغاز شد، اکنون به نبردی فرسایشی بر سر مهمترین گلوگاه انرژی جهان تبدیل شده است.
بر اساس این گزارش، مقامهای آمریکایی و اسرائیلی میگویند تصمیم اولیه برای بستن تنگه هرمز از سوی علیرضا تنگسیری، فرمانده وقت نیروی دریایی سپاه، گرفته شد. اکسیوس مدعی است تنگسیری در ۷۲ ساعت نخست جنگ دستور کارگذاری مین در مسیر اصلی کشتیرانی بینالمللی را صادر کرد. مسیری که به عنوان طرح تفکیک تردد یا TSS شناخته میشود. تنگسیری سه هفته بعد در حمله اسرائیل به بندرعباس کشته شد. مقامهای جمهوری اسلامی جزئیات این روایت را تایید نکردهاند.
سنتکام در ویدیویی با حضور دریاسالار برد کوپر، فرمانده نیروهای آمریکایی در خاورمیانه، اعلام کرد نیروهای این فرماندهی با استفاده از غواصان نیروی دریایی، نیروهای ویژه، پهپادهای سطحی و زیرسطحی و پشتیبانی هوایی، مسیرهای شناختهشده بینالمللی را از مین پاک کردهاند. کوپر گفت طی ماههای گذشته نزدیک به ۱۵۰۰ کشتی تجاری با کمک نیروهای آمریکایی از تنگه عبور کرده و حدود ۷۵۰ میلیون بشکه نفت از این مسیر به بازارهای جهانی رسیده است.
فرمانده سنتکام همچنین گفت از زمان ازسرگیری محاصره دریایی ایران در ماه ژوئیه، هیچ کشتی بدون اجازه آمریکا وارد بنادر ایران یا از آن خارج نشده، مگر در مواردی که واشنگتن آن را بشردوستانه دانسته است. به گفته او، نیروهای آمریکایی ۷۵ کشتی را که قصد عبور از محاصره داشتند بازگردانده و سه شناور را نیز پس از بیتوجهی به دستورها از کار انداختهاند.
در مقابل، سپاه پاسداران همچنان بر این خط روایی تاکید دارند که تنگه هرمز بدون هماهنگی با جمهوری اسلامی مسیر آزاد و عادی برای عبور کشتیها نیست. در این روایت، ایران خود را بازیگر اصلی امنیت تنگه معرفی میکند و ادعاهای آمریکا درباره باز بودن کامل آبراه را بخشی از جنگ روانی واشنگتن برای کنترل قیمت نفت و کاهش فشار بازار انرژی میداند.
سپاه پاسداران همان روز جمعه در بیانیهاش چنین نوشت:
اظهارات مقامات آمریکایی در مورد باز بودن تنگه هرمز دروغی آشکار و تنها به قصد کنترل قیمت نفت و سرپوش گذاشتن بر شکستهای خود میباشد.
شکاف میان روایت واشنگتن و تهران برای رسانههای مستقل قابل راستیآزمایی نیست.آمریکا میگوید مسیرهای بینالمللی باز شده و ایران بخش بزرگی از اهرم خود را از دست داده است. ایران میگوید همچنان توان کنترل مسیر عبور کشتیها را دارد و عبور بدون هماهنگی را نمیپذیرد. اما دادههای کشتیرانی تصویر پیچیدهتری نشان میدهد: تنگه نه کاملا بسته است و نه به وضعیت عادی پیش از جنگ بازگشته است.
بر اساس دادههای اولیه ردیابی کشتیها که در گزارشهای بازار انرژی بازتاب یافته، تردد در هرمز همچنان نوسانی است. در یک روز، شمار کشتیهای تجاری عبوری به هفت فروند کاهش یافت. در حالی که روز قبل ۱۷ کشتی عبور کرده بودند و میانگین دهروزه حدود ۱۵ فروند بود.
مقامهای آمریکایی مدعیاند آمار واقعی بیشتر است، چون بخشی از کشتیها هنگام عبور فرستندههای خود را خاموش میکنند یا در دادههای عمومی ثبت نمیشوند. با این حال، همین اختلاف آماری نشان میدهد بازگشایی کامل هنوز محل تردید است.
مقامهای آمریکایی میگویند در هفتههای اخیر عبور از مسیر جنوبی تنگه افزایش یافته و شبانه ۲۰ تا ۳۰ نفتکش از این گذرگاه عبور میکنند. رقمی که به گفته آنها به طور متوسط روزانه ۹ تا ۱۰ میلیون بشکه نفت را شامل میشود. اما برخی تحلیلگران بازار نفت و ردیابهای نفتکش نسبت به این ارقام محتاطاند و میگویند سطح واقعی صادرات و تردد هنوز پایینتر از ادعاهای رسمی واشنگتن است.
گزارش بارونز اما مدعی است که جریان نفت از خلیج فارس نسبت به هفتههای نخست جنگ احیا شده و به حدود ۸۰ درصد سطح پیش از جنگ نزدیک شده است. همین روند باعث شده قیمت نفت برنت، که در اوج بحران به سطوح بسیار بالاتر رسیده بود، در روزهای اخیر نزدیک به ۸۹ دلار معامله شود. با این حال، هزینه بیمه، کرایه حمل و نگرانی از حملات پراکنده همچنان مانع بازگشت کامل بازار به وضعیت عادی است.
اهمیت هرمز فقط نظامی نیست. این آبراه مسیر عبور بخش بزرگی از نفت و گاز مایع جهان است و بسته شدن یا ناامن شدن آن در ماههای نخست جنگ قیمت نفت را جهشی کرد. به نوشته اکسیوس، فشار بر قیمت بنزین در آمریکا و نگرانی بازار انرژی از جمله عواملی بود که ترامپ را در ماه آوریل به پذیرش آتشبس موقت سوق داد. بازگشایی تنگه نیز محور اصلی تفاهمنامه اسلامآباد میان ایران و آمریکا بود. تفاهمی که با میانجیگری قطر و پاکستان شکل گرفت، اما بر سر تفسیر تعهدات مربوط به تنگه هرمز فروپاشید.
اکنون دوباره میانجیها فعال شدهاند. سفر فرمانده ارتش پاکستان به تهران، گفتوگوهای عمان با مقامهای ایرانی و حضور نخستوزیر قطر در تهران نشانه این تحرکات است. منابع منطقهای گفتهاند ایران در روزهای اخیر نشانههایی از علاقه مجدد به مذاکره نشان داده، اما در مواضع علنی همچنان خواستار اجرای تفاهمنامه پیشین و ارائه شروطی برای بازگشایی کامل تنگه است.
در داخل ایران نیز بحث بر سر مدیریت تنگه هرمز فقط نظامی نیست و ابعاد حقوقی، اقتصادی و سیاسی پیدا کرده است. رسانههای نزدیک به سپاه و دولت مثل تسنیم و ایرنا در هفتههای گذشته از سناریوهایی درباره مسیرهای شمالی و جنوبی، نقش عمان، دریافت هزینه خدمات از کشتیها و تعیین چارچوب عبور در دوره جنگ نوشتهاند. بیانیه مشترک وزرای خارجه عمان و ایران هم بر همین نکته تاکید داشت. بیانیهای که وجود یک طرح مورد توافق میان دو کشور را تایید میکند ولی اجرا شدن یا نشدنش آنچنان که محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران میگوید به رفتار آمریکا و بازگشت به تعهدات تفاهمنامه اسلامآباد بستگی دارد.
کاخ سفید اما فعلا از مذاکره رسمی سخن نمیگوید. ترامپ هفته گذشته در تروث سوشال نوشت که فعلا نمیخواهد با ایران مذاکره کند ولی مدعی شد تهران خواهان توافق است. در عین حال، اکسیوس نوشته استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید، همچنان با قطریها و دیگر میانجیها در تماس است تا ببیند آیا فشار اقتصادی، محاصره دریایی و کاهش نفوذ ایران در تنگه هرمز میتواند تهران را به نرمش وادار کند یا نه.
نظرها
نظری وجود ندارد.