عروسی کوهستک؛ هدف مستقیم حمله آمریکا بود یا قربانی حمله به دکل مخابراتی؟
حمله آمریکا به خانهای در بندر کوهستک هرمزگان که میزبان مراسم عروسی بود، دستکم چهار کشته و ۶۷ زخمی بر جای گذاشت. روایتهای اولیه، تلفات را «خسارت جانبی» حمله به یک دکل مخابراتی دانستند؛ اما بررسی تصاویر، ویدئوهای دوربینهای مداربسته و دادههای ماهوارهای نشان میدهد خانه و دکل حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ متر از یکدیگر فاصله داشتهاند و ساختمان محل عروسی ظاهراً چند بار و جداگانه مورد اصابت قرار گرفته است.
گروه خبر زمانه
تصاویر حمله به کوهستک- خبرگزاری دانشجو
حمله شامگاه سهشنبه ۱۰ شهریور به یک خانه مسکونی در بندر کوهستک در شهرستان سیریک هرمزگان، که در آن مراسم عروسی برگزار میشد، بار دیگر مسئله تلفات غیرنظامیان در جنگ آمریکا و ایران را به مرکز توجه آورده است. مهمترین پرسش درباره این حمله این است که آیا خانه محل برگزاری عروسی خود هدف حمله بوده یا در نتیجه حمله به یک دکل مخابراتی در نزدیکی آن آسیب دیده است.
طرف حملهکننده، یعنی آمریکا مانند دیگر حملات از این دست به لامرد و قشم و میناب، سکوت کرده و عبارات کلی به کار برده است. تنها میتوان با اتکا به تصاویر، ویدئوهای دوربینهای مداربسته و تصاویر ماهوارهای ابعاد موضوع را بررسی کرد. شواهد مبتنی برا این دادهها فرضیه «آسیب جانبی ناشی از حمله به دکل» را با پرسشهای جدی مواجه میکند.
براساس تازهترین آمار منتشرشده از سوی مقامهای ایران، در حمله به مراسم عروسی دستکم چهار نفر کشته و ۶۷ نفر زخمی شدند. وزارت بهداشت ایران اعلام کرده است در مجموعه حملات سهشنبهشب آمریکا به نقاط مختلف ایران ۱۸ نفر کشته و ۱۰۸ نفر زخمی شدهاند. هلال احمر ایران چهار کشته حمله به عروسی را تایید کرده و گزارشها حاکی از آن است که شماری از مجروحان زن و کودکاند.
رویترز هم عکسهای منتشر شده از محل حمله را با تصاویر ماهوارهای تطبیق داده و موقعیت ساختمان آسیبدیده و فاصله داشتن آن با دکل مخابراتی سقوطکرده را تایید کرده است.
قربانیان اعلامشده حمله به کوهستک امیرعلی کریمی، کودک چهار ساله، محمد ملاحی ۱۶ ساله، کلثوم ملاحی و زرخاتون طاهری هستند. تصاویر منتشرشده از بیمارستانهای منطقه هم کودکان مجروح و خانوادههای آنان را نشان میدهد. علی ملاحی، صاحب خانهای که مراسم در آن برگزار میشد، به تلویزیون دولتی ایران گفته است حاضران در خانه غیرنظامی بودهاند و یک عروسی عادی در جریان بوده است.
فاصله دکل مخابراتی تا محل عروسی چقدر بود؟
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام اعلام کرده بود در موج حملات آن شب علاوه بر سامانههای پدافندی و راداری، داراییها و تاسیسات دریایی، قابلیتهای مینگذاری و «مراکز ارتباطی سپاه» را هدف قرار داده است. بنابراین در انتصاب این حمله به آمریکا هیچ طرفی ابراز تردید نکرده است.
در ساعات نخست پس از حمله، گزارشهایی منتشر شد که هدف اصلی آمریکا را یک دکل مخابراتی نزدیک محل عروسی معرفی میکرد. حتی در برخی کانالهای تلگرامی از عباراتی همچون «خانه مجاور دکل مخابراتی سپاه» و «آنطرف خیابان» برای توصیف فاصله این دکل با محل عروسی استفاده شد. حتی در یک ویدیوی دیگر ادعا شد که موشک پدافندی سپاه پس از رهگیری ناموفق به آن ساختمان اصابت کرده است. این ادعا شواهد مستدلی نداشت و به سرعت کنار گذاشته شد.
اما فاصله دکل با خانه محل عروسی بیشتر از آن چیزی است که برخی گزارشهای اولیه آن را «چند متر» یا «آن سوی خیابان» توصیف میکردند.
در بررسی مستقل رویترز از این رویداد، با تطبیق تصاویر منتشرشده با تصاویر ماهوارهای، فاصله دکل مخابراتی سقوطکرده تا ساختمان آسیبدیده ۱۳۶ متر، معادل ۱۴۹ یارد اعلام شده است. یک مکانیابی متنباز دیگر هم فاصلهای در حدود ۴۳۰ فوت، یعنی نزدیک به ۱۳۱ متر، گزارش کرده است. بخش راستیآزمایی بیبیسی هم میگوید در محدوده مورد بررسی تاسیسات نظامی قابل مشاهدهای وجود ندارد.
بنابراین با وجود اختلاف روش اندازهگیری، شواهد مستقل موجود نشان میدهند دکل مخابراتی و خانه مسکونی هدف قرار گرفته، نه چند متر، بلکه تقریبا ۱۳۰ تا ۱۴۰ متر از یکدیگر فاصله داشتهاند.
روایت دیگری را مجموعه خبری «حالوش» به نقل از منابع محلی منتشر کرده است. بر اساس گزارش تکمیلی این مجموعه، دکل مخابراتی حدود ۲۰۰ متر با خانه محل برگزاری عروسی فاصله داشته و ابتدا با یک موشک هدف قرار گرفته است؛ سپس، به گفته منابع حالوش، دو پهپاد به ساختمان محل عروسی اصابت کردهاند. حالوش تاکید کرده است که بدون بررسی مستقل محل حادثه و بقایای مهمات نمیتواند ماهیت قطعات باقیمانده و عامل حمله را بهطور قطعی تایید کند.
تصاویر چه چیزی نشان میدهند؟
تصاویر حاکی از آن است که کوهستک پنج بار هدف قرار گرفته و ظاهرا سه پرتابه نخست به خانه محل برگزاری عروسی اصابت کرده، پرتابه چهارم دکل مخابراتی را زده و پرتابه پنجم بار دیگر به محل عروسی اصابت کرده است. چند خانه مسکونی دیگر هم به جز محل عروسی، آسیب دیدهاند.
الجزیره نیز با بررسی تصاویر منتشرشده نوشته است که ویدئوی ضبطشده از فاصلهای دور، دستکم یک اصابت مستقیم به سقف ساختمانی را نشان میدهد که عروسی در آن برگزار میشد. در تصاویر دیگر دکل مخابراتی هم هدف قرار میگیرد و تخریب میشود. قطعات مهمات پیداشده در کوهستک به گفته کارشناسان تسلیحاتی ممکن است متعلق به گونهای از موشک کروز هواپرتاب AGM-84K SLAM-ER باشد، هرچند هنوز تایید رسمی مستقلی درباره نوع سلاح وجود ندارد.
هنوز مشخص نیست که چرا این خانه، چندین بار هدف حمله قرار گرفته است. آمریکا سکوت کرده و حتی ادعا نکرده است که این خانه و محل عروسی در منطقه نظامی قرار داشته است. بنابراین انتصاب مکان حمله به منطقه نظامی تاکنون در اظهارات هیچ طرفی وجود ندارد.
قصد آمریکا از حمله به این خانه چه بوده است؟ نمیدانیم. اما ادعاهای ساعات اولیه منابع غیررسمی که تلفات محل برگزاری عروسی را صرفا «خسارت جانبی» حمله به دکل مخابراتی میدانستند با توالی اصابتهای دیدهشده در تصاویر سازگار نیست. تصاویر دوربین مداربسته نشان میدهد که ساختمان مسکونی چند بار و جدا از دکل مورد اصابت قرار گرفته است.
سنتکام تاکنون توضیح عملیاتی دقیقی درباره این نقطه ارائه نکرده است. ناخدا تیم هاوکینز، سخنگوی سنتکام، در پاسخ به گزارش تلفات گفته است: «ارتش آمریکا برخلاف سپاه پاسداران، عیرنظامیان را هدف قرار نمیدهد». او در عین حال گفته آمریکا از گزارشهایی که ابتدا در رسانههای دولتی ایران منتشر شده، آگاه است. این پاسخ مشخص نمیکند هدف تعیینشده برای حمله کوهستک چه بوده، چرا ساختمان مسکونی مورد اصابت قرار گرفته یا آیا ارتش آمریکا بنا دارد این رویداد را بررسی کند.
از میناب و لامرد تا قشم
رویداد کوهستک نخستین مورد این جنگ نیست که درباره نحوه انتخاب هدف و تلفات غیرنظامیان پرسش ایجاد کرده است.
مرگبارترین نمونه، حمله روز نخست جنگ، ۹ اسفند به مدرسه دخترانهای در میناب بود. ۱۶۰ غیرنظامی که عمدتا کودکان مدرسهای بودند کشته شدند. پنتاگون تحقیق درباره حادثه را آغاز کرد، اما با گذشت ۶ ماه از آن رویداد، هنوز نتیجه رسمی آن را منتشر نکرده است. دو منبع مطلع پیشتر به رویترز گفته بودند یکی از فرضیههای مورد بررسی، استفاده ارتش آمریکا از «اطلاعات هدفگیری قدیمی» است. اگر مسئولیت آمریکا در این حادثه توسط پنتاگون به صورت رسمی تایید شود، میناب یکی از بزرگترین موارد تلفات غیرنظامی ناشی از یک عملیات ارتش آمریکا در دهههای اخیر خواهد بود. شاید به همین دلیل پنتاگون انتشار نتایج تحقیق در آن مورد را مدام به تعویق میاندازد.
مورد لامرد هم مشابه میناب و در مقیاسی کوچکتر از لحاظ تعداد کشتهشدگان غیرنظامی است. تحقیقات آسوشیتد پرس و ایروارز حملات ۹ اسفند به یک مجموعه ورزشی و دو محله مسکونی لامرد را بررسی کردهاند. طبق این تحقیق، سه موشک به احتمال زیاد از نوع Precision Strike Missile یا PrSM در این منطقه منفجر شدند و دستکم ۲۱ غیرنظامی، از جمله هفت کودک، کشته شدند. برخی قربانیان تا فاصله ۵۰ متری نقطه انفجار قرار داشتند و آثار تخریب تا حدود ۱۷۰ متر مشاهده شده است.
اهمیت این یافته به نوع مهمات مربوط میشود. PrSM در هوا منفجر میشود و دهها هزار قطعه یا ساچمه فلزی متراکم را با سرعت بالا در جهات مختلف پراکنده میکند. ایروارز و آسوشیتدپرس با تحلیل تصاویر، ویدئوها و عکسهای ماهوارهای نتیجه گرفتند الگوی سوراخهای ایجادشده روی ساختمانها، خودروها و خیابانها با مشخصات این سلاح سازگار است. ارتش آمریکا استفاده از PrSM در جنگ ایران را تایید کرده، اما مسئولیت حمله به لامرد را رد کرده استتحقیق مستقل این دو نهاد در عین حال نتوانستند مدرکی پیدا کنند که نشان دهد در سه نقطه بررسیشده نیروهای نظامی یا امنیتی کشته شده یا تاسیسات نظامی مورد اصابت قرار گرفتهاند.
در قشم هم گزارشهایی از اصابت به اهداف غیرنظامی وجود داشته است. در حمله ۸ مرداد آمریکا به قشم، یک خانه مسکونی هدف قرار گرفت و یک زوج همراه کودک دو سالهشان کشته و دو کودک دیگر خانواده زخمی شدند. آسوشیتدپرس همچنین پیشتر گزارش کرده بود حمله آمریکا به یک تاسیسات آبشیرینکن در قشم، تامین آب حدود ۳۰ روستا را مختل کرده است. یعنی علاوه بر غیرنظامیان، تاسیسات حیاتی زندگی آنها هم هدف قرار گرفتهاند.
واکنش سازمان ملل و مسئله قوانین جنگ
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در واکنش به گزارشها درباره حمله به مراسم عروسی در کوهستک، از افزایش تلفات غیرنظامیان ابراز نگرانی شدید کرد و خواستار توقف فوری عملیات نظامی شد. استفان دوجاریک، سخنگوی او، گفت دبیرکل «تمام حملات علیه غیرنظامیان» را محکوم میکند و یادآور شد همه طرفهای درگیر موظفاند تعهدات خود بر اساس حقوق بینالمللی بشردوستانه، از جمله اصول «تفکیک، تناسب و احتیاط» را رعایت کنند.ا
بر اساس حقوق بینالمللی بشردوستانه، غیرنظامیان و اماکن عمومی مرتبط با غیرنظامیان نباید هدف حمله قرار گیرند. طرف مهاجم باید میان هدف نظامی و غیرنظامی تفکیک کند، پیش از حمله اقدامات احتیاطی عملی را برای کاهش آسیب به غیرنظامیان انجام دهد و از حملهای که انتظار میرود خسارت اتفاقی آن به غیرنظامیان در مقایسه با مزیت نظامی مستقیم و مشخص مورد انتظار بیش از حد باشد، خودداری کند.
در نتیجه، وجود یک دکل مخابراتی در فاصله حدود ۱۱۲ تا ۱۳۶ متری یک خانه بهتنهایی نمیتواند به عنوان بهانهای در دست آمریکا قرار بگیرد و آن را خسارت جانبی بخواند. به صورت کلی، ابتدا باید مشخص شود آیا خود دکل، با توجه به نحوه استفاده از آن، در زمان حمله هدف نظامی مشروع بوده است. سپس نوع مهمات، دقت سلاح، اطلاعاتی که طراحان عملیات درباره حضور دهها غیرنظامی در اطراف هدف در اختیار داشتند یا میتوانستند به دست آورند و اقدامات احتیاطی آنها بررسی شود.
از سوی دیگر تصاویری که اصابت مستقیم به محل عروسی را نشان میدهد مسیر تحقیق را از ادعای «خسارت جانبی» خارج میکند. اگر به صورت رسمی تایید شود که چند پرتابه مستقیما و بهطور جداگانه به ساختمان محل عروسی اصابت کردهاند، تحقیق درباره حادثه دیگر نمیتواند فقط بر شعاع تخریب یا ترکش ناشی از حمله به دکل متمرکز باشد. در آن صورت باید روشن شود خود ساختمان چرا در سامانه هدفگیری آمریکا قرار گرفته بود و ارتش آمریکا بر اساس چه اطلاعاتی آن را هدف مشروع تشخیص داده است.
این تصویر از فیلمی که توسط جمعیت هلال احمر ایران در تاریخ ۲ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شده، گرفته شده و آنچه را که گفته میشود پس از حمله هوایی آمریکا به یک مراسم عروسی در شهرستان سیریک در استان هرمزگان است، نشان میدهد.
نظرها
نظری وجود ندارد.