ردپای موشک جدید آمریکا در حمله مرگبار به لامِرد

خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی که سه‌شنبه ۱۰ شهریور / یکم سپتامبرمنتشر شده نوشته است که این موشک از سوی سازنده‌اش به‌عنوان بالستیکِ آینده معرفی شده است: مرگبار، دوربرد و بسیار دقیق. موشک «پریسیژن استرایک» (Precision Strike Missile) ساخت شرکت لاکهید مارتین باعث شده است ارتش آمریکا میلیاردها دلار برای نوسازی زرادخانه موشکی خود سرمایه‌گذاری کند.

اما بررسی دقیق آنچه ظاهراً نخستین استفاده رزمی از این موشک بوده ــ در نخستین روز جنگ ایران ــ نشان می‌دهد که به‌کارگیری آن در نزدیکی مراکز جمعیتی می‌تواند خطرناک باشد. بررسی سازمان «ایروارز» (Airwars)، که در زمینه رصد آثار حملات نظامی بر غیرنظامیان فعالیت می‌کند، و گفت‌وگو با کارشناسان تسلیحات و مقام‌های پیشین دفاعی نشان می‌دهد این موشک ظاهراً می‌تواند شمار زیادی ساچمه فلزی را در منطقه‌ای وسیع پخش کند.

ایروارز در بررسی خود دریافت که سه موشک که روز ۹ اسفند / ۲۸ فوریه (روز آغاز دور دوم حملات آمریکا و اسرائیل به ایران) به شهر لامِرد، واقع در جنوب استان فارس اصابت کردند، غیرنظامیانی را تا فاصله ۵۰ متری محل انفجار کشتند و در فاصله‌ای بیش از سه برابر این میزان نیز خسارت وارد کردند. بر اساس این بررسی، موشک‌ها در ارتفاع بالای یک مجموعه ورزشی و دو محله مسکونی منفجر شدند. مقام‌های ایرانی اعلام کردند که این انفجارها دست‌کم ۲۱ غیرنظامی، از جمله هفت کودک را کشت.

ایروارز نخستین سازمانی است که شعاع خسارت ناشی از این حملات در لامرد را روی نقشه مشخص کرده و برد مرگبار احتمالی این سلاح را برآورد کرده است.

موشک PrSM برای انفجار در میانه هوا طراحی شده و پس از انفجار، ده‌ها هزار ساچمه فلزی متراکم را با سرعت بالا در همه جهات پرتاب می‌کند. عکس‌ها، ویدئوها و تصاویر ماهواره‌ای از پیامدهای حملات به لامرد که ایروارز آن‌ها را بررسی کرده و خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز صحت آن‌ها را تأیید کرده است، نشان می‌دهد ساختمان‌ها، خیابان‌ها و خودروها به‌شدت با آثار اصابت ترکش‌ها و ساچمه‌ها سوراخ شده‌اند؛ الگویی از انفجار که به‌گفته کارشناسان با قابلیت‌های موشک PrSM مطابقت دارد.

ارتش آمریکا تأیید کرده است که در جریان جنگ، موشک‌های PrSM به سوی ایران شلیک کرده، اما حمله به لامرد را رد کرده است.

هنوز مشخص نیست هدف مورد نظر در لامرد چه فرد یا تأسیساتی بوده است. یک مجموعه متعلق به سپاه پاسداران در نزدیکی محل حملات قرار دارد، اما تصاویر ماهواره‌ای هیچ خسارتی در آن‌جا نشان نمی‌دهد.

شش کارشناس تسلیحات، از جمله دو مقام پیشین نظامی، به آسوشیتدپرس گفتند که به باور آن‌ها موشک‌های PrSM به لامرد اصابت کرده‌اند. آن‌ها همچنین گفتند بعید است در این حملات از موشک‌های اسرائیلی یا ایرانی استفاده شده باشد. همه این کارشناسان تأکید کردند که ارتش‌ها باید از شلیک موشک PrSM به اهدافی در نزدیکی مناطق غیرنظامی خودداری کنند.

مایکل مایر، مشاور پیشین ارتش آمریکا در زمینه قوانین جنگ، گفت: «پیدا کردن دلیلی موجه برای استفاده از PrSM در یک منطقه پرجمعیت کار بسیار دشواری خواهد بود.»

ایروارز چگونه به این نتایج رسید؟

ایروارز، سازمان غیرانتفاعی مستقر در لندن، بیش از یک دهه پیش برای رصد گزارش‌های مربوط به کشته شدن غیرنظامیان در حملات هوایی آمریکا در سوریه و عراق تأسیس شد. این سازمان همچنین درگیری‌ها در غزه، اوکراین و مناطق دیگر را زیر نظر داشته است.

ایروارز برای تحقیقات خود به اطلاعات عمومی، از جمله عکس‌ها، ویدئوها، تصاویر ماهواره‌ای، شبکه‌های اجتماعی و گزارش‌های خبری متکی است و از نرم‌افزارهای مکان‌یابی جغرافیایی و ابزارهای دیگر برای تحلیل این شواهد استفاده می‌کند.

این سازمان با استفاده از همین روش‌ها حملات به لامرد را بررسی کرد. پژوهشگران محل تقریبی انفجار موشک‌ها، مکان‌هایی را که گزارش شده بود غیرنظامیان در آن‌ها کشته شده‌اند و مناطقی را که آثار خسارت ناشی از انفجار در آن‌ها قابل مشاهده بود، روی نقشه مشخص کردند. سپس فاصله میان این نقاط را اندازه گرفتند تا شعاع انفجار و خسارت را برآورد کنند.

آسوشیتدپرس نیز برآورد ایروارز از شعاع انفجار را با اندازه‌گیری فاصله میان محل کشته شدن غیرنظامیان ــ بر اساس گزارش رسانه‌های ایرانی ــ و محل انفجار موشک‌ها در هوا ــ بر اساس تصاویر دوربین‌های مداربسته و ویدئوهای دیگر ــ بررسی و تأیید کرد. این خبرگزاری همچنین تصاویر ماهواره‌ای، عکس‌ها و ویدئوهای خسارت واردشده به محل‌های حمله را بررسی کرد.

شرکت لاکهید مارتین که به درخواست آسوشیتدپرس برای اظهارنظر پاسخ نداد، تاکنون اعلام نکرده است که شعاع تأثیر این موشک چقدر است. این شرکت یک ویدئوی انیمیشنی منتشر کرده که انفجار یک موشک PrSM را شبیه‌سازی می‌کند.

آمریکا استفاده از PrSM در ایران را اعلام کرد، اما حمله به لامرد را رد کرد

فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) ۱۰ اسفند / یکم مارس، یک روز پس از حمله به لامرد، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس، تصویری منتشر کرد که به‌گفته کارشناسان تسلیحات، موشک PrSM را در حال شلیک در جریان عملیات نظامی علیه ایران نشان می‌داد.

سه روز بعد، سنتکام اعلام کرد که موشک‌های PrSM برای نخستین بار در یک «رویداد تاریخی» در ایران مورد استفاده قرار گرفته‌اند، هرچند مشخص نکرد که این موشک‌ها در کجا شلیک شده‌اند.

چند هفته بعد، هنگامی که گزارش‌های مربوط به حملات لامرد توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرد، سخنگوی سنتکام در بیانیه‌ای گفت نیروهای آمریکایی در ۹ اسفند / ۲۸ فوریه هیچ موشک PrSM یا سلاح دیگری به سوی لامرد شلیک نکرده‌اند و ارتش آمریکا غیرنظامیان را هدف قرار نمی‌دهد.

این سخنگو گفت تصاویر یکی از حملات نشان می‌دهد که در آن از یک موشک کروز ایرانی «هویزه» استفاده شده است.

اما کارشناسان تسلیحات گفتند موشکی که در تصاویر دوربین‌های مداربسته لامرد دیده می‌شود، با این مدل ایرانی مطابقت ندارد. موشک هویزه دارای موتوری با شکل گرد است.

ارتش اسرائیل نیز به آسوشیتدپرس گفت که در نخستین روز جنگ هیچ نقطه‌ای در ایران تا جنوب لامرد را هدف قرار نداده است. کارشناسان همچنین گفتند تا آن‌جا که مشخص است، ارتش اسرائیل موشکی در اختیار ندارد که برای انفجار در میانه هوا طراحی شده باشد.

وقتی از سنتکام درباره یافته‌های ایروارز و آسوشیتدپرس سؤال شد، این فرماندهی بار دیگر مسئولیت حمله را رد کرد و گفت این موضع بر اساس بررسی قبلی آن‌چه در لامرد رخ داده است، اتخاذ شده است.

دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، نیز در ماه مه به کنگره آمریکا گفت ارتش این کشور تنها در حال بررسی یک مورد از کشته شدن غیرنظامیان بر اثر آتش نیروهای آمریکایی بوده است؛ حمله‌ای که به یک مدرسه در میناب ایران انجام شده بود.

موشک PrSM برای چه کاری طراحی شده است؟

ارتش آمریکا می‌گوید موشک‌های جدید PrSM قرار است جایگزین سامانه موشکی تاکتیکی ارتش آمریکا (ATACMS) شوند که دهه‌ها مورد استفاده بوده است.

بر اساس اطلاعات شرکت لاکهید مارتین، موشک ATACMS می‌تواند حدود ۳۰۰ کیلومتر برد داشته باشد، در حالی که PrSM قادر است اهدافی را در فاصله بیش از ۴۹۹ کیلومتری مورد اصابت قرار دهد.

PrSM از جنبه دیگری نیز با نسل قبلی خود تفاوت دارد. موشک‌های ATACMS بر فراز منطقه هدف به قطعات فولادی یا بمبچه‌های کوچک متلاشی می‌شوند، اما یک PrSM در هنگام انفجار ده‌ها هزار ساچمه ساخته‌شده از تنگستن (عنصر شیمیایی فلزی کمیاب و بسیار مقاوم) را به همه جهات پرتاب می‌کند؛ موضوعی که ایروارز و کارشناسان تسلیحات بر آن تأکید دارند.

تنگستن به دلیل چگالی و نقطه ذوب بالای خود، پس از انفجار شکلش را حفظ می‌کند. به‌گفته نشریات تخصصی حوزه دفاعی، همین ویژگی باعث می‌شود این ساچمه‌ها بسیار مرگبار باشند و حتی بتوانند زره‌های سبک را سوراخ کنند.

موشک‌های لامرد در فاصله زیادی از محل انفجار خسارت ایجاد کردند

ایروارز ویدئویی از یک مدرسه در لامرد پیدا کرد که بر اثر موشکی که در ارتفاع بالای سالن ورزشی نعیمی منفجر شده بود، آسیب دیده بود. فاصله مدرسه از محل انفجار حدود ۱۷۰ متر بود.

رسانه‌های دولتی ایران گزارش دادند که این انفجار ۷ غیرنظامی، عمدتاً کودک را کشت. ایروارز می‌گوید با استفاده از اطلاعات و منابع عمومی توانسته است مرگ این افراد را تأیید کند.

در میان کشته‌شدگان، سه دختر نوجوان بودند که در حال بازی والیبال بودند و زنی نیز که مقابل خانه‌اش مشغول کشیدن قلیان بود، جان باخت.

در انفجاری جداگانه بر فراز محله تلِ خندق، آوینا برزگر، دختر دو ساله‌ای که در حیاط خانه‌اش بازی می‌کرد، کشته شد. ایروارز برآورد کرده است ساچمه‌ای که به برزگر اصابت کرد، حدود ۵۰ متر از محل انفجار فاصله را طی کرده بود.

این سازمان با مکان‌یابی خانه او بر اساس ویدئویی که در آن درِ ورودی خانه دیده می‌شد و سپس اندازه‌گیری فاصله خانه تا محل انفجار، به این نتیجه رسیده است.

نه ایروارز و نه آسوشیتدپرس نتوانستند گزارشی پیدا کنند که نشان دهد در این حملات نیروهای نظامی یا امنیتی کشته شده‌اند یا تأسیسات نظامی مورد اصابت قرار گرفته است.

آمریکا، بریتانیا و استرالیا قصد خرید موشک‌های PrSM بیشتری دارند

پس از حملات لامرد، پنتاگون قراردادی به ارزش بیش از ۴ میلیارد دلار با لاکهید مارتین امضا کرد تا ظرفیت تولید موشک‌های PrSM را چهار برابر کند.

بریتانیا نیز در ماه ژوئن اعلام کرد ۱۳۰ میلیون پوند، معادل ۱۷۷ میلیون دلار، برای خرید این سلاح اختصاص داده است. استرالیا در سال ۲۰۲۵ این موشک‌ها را خرید و در ماه آوریل نیز میلیاردها دلار در برنامه PrSM سرمایه‌گذاری کرد.

کارشناسان تسلیحات می‌گویند PrSM قابلیت‌های جدید و ارزشمندی در اختیار نیروهای نظامی قرار می‌دهد، اما باید با احتیاط از آن استفاده کرد.

وس برایانت، مشاور پیشین پنتاگون در زمینه جنگ دقیق و کاهش آسیب به غیرنظامیان، گفت: «استفاده مناسب از این موشک باید به مواردی مانند تجمعات بزرگ نیروهای دشمن که از زره‌های سخت و نرم برخوردارند، محدود شود.»

ترِوِر بال، کارشناس پیشین مواد منفجره در ارتش آمریکا، نیز خواستار احتیاط در استفاده از این سلاح شد.

او گفت: «این موشک می‌تواند افرادی را که بیرون از خانه‌هایشان هستند و دیوارها از آن‌ها محافظت نمی‌کند، بکشد.»