تداوم فشارهای آمریکا: تحریم یک بانک در ترکیه و تهدید نظامی تازه

دونالد ترامپ در یکی از گفتارهای روزمره‌اش، گفت که جنگ با ایران در واقع جنگ نیست، یک درگیری نظامی است و او همه چیز را زیر کنترل دارد. با نظر به نزدیک بودن انتخابات در آمریکا، او در روزهای اخیر تلاش می‌کند جنگ با ایران را حاشیه‌ای‌ و بی‌اهمیت جلوه دهد، از سوی دیگر از تهدیدهای نظامی دست برنمی‌دارد و دولت او فشار اقتصادی برای ایران را به شکل بارزی تشدید کرده است.

تنگ کردن حلقه محاصره مالی

وزارت خزانه‌داری آمریکا روز جمعه ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۳ شهریور ۱۴۰۵)، دور جدیدی از تحریم‌ها را علیه شبکه‌های مالی مرتبط با ایران در ترکیه اِعمال کرد. این اقدام بانک سرمایه‌گذاری «گلدن گلوبال» (Golden Global Investment Bank) و دو نهاد تابعهٔ آن (شرکت‌های مدیریت پرتفوی و اجاره دارایی گلدن گلوبال) را هدف قرار داده است.

این تحریم‌ها بخشی از کارزار گسترده‌تر دولت آمریکا موسوم به عملیات «طرد اقتصادی» (Operation Economic Outcast) است. مؤسسه‌های ترکیه‌ای تحریم‌شده متهم هستند که تراکنش‌هایی به ارزش ده‌ها میلیون دلار را برای نیروی قدس سپاه پاسداران تسهیل کرده و درآمدهای نفتی ایران از چین را در ترکیه به پول نقد و طلا تبدیل می‌کردند.

هفته پیش از این اقدام در ترکیه، خزانه‌داری آمریکا دسترسی شعب «بانک مصر» در امارات متحده عربی به سیستم مالی ایالات متحده را به دلایل مشابه قطع کرده بود.

تمرکز بر برنامه هسته‌ای ایران

تأکید بر خطر ایران هسته‌ای در گفته‌های مقامات آمریکایی پررنگ‌تر شده است. تهدیدهای نظامی در هفته‌های اخیر بر روی مسئله تنگ هرمز تمرکز داشتند. اما ترامپ در یکی از آخرین تهدیدهای خود از طرح حمله به کوه کلنگ گفت. او در مصاحبه‌ای اعلام کرد: «ممکن است خیلی زود به کوه کلنگ حمله کنیم. ما همه کسانی را که در آنجا و در سراسر ایران در حال جابه‌جایی هستند می‌شناسیم و اگر اتفاق بدی بیفتد، به‌شدت به آنها حمله می‌کنیم».

«کوه کلنگ» (در رسانه‌های غربی: Pickaxe Mountain) محوطه‌ای کوهستانی در رشته‌کوه زاگرس واقع در استان اصفهان و در فاصله حدوداً دو کیلومتری جنوب تأسیسات هسته‌ای نطنز است.

شهرت یافتن این مکان به تابستان سال ۱۳۹۹ (۲۰۲۰) بازمی‌گردد. پس از وقوع چند انفجار و خرابکاری در سایت روی ‌زمین نطنز، علی‌اکبر صالحی (رئیس وقت سازمان انرژی اتمی ایران) اعلام کرد که ایران تأسیساتی «مدرن‌تر، وسیع‌تر و کامل‌تر» را در دل کوه‌های اطراف نطنز بنا خواهد کرد. عملیات حفاری این سایت از پاییز همان سال آغاز شد. تأسیسات در عمق بسیار زیادی زیر لایه‌های ضخیم سنگ گرانیت ساخته شده است.

در اواخر تیر ۱۴۰۵ (ژوئیه ۲۰۲۶)، نهادهای اطلاعاتی اسرائیل ارزیابی کردند که ایران احتمالاً بخشی از ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود را به این تأسیسات زیرزمینی منتقل کرده است، ادعایی که به سرعت این سایت را به آماج اصلی تهدیدات نظامی واشنگتن تبدیل کرد.

عمق و پوشش سنگی این تأسیسات به حدی است که کارشناسان نظامی غربی تردید دارند حتی قوی‌ترین بمب‌های سنگرشکن ارتش آمریکا، نظیر GBU-57، بتوانند آن را نابود کنند.

تلاش برای طرح مجدد برنامه هسته‌ای ایران در شورای امنیت

آمریکا و سه کشور اروپایی −بریتانیا، فرانسه و آلمان− در تلاش برای تدوین پیش‌نویس قطعنامه‌ای در شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هستند تا بر مبنای آن پرونده‌ی هسته‌ای ایران را پس از دو دهه به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع دهند.

به گزارش خبرگزاری رویترز این اقدام در ادامه‌ی قطعنامه‌ی ۱۲ ژوئن ۲۰۲۵ (۲۲ خرداد ۱۴۰۴) انجام می‌گیرد. محور آن قطعنامه نبود همکاری  کامل از سوی ایران در تحقیقات مربوط به منشأ ذرات اورانیوم در سایت‌های اعلام‌نشده و نقض تعهدات در نظر گرفته شده در پیمان عدم اشاعه‌ بود.

به گزارش رویتر در متن پیش‌نویس قطعنامه آماده شده از سوی آمریکا و سه کشور اروپایی آمده است که  شورای حکام از مدیرکل آژانس می‌خواهد این قطعنامه و قطعنامه‌های پیشین تصویب‌شده را برای تمامی اعضای آژانس و شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل ارسال کند.

با فعال شدن «مکانیسم ماشه» پیش‌بینی شده در قرارداد برجام و بازگشت فشار بر ایران از طریق شورای امنیت، تلاش تازه برای طرح موضوع در این نهاد کیفیت تازه‌ای ایجاد نمی‌کند، مگر اینکه شورای امنیت ایران را یک تهدید امنیتی برای جهان بخواند، امری که به دلیل وتوی روسیه و چین بعید است. از این رو تلاش آمریکا و سه کشور اروپایی برای طرح موضوع در سازمان ملل اقدامی نمادین تلقی می‌شود. آمریکا ممکن است از آن به عنوان توجیه حمله احتمالی به «کوه کلنگ» استفاده کند.