حمله ایران به پایگاه آمریکا در اردن و ۱۰ کشتی در هرمز

تنش نظامی میان ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد. آمریکا سه‌شنبه ۱۷ شهریور / ۸ سپتامبر اعلام کرد پنج نفتکش ایرانی را در خلیج عمان و نزدیکی جزیره خارک منهدم کرده و ایران در واکنش، روز چهارشنبه ۱۸ شهریور / ۹ سپتامبر از حمله موشکی به یک پایگاه مورد استفاده نیروهای آمریکایی در نزدیکی الازرق اردن و حمله به ۱۰ کشتی در تنگه هرمز خبر داد.

فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد که حمله به نفتکش‌ها پس از آن انجام شد که سپاه پاسداران طی دو روز، دو بار یک ناو جنگی نیروی دریایی آمریکا را با موشک‌های بالستیک هدف قرار داده بود. به‌گفته سنتکام، این ناو توانست از حملات موشکی فرار کند و به گشت‌زنی در آب‌های منطقه ادامه دهد و هیچ یک از نیروهای آمریکایی آسیب ندیدند.

سنتکام همچنین اعلام کرد پیش از حمله به نفتکش‌ها، به خدمه آن‌ها دستور داده شده بود کشتی‌ها را ترک کنند. ارتش آمریکا این نفتکش‌ها را بخشی از یک «شبکه سایه» توصیف کرده که برای تأمین مالی سپاه پاسداران و نیروهای همسو با ایران در منطقه فعالیت می‌کند.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا در واکنش به حملات ایران گفت:

روبیو این سخنان را در جریان سفر خود به کلمبیا بیان کرد.

حمله موشکی ایران به اردن

سپاه پاسداران پس از حملات آمریکا اعلام کرد یک پایگاه مورد استفاده نیروهای آمریکایی در نزدیکی الازرق در اردن را با موشک‌های بالستیک هدف قرار داده است.

ایران مدعی شد این حمله خسارت سنگینی به پایگاه وارد کرده است، اما اردن اعلام کرد سامانه‌های پدافند هوایی این کشور ۱۸ فروند از ۲۰ موشک ایرانی را رهگیری کرده‌اند. به‌گفته مقام‌های اردنی، دو موشک دیگر در مناطق غیرمسکونی سقوط کردند و این حمله تلفاتی نداشت.

یک مقام آمریکایی نیز گفت حمله ایران در اردن «بی‌اثر» بوده و وضعیت تمام نیروهای آمریکایی مستقر در منطقه مشخص است.

ایران پیش از این نیز در جریان جنگ چند بار اهداف آمریکایی در اردن را هدف قرار داده بود. در یکی از حملات ماه ژوئیه دست‌کم دو نظامی آمریکایی کشته شدند.

حمله به کشتی‌ها در تنگه هرمز

سپاه پاسداران همچنین اعلام کرد روز چهارشنبه به ۱۰ کشتی، شامل دو کشتی آمریکایی و هشت نفتکش حمله کرده است. به‌گفته سپاه، این کشتی‌ها قصد عبور از منطقه‌ای «ممنوع و ناامن» در تنگه هرمز را داشتند.

ایران همچنین نفتکش‌ها را در نزدیکی بنادر کویت و بحرین تهدید کرده و از خدمه آن‌ها خواسته بود کشتی‌های خود را ترک کنند. یک منبع امنیت دریایی نیز از آسیب دیدن یک نفتکش حامل گاز طبیعی مایع در بندر خورفکان امارات متحده عربی خبر داده است؛ با این حال، مشخص نیست چه کسی مسئول این حادثه بوده است.

تنگه هرمز، که میان ایران و عمان قرار دارد، یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است. پیش از آغاز جنگ، حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت در روز، معادل نزدیک به یک‌پنجم عرضه جهانی نفت، از این آبراه عبور می‌کرد. اما اکنون میزان واقعی جریان نفت از هرمز به دلیل اختلال در ردیابی کشتی‌ها و خاموش کردن فرستنده‌های آنها به‌شدت محل اختلاف است.

کاهش شدید تردد در هرمز

داده‌های اولیه شرکت کپلر نشان می‌دهد روز سه‌شنبه تنها شش کشتی حامل کالا از تنگه هرمز عبور کردند؛ این رقم یک روز پیش از آن ۹ کشتی و میانگین ۱۰ روزه حدود ۱۲ کشتی بود.

از این شش کشتی، پنج فروند وارد تنگه و تنها یک فروند از آن خارج شد. کپلر هشدار داده است که این ارقام ممکن است تغییر کند، زیرا برخی کشتی‌ها در طول مسیر فرستنده‌های خود را خاموش می‌کنند.

تردد از باب‌المندب، دیگر آبراه مهم منطقه، نیز کاهش یافته است. روز سه‌شنبه ۲۵ کشتی حامل کالا از باب‌المندب عبور کردند، در حالی که میانگین ۱۰ روزه حدود ۲۷ کشتی بوده است.

این کاهش تردد، در کنار حملات به کشتی‌ها و افزایش هزینه بیمه، خطر اختلال طولانی‌مدت در تجارت انرژی را افزایش داده است.

یک مدیر شرکت ملی نفت امارات (ENOC) نیز گفته است هزینه بیمه محموله‌ها در برخی موارد به پنج تا شش درصد ارزش محموله رسیده و حق بیمه اضافی ناشی از خطر جنگ می‌تواند تا ۱۰ درصد ارزش محموله باشد. به‌گفته او، مجموع هزینه‌های عبور یک محموله از منطقه در برخی موارد به ۱۰ تا ۲۰ میلیون دلار رسیده است.

قیمت نفت به مرز ۱۰۰ دلار رسید

تشدید درگیری‌ها قیمت نفت را به بالاترین سطوح از ماه ژوئیه رسانده است.

قیمت نفت برنت روز چهارشنبه بیش از یک درصد افزایش یافت و به حدود ۹۹ دلار در هر بشکه رسید؛ در مقطعی قیمت آن به ۹۹٫۲۲ دلار رسید. نفت خام آمریکا، وست تگزاس اینترمدیت، نیز حدود ۹۴٫۱۳ دلار معامله شد.

برنت روز سه‌شنبه نیز با ۱٫۶۸ درصد افزایش به ۹۸٫۶۳ دلار رسیده بود.

رویترز می‌گوید قیمت نفت از اوایل اوت تاکنون حدود ۲۵ درصد افزایش یافته است.

با این حال، میزان واقعی نفت عبوری از هرمز مشخص نیست. مقام‌های آمریکایی گفته‌اند در ۹ شهریور / ۳۱ اوت بیش از ۱۷ میلیون بشکه نفت در روز از این آبراه عبور کرده، در حالی که شرکت کپلر رقم بسیار پایین‌تر، حدود ۶ میلیون بشکه در روز، را برآورد کرده است. خاموش شدن فرستنده‌های کشتی‌ها و افزایش عبورهای موسوم به «تاریک» علت اصلی این اختلاف است.

اختلاف بر سر پهپاد زیردریایی آمریکا

تشدید اخیر درگیری‌ها در پی مناقشه‌ای دیگر میان ایران و آمریکا بر سر یک پهپاد زیردریایی آمریکایی در تنگه هرمز رخ داده است.

سپاه پاسداران مدعی شده این شناور را در جریان «یک اقدام پیچیده اطلاعاتی و عملیاتی در سحرگاه» توقیف کرده است. صداوسیمای جمهوری اسلامی نیز اعلام کرده بود تصاویر این شناور منتشر خواهد شد.

در مقابل، کاپیتان تیم هاوکینز، سخنگوی سنتکام، این شناور زیرسطحی را «معیوب» و متعلق به مدلی قدیمی توصیف کرده و گفته بود این وسیله نه اطلاعات حساس جمع‌آوری می‌کرد و نه تجهیزات طبقه‌بندی‌شده سونار یا رادار داشت.

 کره جنوبی در حال بررسی نقش احتمالی در هرمز

در همین حال، نگرانی درباره امنیت تنگه هرمز باعث شده کشورهای دیگری نیز درباره نقش احتمالی خود در تأمین امنیت کشتیرانی رایزنی کنند.

کره جنوبی یک تیم بازرسی را برای ارزیابی وضعیت امنیتی تنگه هرمز به امارات متحده عربی اعزام کرده است، اما وزارت دفاع این کشور تأکید کرده که هنوز هیچ تصمیمی برای اعزام نیرو گرفته نشده است.

دفتر ریاست ‌جمهوری کره جنوبی گفته است سئول گزینه‌های مختلف، از جمله اقدامات نظامی، را برای کمک به حفظ آزادی کشتیرانی در هرمز بررسی می‌کند، اما گزارش‌هایی را که از تصمیم قطعی برای اعزام نیرو حکایت داشتند رد کرده است.

ایران نیز هشدار داده است که حضور نظامی کره جنوبی یا مشارکت این کشور در عملیات خلیج فارس و تنگه هرمز را حمایت از «تجاوز» آمریکا تلقی خواهد کرد و چنین اقدامی «پیامدهای جدی» خواهد داشت.

در حالی که واشنگتن تلاش می‌کند با هدایت کشتی‌ها از تنگه هرمز جریان نفت به بازار جهانی را حفظ و همزمان صادرات ایران را محدود کند، تهران با تهدید و حمله به کشتی‌ها می‌کوشد هزینه محاصره و عملیات آمریکا را افزایش دهد. نتیجه این رویارویی تاکنون افزایش ریسک کشتیرانی، کاهش شدید تردد از هرمز و افزایش قیمت انرژی بوده است.