«نازا»؛ افشای کشتار غیرنظامیان غزه در جشنواره فیلم ونیز
این مستند به بررسی سیستمهای محرمانه ارتش اسرائیل در غزه، از جمله استفاده از هوش مصنوعی برای شناسایی اهداف و حملات از راه دور، میپردازد؛ مصاحبهشوندگان بهدلیل خطرات افشای این اطلاعات، با هویت پنهان در فیلم حضور دارند.
بخش فرهنگ
یووال آبراهام (راست) و راشل زور در مراسم فوتوکال فیلم مستند «نازا» در هشتادوسومین دوره جشنواره بینالمللی فیلم ونیز ـ ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ ـ عکس از خبرگزاری فرانسه
شهادت ۲۴ نفر از نیروهای داخلی ارتش اسرائیل درباره سیستمهای محرمانهای که در جنگ غزه مورد استفاده قرار گرفتهاند، در فیلم مستند جدیدی درباره کشتار گسترده غیرنظامیان فلسطینی منتشر شد.
«نازا» (NAZA)، ساخته یووال آبراهام و راشل زور، دو کارگردان اسرائیلی برنده جایزه اسکار، امروز پنجشنبه ۱۹ شهریور / ۱۰ سپتامبر در هشتادوسومین دوره جشنواره بینالمللی فیلم ونیز به نمایش درآمد. این فیلم تنها مستندی است که برای دریافت جایزه معتبر شیر طلایی جشنواره رقابت میکند.
عنوان فیلم از سرواژهای در ارتش اسرائیل گرفته شده که بهصورت تعمداً مبهم و غیرمستقیم برای اشاره به غیرنظامیانی بهکار میرود که انتظار میرود در یک حمله نظامی کشته شوند. این فیلم که با تهیهکنندگی نشریه بریتانیایی «گاردیَن» ساخته شده، شامل روایتهای گستردهای از افسران اطلاعاتی و سربازان اسرائیلی است که در نظارت بر غیرنظامیان فلسطینی و کشتن آنها از راه دور مشارکت داشتهاند.
مصاحبهها شبانه و بر فراز پشتبامهای تلآویو ضبط شدهاند و شرکتکنندگان به شرط ناشناس ماندن حاضر به گفتوگو شدهاند؛ چرا که صحبت علنی درباره فعالیتهای اسرائیل در جنگ، آنها را با خطراتی مواجه میکرد. برای پنهان کردن هویت افراد، چهره و صدای آنها در فیلم بهصورت دیجیتالی تغییر داده شده است.
مصاحبهشوندگان درباره روشهای محرمانه مورد استفاده ارتش اسرائیل در غزه توضیح میدهند؛ از جمله سیستمهای مبتنی بر هوش مصنوعی که برای شناسایی شمار زیادی از اهداف احتمالی ردهپایین حماس طراحی شده بودند. این افراد سپس شبها در خانههایشان هدف بمباران قرار میگرفتند، در حالی که ارتش میدانست این حملات اعضای خانواده آنها را نیز خواهد کشت.
ارتش اسرائیل برای شناسایی محل حضور این افراد، تلفنهای همراه آنها را هک میکرد و بهطور مخفیانه گاه تنها چند لحظه پیش از آنکه همه آنها کشته شوند، به گفتوگوهای آنها با همسران و فرزندانشان گوش میداد.
این فیلم همچنین روایتهای دستاولی از تخریب محلههایی را ارائه میکند که ارتش اسرائیل برآورد کرده بود هنوز تا ۲۵ درصد ساکنانشان در خانههای خود پناه گرفتهاند؛ همچنین درباره سوزاندن سازمانیافته خانههای غیرنظامیان و کشتن غیرنظامیان در یک محل توزیع مواد غذایی روایتهایی در آن مطرح میشود.
یووال آبراهام روز پنجشنبه در یک نشست خبری در ونیز گفت:
ما فقط به این افسران گفتیم: "لطفاً برای ما توضیح دهید چه کار کردید. این سیستمها چگونه کار میکنند؟ برایمان ترسیمش کنید." گاهی اوقات، فقط با پرسیدن سؤالها میتوانید به پاسخ برسید.
او افزود:
برخی از آنها ابراز پشیمانی نکردند و برخی دیگر کردند. بعضی از روی بیتفاوتی صحبت کردند و بعضی از روی غرور.
چند نفر از مصاحبهشوندگان در یک واحد اطلاعاتی محرمانه فعالیت داشتهاند که مستقیماً به دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گزارش میدهد. یکی از آنها گفت مأموریت این واحد «خنثی کردن صلح» بود.
یووال آبراهام و راشل زور در بیانیه کارگردانهای فیلم گفتند:
ما این فیلم را از روی احساس وظیفه ساختیم تا از جایگاه خود بهعنوان فیلمساز و روزنامهنگار اسرائیلی استفاده کنیم و سیستمهایی را بررسی کنیم که پشت کشتار گسترده غیرنظامیان فلسطینی قرار دارند؛ کشتاری که کشور ما مسئول آن است.
آنها تأکید کردند که تمرکز فیلم بر «جنایتهای جنگی پراکندهای که سربازان سرکش مرتکب شدهاند» نیست.
دو فیلمساز گفتند:
تمرکز فیلم بر خودِ دستورها، سیاستها، رویههای پذیرفتهشده، زبان و منطقی است که این رویهها را ممکن میکند و همچنین بر افرادی است که در چارچوب این سیستم فعالیت میکنند؛ خودِ سیستم و چرخدندههای آن.
این مستند به تهیهکنندگی جیمز ویلسون و با تهیهکنندگی اجرایی جاناتان گلیزر ساخته شده است؛ همان تیمی که فیلم برنده اسکار «منطقه مورد علاقه» (The Zone of Interest) را تولید کرده بود.
«نازا» بر افشاگریهایی استوار است که نخستین بار بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ توسط نشریه اسرائیلی-فلسطینی «مگزین +۹۷۲» (+972 Magazine)، رسانه عبریزبان «لوکال کال» (Local Call) و گاردین منتشر شدند. فیلمبرداری و تولید این مستند تحت تدابیر شدید امنیتی انجام شد، زیرا منابع محرمانه روزنامهنگاری در معرض خطر قرار داشتند و محتوای فیلم تا پیش از نمایش آن در روز پنجشنبه، بهشدت محرمانه نگه داشته شد.
پل لوئیس، رئیس بخش تحقیقات گاردین و یکی از تهیهکنندگان اجرایی فیلم، «نازا» را حاصل نهایی «سالها تلاش دقیق و طاقتفرسا برای کشف و راستیآزمایی سیستمهایی دانست که دستگاه اطلاعات نظامی اسرائیل در غزه از آنها استفاده کرده است.»
آبراهام گفت ساخت این مستند فرصتی برای بررسی تأثیر جمعی این تحقیقات فراهم کرده است. او گفت:
در این فیلم با ۲۴ نفر صحبت میکنیم. ما در حال بررسی سیستمهای کشتار جمعی هستیم. سینما این امکان را به شما میدهد که ساختارها و سیستمها را بررسی کنید و ببینید چگونه اجزای مختلف را کنار هم قرار میدهید.
پیش از نمایش فیلم، آلبرتو باربرا، مدیر هنری جشنواره فیلم ونیز، به خبرنگاران گفت «نازا» «واقعاً اثری تحولآفرین» خواهد بود و آن را «کاری از نظر سیاسی مختلکننده و از نظر سینمایی بسیار جالب» توصیف کرد.
به نوشته رسانه ایتالیایی «چینهچیتا نیوز» (Cinecittà News)، باربرا گفت:
این فقط مجموعهای از مصاحبهها نیست. سه سال طول کشید تا آنها مقامهای اطلاعاتی و نظامی اسرائیل را متقاعد کنند درباره کاری که هنگام آغاز حمله به غزه انجام داده بودند صحبت کنند و به شما اطمینان میدهم که شهادتهای آنها تکاندهنده است.
حملات اسرائیل به غزه از سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۷۳ هزار فلسطینی را کشته است که اکثریت آنها غیرنظامی بودهاند، و بیش از ۱۷۴ هزار نفر دیگر را زخمی کرده است. مجموع این افراد بیش از ۱۰ درصد جمعیت غزه پیش از جنگ را تشکیل میدهد.
محدودیتهای ایجادشده توسط اسرائیل بر ارسال مواد غذایی، تابستان گذشته به ایجاد قحطی ناشی از اقدامات انسانی منجر شد. ارتش اسرائیل بیش از سهچهارم خانههای غزه را تخریب یا آسیبدیده کرده است و فلسطینیهای زندهمانده اکنون در اردوگاههای چادری و در شرایطی دشوار و متراکم زندگی میکنند و دسترسی اندکی به آب سالم و امکانات بهداشتی دارند.
اسرائیل پس از حملات خونین ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به رهبری حماس علیه این کشور، جنگ خود را آغاز کرد. در جریان این حملات بیش از ۱۲۰۰ نفر کشته شدند و ۲۵۱ نفر نیز توسط افراد مسلح به غزه منتقل شدند. اکثریت کشتهشدگان و گروگانها غیرنظامی بودند.
یووال آبراهام و راشل زور دو نفر از چهار کارگردان مشترک فیلم «سرزمین دیگری نیست» (No Other Land) بودند؛ فیلمی که در سال ۲۰۲۵ جایزه اسکار بهترین مستند را دریافت کرد.
کارگردانها با اشاره به ارتباط میان این دو فیلم گفتند:
در فیلم "سرزمین دیگری نیست"، ما بههمراه باسل عدرا و حمدان بلال، کارگردانهای فلسطینی فیلم، پنج سال را صرف مستندسازی تخریب خانههای فلسطینیها توسط ارتش کردیم تا تصویر بزرگتری از یک نظام اشغال و برتری قومی ارائه دهیم؛ نظامی که هدفش بیرون راندن فلسطینیها از کرانه باختری است. در "نازا" نیز به همین شکل اجزای مختلف یک سیستم را به یکدیگر پیوند میدهیم؛ شهادت حدود دو دوجین افسر اطلاعاتی و سرباز را گردآوری میکنیم و سیستمهای نظامی مورد استفاده برای اجرای آنچه یک کمیسیون سازمان ملل و برجستهترین سازمانهای حقوق بشری جهان آن را نسلکشی توصیف کردهاند، به تصویر میکشیم.
نظرها
نظری وجود ندارد.