برگزارکنندگان مراسم یادبود میدان تیان‌آن‌من در هنگ‌کنگ به هفت سال زندان محکوم شدند

دو فعال دموکراسی‌خواه که به دلیل برگزاری مراسم سالانه یادبود کشتار میدان تیان‌آن‌من در هنگ‌کنگ محاکمه شده بودند، هر یک به هفت سال زندان محکوم شدند. این پرونده یکی از مهم‌ترین پرونده‌های امنیت ملی در این شهر به‌شمار می‌رود.

چاو هانگ‌تونگ، ۴۱ ساله، و لی چوک‌یان، ۶۹ ساله، در ماه اوت به اتهام «تحریک به براندازی» مجرم شناخته شدند. دادگاه تشخیص داد که آن‌ها «دیگران را به سازماندهی، برنامه‌ریزی، ارتکاب یا مشارکت در اقداماتی از طریق روش‌های غیرقانونی، با هدف براندازی قدرت دولتی، تحریک کرده‌اند».

چاو و لی از رهبران «اتحاد هنگ‌کنگ» بودند؛ سازمانی که برای چند دهه مراسم سالانه یادبود قربانیان سرکوب خونین معترضان دموکراسی‌خواه در پکن در سال ۱۹۸۹ را در این شهر برگزار می‌کرد. لی به هفت سال زندان و چاو به هفت سال و سه ماه زندان محکوم شدند.

آلبرت هو، نماینده پیشین پارلمان هنگ‌کنگ، ۷۴ ساله، که در ژانویه به جرم خود اعتراف کرده بود، به پنج سال و دو ماه زندان محکوم شد.

این پرونده یکی از آخرین محاکمه‌های پرسر‌وصدای مرتبط با قانون امنیت ملی در هنگ‌کنگ بود؛ قانونی که پکن در سال ۲۰۲۰ بر این شهر تحمیل کرد و به‌گفته منتقدان، به یکی از مهم‌ترین جنبش‌های دموکراسی‌خواهانه جهان پایان داده است. «اتحاد هنگ‌کنگ» نیز در سال ۲۰۲۱، در پی فشارهای ناشی از اجرای قانون امنیت ملی، منحل شد.

محور اصلی این پرونده شعاری بود که «اتحاد هنگ‌کنگ» برای دهه‌ها از آن استفاده می‌کرد: «به دیکتاتوری تک‌حزبی پایان دهید». دادگاه اعلام کرد که متهمان «قصد داشتند با برانگیختن خصومت و ایجاد تفرقه، اعتماد مردم به حزب کمونیست چین را از بین ببرند». وکلای مدافع گفتند که این اتحاد صرفاً از حق خود برای آزادی بیان استفاده کرده است.

یکی از حامیانی که برای حضور در جلسه صدور حکم به دادگاه رفته بود، به روزنامه بریتانیایی گاردین گفت: «تظاهراتی که بیش از ۳۵ سال بدون هیچ مشکلی برگزار می‌شد، ناگهان به‌عنوان براندازی تلقی می‌شود.»

چاو، که در بریتانیا تحصیل کرده و وکیل دادگستری است، شخصاً از خود در دادگاه دفاع کرد. او از سال ۲۰۲۱ در بازداشت به‌سر می‌برد و در دوران زندان بارها نامه‌هایی نوشته که در شبکه‌های اجتماعی‌اش منتشر شده‌اند.

چاو در ماه اوت یادداشتی خطاب به اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا نوشت و از او خواست «در برابر تهدید فزاینده چینِ تمامیت‌خواه و تهاجمی، موضعی قاطع‌تر اتخاذ کند». وزارت خارجه بریتانیا نیز اعلام کرد که استفاده از قانون امنیت ملی برای محکوم کردن این دو فعال را محکوم می‌کند.

پیش از صدور حکم، شماری از شهروندان برای به‌دست آوردن صندلی در دادگاه، روزها در صف ایستادند. برخی از افراد حاضر در صف، برای ماندن شبانه در محل، غذا و چتر با خود آورده بودند.

هنگ‌کنگ و ماکائو زمانی تنها نقاطی در خاک چین بودند که برگزاری مراسم عمومی برای سوگواری و یادبود معترضانی که در چهارم ژوئن ۱۹۸۹ در پکن کشته شدند، در آن‌ها مجاز بود. صدها و احتمالاً هزاران نفر، هنگامی که ارتش آزادی‌بخش خلق با سرکوبی خونین به اعتراضات دموکراسی‌خواهانه پایان داد، کشته شدند.

برای چند دهه، ده‌ها هزار نفر در پارک ویکتوریا در هنگ‌کنگ گرد هم می‌آمدند تا در مراسم یادبود شمع روشن کنند. اما در سال ۲۰۲۰، قانون فراگیر امنیت ملی که از سوی پکن وضع شد، عملاً برگزاری مراسم عمومی یادبود این رویداد را ممنوع کرد. در سال‌های اخیر، فعالانی که تلاش کرده‌اند به‌طور علنی این روز را گرامی بدارند، گفته‌اند که مأموران پلیس لباس‌شخصی مرتب آن‌ها را تعقیب، بازرسی و بازداشت کرده‌اند.

مقام‌های هنگ‌کنگ اعلام کرده بودند که قانون امنیت ملی تنها شمار اندکی از افراد را تحت تأثیر قرار خواهد داد و برای بازگرداندن نظم پس از یک سال اعتراضات ضدحکومتی، که در سال ۲۰۱۹ اغلب با خشونت همراه بود، ضروری است. اما منتقدان می‌گویند این قانون چهره شهر را به‌طور بنیادین تغییر داده است.

الیزابت تانگ، همسر لی، به گاردین گفت: «هنوز هم برای من غیرواقعی به‌نظر می‌رسد. هر بار که اتحاد هنگ‌کنگ برنامه‌ای برگزار می‌کرد، برای تک‌تک آن‌ها از پلیس مجوز می‌گرفتند.»

او با اشاره به مراسم عمومی یادبودی که اکنون ممنوع شده‌اند، گفت: «همین مراسم یادبود بود که هنگ‌کنگ را متفاوت می‌کرد. این وضعیت بسیار ناعادلانه است. سکوت کامل واقعاً بسیار ترسناک است.»

این پرونده با محکومیت گسترده دولت‌های خارجی و گروه‌های حقوق بشری روبه‌رو شده است. آن‌ها استفاده از قانون امنیت ملی برای محکوم کردن معترضان مسالمت‌جو و ممنوع کردن مراسم یادبود را مورد انتقاد قرار داده‌اند.