دو انفجار و دود سیاه در فرودگاه ریاض؛ ساکنان پایتخت عربستان هشدار «تهدید هوایی» دریافت کردند

نخستین هشدار ساعت ۲:۵۸ بامداد به وقت محلی از طریق «سامانه ملی هشدار زودهنگام» برای ساکنان ریاض فرستاده شد. پیام کوتاه و روشن بود: «منطقه در معرض تهدید هوایی خصمانه قرار دارد.» از مردم خواسته شد داخل ساختمان بمانند، از پنجره‌ها، شیشه‌ها، بالکن‌ها و فضاهای باز دور شوند و در صورت حضور در خیابان به نزدیک‌ترین ساختمان یا مانع مستحکم پناه ببرند. پس از هشدار صدای دست‌کم دو انفجار را در ریاض شنیده شده است؛ خبرنگار رویترز محل شنیده‌شدن انفجارها را منطقه العُلیا در مرکز پایتخت اعلام کرد.

دفاع مدنی سپس وضعیت خطر را رفع‌شده اعلام کرد، اما ماجرا پایان نیافت. ساعت ۵:۱۹ صبح، هشدار دیگری برای ریاض و الخرج، شهری در شرق پایتخت، صادر شد و بیش از ده دقیقه بعد بار دیگر پیام رفع خطر آمد. در طول شب و ساعات پیش از آن، جده، طائف، خمیس مشیط، العلا و جزایر فرسان نیز هشدارهای مشابه دریافت کرده بودند. مقام‌های سعودی هنوز نگفته‌اند در ریاض چه نوع پرتابه یا تهدیدی شناسایی شده و آیا صدای انفجارها ناشی از اصابت، رهگیری پدافندی یا عامل دیگری بوده است.

چند ساعت بعد، رخداد دیگری توجه‌ها را به شمال ریاض جلب کرد. ویدئو و عکس‌های رویترز ستون عظیمی از دود سیاه را در محوطه فرودگاه بین‌المللی ملک خالد نشان می‌دهد؛ بزرگراه فرودگاه، ترمینال اصلی و تأسیسات آن در تصاویر قابل مشاهده‌اند. محل برخاستن دود انبار سوخت فرودگاه گزارش شده است. شاهدان همچنین از مشاهده شعله خبر داده‌اند.

حادثه روی پروازها نیز اثر گذاشت. فلایت‌رادار۲۴ در بخشی از روز شاخص اختلال فرودگاه ملک خالد را به ۵ از ۵، بالاترین سطح شاخص خود رساند؛ وضعیتی که به معنای تأخیرهای طولانی و لغو چندین پرواز است. برخلاف برخی روایت‌های شبکه‌های اجتماعی، تا این ساعت گزارشی از «تعطیلی کامل» فرودگاه وجود ندارد، اما اختلال در برنامه پروازها تأیید شده است.

نه دولت عربستان هنوز حمله به فرودگاه را رسما تأیید کرده و نه حوثی‌ها مسئولیت مشخص انفجارها یا آتش‌سوزی ریاض را بر عهده گرفته‌اند. یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثی‌ها، جمعه گفته بود این گروه آنچه را «تلاش‌های جنایتکارانه» عربستان در صنعا خواند خنثی کرده و وعده پاسخ داده بود، اما این سخنان پیش از رخدادهای ریاض بیان شده و به خود این حادثه اشاره مشخصی نداشت.

برای نخستین بار در دور تازه جنگ، صدای آژیر در ریاض شنیده شد

 برخی گزارش‌ها از «شنیده‌شدن آژیر» در ریاض نوشته‌اند؛ این نخستین هشدار در پایتخت سعودی از زمان ازسرگیری و تشدید جنگ عربستان و حوثی‌ها در ژوئیه است.

این اتفاق پس از چند روز افزایش سریع حملات در خاک عربستان رخ می‌دهد. هشتم سپتامبر حملات موشکی و پهپادی حوثی‌ها به شهرها و تأسیسات انرژی در جنوب عربستان، بنا بر اعلام مقام‌های سعودی، ۷۳ زخمی بر جا گذاشت و فعالیت برخی تأسیسات انرژی را موقتا مختل کرد. در ۱۵ سپتامبر، عربستان اعلام کرد پهپادی را در جنوب مکه رهگیری کرده که به گفته ریاض قصد ورود به حریم هوایی شهر را داشته است؛ حوثی‌ها هدف قرار دادن مکه را رد کردند.

دو روز بعد، در ۱۷ سپتامبر، بقایای یک پهپاد رهگیری‌شده در استان طائف سقوط کرد. دفاع مدنی عربستان اعلام کرد یک شهروند یمنی کشته و دو نفر، یک زن سعودی و یک شهروند پاکستانی، زخمی شدند؛ به ساختمان‌ها و خودروها نیز خسارت رسید. این نخستین مرگ غیرنظامی گزارش‌شده در خاک عربستان در موج تازه درگیری‌ها بود.

همزمان میدان جنگ داخل یمن نیز طی کمتر از سه هفته تغییر کرده است. حوثی‌ها در حمله‌ای سریع در امتداد ساحل دریای سرخ پیشروی کرده و بنا بر گزارش رویترز کنترل ساحل یمنی دریای سرخ و نقاط راهبردی پیرامون باب‌المندب را گسترش داده‌اند. آنها از ژوئیه محاصره دریایی کشتی‌های مرتبط با عربستان را اعلام کرده‌اند و می‌گویند این محدودیت شامل سایر کشتی‌ها نمی‌شود. این تحول برای ریاض زمانی حساس‌تر شده که مسیر دیگر صادرات انرژی در شرق شبه‌جزیره، تنگه هرمز، نیز به‌شدت مختل است.

داده‌های کپلر ابعاد فشار بر مسیرهای دریایی را نشان می‌دهد. در هفت روز اخیر فقط پنج کشتی باردار سعودی از باب‌المندب عبور کرده‌اند؛ رقمی ا کمتر از یک‌سوم متوسط هفتگی از ابتدای سال. در تازه‌ترین داده روزانه کپلر نیز پنج‌شنبه ۲۳ کشتی تجاری از باب‌المندب عبور کردند، در برابر متوسط ده‌روزه ۲۶ کشتی. در همین روز فقط چهار کشتی حامل کالا از هرمز گذشتند، در حالی که متوسط ده‌روزه ۱۶ بوده است. بخشی از کشتی‌ها البته ممکن است فرستنده‌های موقعیت‌یابی خود را خاموش کرده باشند و در این ارقام دیده نشوند.

در کنار اثر نظامی و اقتصادی، هزینه انسانی دور تازه جنگ نیز به سرعت بالا رفته است. تازه‌ترین داده مستقیم «ماتریس ردیابی جابه‌جایی» سازمان بین‌المللی مهاجرت نشان می‌دهد تا ۱۷ سپتامبر ۱۱۸ هزار و ۸۶ نفر، معادل ۱۹ هزار و ۶۸۱ خانوار، از زمان تشدید درگیری‌ها در ژوئن در داخل یمن آواره شده‌اند. از این تعداد، ۱۱۴ هزار و ۴۹۸ نفر فقط بین اول تا ۱۷ سپتامبر جابه‌جا شده‌اند. بیشترین آوارگان در استان تعز، ۶۷ هزار و ۷۴۶ نفر، ثبت شده‌اند و پس از آن لحج با ۳۰ هزار و ۷۹۸ نفر قرار دارد. سازمان ملل همچنین از ورود نزدیک به سه هزار نفر از یمن به جیبوتی از راه دریا خبر داده است.

شورای امنیت سازمان ملل جمعه حملات حوثی‌ها به عربستان، از جمله حملاتی را که به زیرساخت‌های غیرنظامی و انرژی آسیب زده و غیرنظامیان را زخمی کرده، محکوم کرد و همزمان خواستار توقف تشدید نظامی در یمن شد.