کارزار «سهشنبههای نه به اعدام»: «حق حیات را نمیتوان خاموش کرد»
با پیوستن زندانهای بندرعباس و ضیابر صومعهسرا، دامنه اعتصاب هفتگی زندانیان در صدوسیونهمین هفته کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» به ۶۴ زندان رسیده است؛ در هفتهای که رضوان اصغرزاده و چند زندانی دیگر اعدام شدند، حکم اعدام محمدرضا مجیدیاصل و امید گودرزوند چگینی تأیید شد، برای امیدرضا حیدری حکم اعدام صادر شد و علی زارعی، از آسیبدیدگان چشمی اعتراضات ۱۴۰۱ و محکوم به اعدام، به سلول انفرادی منتقل شد. شمار اعدامهای ثبتشده از آغاز سال ۱۴۰۵ به دستکم ۴۴۸ مورد رسیده است. سازمان حقوق بشر ایران نیز هشدار داده است که دستکم ۱۰۰ تن از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ با حکم اعدام روبهرو هستند.
بخش حقوق
اعضای کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» سهشنبه ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ برای صدوسیونهمین هفته متوالی دست به اعتصاب غذا زدند. برای نخستین بار، زندانیان زندان بندرعباس و زندان ضیابر صومعهسرا در استان گیلان به این کارزار پیوستهاند و بدینترتیب شمار زندانهایی که بنا بر اعلام کارزار در این حرکت مشارکت دارند، از ۶۲ به ۶۴ زندان رسیده است.
گسترش کارزار در شرایطی رخ میدهد که در روزهای گذشته گزارشهای متعددی از اجرای حکم اعدام منتشر شده است. سازمان حقوق بشر ایران از اعدام هادی حسنلو، ۳۶ ساله و پدر یک فرزند، در ۲۹ شهریور در زندان عادلآباد شیراز خبر داده است. او به اتهامهای مرتبط با مواد مخدر محکوم شده بود. همین سازمان اعدام نعمت مقامی، ۳۲ ساله، را در ۲۵ شهریور در زندان سپیدار اهواز ثبت کرده است. ههنگاو نیز روز ۳۱ شهریور از اعدام زینب رجبی و وحید وفایی در زندان دستگرد اصفهان خبر داد؛ هر دو با اتهامهای مرتبط با مواد مخدر به اعدام محکوم شده بودند.
یکی دیگر از اعدامهای هفته گذشته مربوط به رضوان اصغرزاده، زن ۴۵ ساله و مادر شش فرزند، است. حکم او ۲۳ شهریور در زندان دستگرد اصفهان اجرا شد. اصغرزاده به اتهامهای مرتبط با مواد مخدر به اعدام محکوم شده بود و همسرش نیز به اتهام مشابه در زندان به سر میبرد.
در یک پرونده امنیتی نیز قوه قضاییه از اعدام حسین پدران به اتهام «جاسوسی و همکاری اطلاعاتی به نفع اسرائیل» خبر داد. سازمان حقوق بشر ایران پس از بررسیهای تکمیلی، محل اجرای حکم را زندان دستگرد اصفهان اعلام کرد و گفت پدران پانزدهمین فردی است که در سال ۲۰۲۶ با اتهام جاسوسی اعدام شده است.
دستکم ۱۰۰ معترض دیماه با حکم اعدام روبهرو هستند
در کنار اجرای احکام، شمار پروندههای منتهی به مجازات مرگ نیز افزایش یافته است. سازمان حقوق بشر ایران در گزارشی که ۲۳ شهریور منتشر کرد، اعلام کرد دستکم ۱۰۰ تن از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ در ۱۳ استان به اعدام محکوم شدهاند. پنج نفر از افراد شناساییشده هنگام وقوع جرم انتسابی کمتر از ۱۸ سال داشتهاند و پنج نفر نیز زن هستند. این سازمان میگوید از ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون ۳۱ معترض، شامل ۲۹ بازداشتشده اعتراضات دیماه و دو معترض جنبش «زن، زندگی، آزادی»، اعدام شدهاند.
در هفته گذشته چند پرونده مشخص نیز نگرانی درباره اجرای قریبالوقوع احکام را افزایش داد.
محمدرضا مجیدیاصل، ۳۴ ساله و از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه در تهران، پیشتر همراه با سه متهم دیگر به اعدام محکوم شده بود. حکم او و همسرش بیتا همتی در اردیبهشت در دیوان عالی نقض و برای رسیدگی دوباره فرستاده شد، اما بنابر اطلاعات تازه منتشرشده، شعبه نهم دیوان عالی کشور در ۲۱ شهریور فرجامخواهی جدید مجیدیاصل را رد کرده و او اکنون در معرض اجرای حکم قرار دارد.
در قزوین نیز حکم اعدام امید گودرزوند چگینی، ۳۷ ساله و از بازداشتشدگان اعتراضات ۱۸ دی، در دادگاه تجدیدنظر تأیید شده است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، اتهام او به واقعه تخریب ورودی استانداری قزوین مربوط است. گزارشها همچنین حاکی از آن است که او پس از بازداشت حدود ۴۰ روز در سلول انفرادی بازداشتگاه اطلاعات سپاه نگهداری شده و در جریان محاکمه از وکیل انتخابی محروم بوده است.
امیدرضا حیدری، دانشجوی ۱۹ ساله دانشگاه خوراسگان و اهل ایذه، نیز از سوی دادگاه انقلاب اصفهان به اعدام محکوم شده است. او ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ بازداشت شد و اتهامهای اعلامشده علیه او مجموعهای از اتهامهای امنیتی و مرتبط با اعتراضات است.
نگرانی فوری دیگر به وضعیت علی زارعی دوزدرهسی مربوط است؛ زندانی سیاسی ۲۷ سالهای که در جریان اعتراضات ۱۴۰۱ بر اثر اصابت گلوله ساچمهای از ناحیه چشم آسیب دید. هرانا روز دوشنبه ۳۰ شهریور گزارش داد که او از بند ۳۷ واحد سه زندان قزلحصار به سلول انفرادی منتقل شده است. دلیل رسمی این انتقال اعلام نشده است.
زارعی پیشتر از سوی شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران با اتهام «افساد فیالارض» به اعدام محکوم شده بود. او نیز در پیامی از زندان گفته بود حکم اعدامش تأیید شده است. انتقال زندانیان محکوم به مرگ به سلول انفرادی در موارد متعددی پیش از اجرای حکم صورت میگیرد، هرچند انتقال به انفرادی بهتنهایی به معنای قطعی بودن اجرای قریبالوقوع حکم نیست.
بیانیه هفته صدوسیونهم کارزار میگوید شمار اعدامهای ثبتشده از آغاز سال ۱۴۰۵ به دستکم ۴۴۸ نفر رسیده است. سازمان حقوق بشر ایران نیز تا پایان ماه اوت دستکم ۵۳۲ اعدام در سال ۲۰۲۶ ثبت کرده بود؛ ۸۲ مورد فقط در ماه اوت. بنا بر این سازمان، شمار اعدامها در سال ۲۰۲۶ به ۵۶۲ مورد رسیده است.
بر اساس دادههای سازمان حقوق بشر ایران، در هشت ماه نخست ۲۰۲۶ دستکم ۱۸ زن، ۲۰ شهروند خارجی و ۹۱ نفر از اقلیتهای ملی در میان اعدامشدگان بودهاند. از مجموع اعدامهای این دوره، ۳۱ مورد به معترضان، ۱۳ مورد به زندانیان سیاسی وابسته به گروههای مخالف ممنوع و ۱۴ مورد به متهمان پروندههای جاسوسی مربوط بوده است.
از اعتراض زندانها تا مسئله پاسخگویی
همزمان با افزایش اعدامها، موضوع پاسخگویی مقامهای مسئول در سرکوب اعتراضات نیز بار دیگر در سطح بینالمللی مطرح شده است. عفو بینالملل ۱۶ سپتامبر در گزارشی بیش از هزار صفحهای درباره سرکوب خیزش «زن، زندگی، آزادی» اعلام کرد که ۸۷ مقام جمهوری اسلامی باید در ارتباط با آنچه این سازمان «جنایت علیه بشریت» میداند، تحت تحقیقات کیفری قرار گیرند. این فهرست شامل ۶۲ فرمانده نیروهای امنیتی و ۲۵ مقام وزارت کشور است. عفو بینالملل خواهان ایجاد یک سازوکار بینالمللی برای پیگرد کیفری مسئولان این نقضها شده است.
پارلمان اروپا نیز در قطعنامه ۲۱ مه ۲۰۲۶ درباره ایران، استفاده از مجازات اعدام برای جلوگیری از بسیج سیاسی را محکوم و خواهان لغو مجازات مرگ شد. این قطعنامه همچنین نسبت به اعدام معترضان، زندانیان سیاسی و وضعیت زندانیان ابراز نگرانی کرد و با ۵۱۶ رأی موافق در برابر ۱۴ رأی مخالف و ۳۹ رأی ممتنع تصویب شد.
کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» نخستین بار از درون زندانها شکل گرفت و اعتصاب غذای هفتگی را به شیوهای برای اعتراض به مجازات مرگ تبدیل کرد. بر اساس بیانیه هفته صدوسیونهم، زندانیان در ۶۴ زندان از اوین و قزلحصار تا زاهدان، ارومیه، سنندج، شیبان اهواز، عادلآباد شیراز، دستگرد اصفهان، رشت، ایرانشهر، بندرعباس و ضیابر صومعهسرا در اعتصاب غذا مشارکت دارند. دامنه اعلامشده این کارزار اکنون از چند زندان اولیه به شبکهای رسیده که تقریباً همه مناطق کشور را دربر میگیرد.
نظرها
نظری وجود ندارد.