بانک ملی ایران از فعالیت در امارات منع شد

بانک مرکزی امارات متحده عربی، چهارشنبه یکم مهر / ۲۳ سپتامبر اعلام کرد تمامی شعبه‌های بانک ملی ایران در این کشور از انجام تراکنش‌های مالی با ایران، از جمله تأمین مالی تجارت و انتقال وجوه، منع شده‌اند. به‌گفته این نهاد، دلیل این تصمیم، رعایت نکردن مقررات، قوانین و تصمیم‌های نظارتی جاری در امارات بوده است.

بانک مرکزی امارات همچنین اعلام کرد تخلفات مورد استناد، از جمله به الزامات مربوط به مبارزه با پول‌شویی، تأمین مالی تروریسم و تأمین مالی اشاعه تسلیحات مربوط می‌شود. این بانک جزئیات بیشتری درباره موارد مشخص تخلف ارائه نکرده است.

این اقدام پس از آن صورت می‌گیرد که امارات در ۲۸ مرداد / ۱۹ اوت سال جاری اعلام کرد که تمامی مبادلات تجاری، فعالیت‌های بازرگانی و تراکنش‌های مالی با ایران را تا اطلاع ثانوی متوقف می‌کند. ابوظبی علت این تصمیم را تشدید تنش‌های منطقه‌ای و تهدید علیه صلح و امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی اعلام کرده است. این تصمیم پس از گزارش حمله موشکی ایران به سمت امارات اتخاذ شد؛ تهران دخالت خود در حمله به امارات را رد کرده است.

فشارهای آمریکا و محدودیت‌های بانکی

اقدام علیه بانک ملی در شرایطی صورت می‌گیرد که فشار آمریکا بر شبکه مالی مرتبط با ایران نیز افزایش یافته است. در اواخر ماه اوت، وزارت خزانه‌داری آمریکا رضا محمد تأییدی، مدیر شعبه بانک ملی ایران در امارات و همچنین یک شرکت مستقر در هنگ‌کنگ را تحریم کرد؛ آمریکا مدعی شده بود این شرکت در انتقال و پول‌شویی وجوه مرتبط با یک صرافی تحریم‌شده ایرانی نقش داشته است.

هنوز مشخص نیست تصمیم جدید بانک مرکزی امارات صرفاً اقدامی در چارچوب مقررات بانکی داخلی است یا بخشی از روند گسترده‌تر همسویی ابوظبی با تحریم‌های آمریکا علیه شبکه مالی ایران. با این حال، مقررات بانک مرکزی امارات به این نهاد اجازه می‌دهد در صورت نقض مقررات، از جمله محدود کردن اختیارات مدیران، اعمال جریمه و حتی منع افراد از فعالیت در بخش مالی این کشور استفاده کند.

بانک ملی ایران از سال ۱۹۶۹ در امارات فعالیت می‌کند و بنا بر اطلاعات منتشرشده در وب‌سایت این بانک، هفت شعبه در امارت‌های مختلف دارد که دفتر اصلی آن در دبی است.

امارات متحده عربی طی دهه‌های گذشته یکی از مهم‌ترین مسیرهای تجاری ایران با جهان بوده است. طبق داده‌های سازمان تجارت جهانی، امارات در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۰.۶ درصد از کل واردات ایران را به خود اختصاص داده که ارزشی معادل ۲۱ میلیارد دلار داشته است؛ پس از امارات، چین و ترکیه از مهم‌ترین مبدأهای واردات ایران بوده‌اند.

از این رو، توقف مبادلات با امارات برای اقتصاد ایران اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا نقش این کشور تنها به تجارت مستقیم محدود نبوده و دبی طی سال‌ها به‌عنوان یکی از مراکز مهم ترانزیت، صادرات مجدد، خدمات مالی و تأمین کالا برای بازار ایران عمل کرده است. آسوشیتدپرس ارزش جریان تجاری میان دو کشور پیش از توقف مبادلات را بیش از ۲۸ میلیارد دلار برآورد کرده است.

تشدید محدودیت‌ها همچنین در شرایطی رخ می‌دهد که روابط اقتصادی ایران و امارات، با وجود اختلافات سیاسی و تحریم‌های آمریکا، در سال‌های گذشته همچنان گسترده بود. دو کشور حتی در مه ۲۰۲۴ نخستین نشست کمیته مشترک اقتصادی خود را برگزار کردند و درباره توسعه همکاری در حوزه‌هایی مانند گردشگری، حمل‌ونقل، لجستیک، کشاورزی و انرژی‌های تجدیدپذیر گفت‌وگو کردند.