پرونده قضائی علیه دستاندرکاران نمایش «تهران/پاریس/تهران/پل»؛ گروه نمایش: تماس فیزیکی نبود
گروه نمایش «تهران/پاریس/تهران/پل» در واکنش به تشکیل پرونده قضائی برای عوامل این نمایش اعلام کرد صحنه جنجالی که تصاویر آن در شبکههای اجتماعی منتشر شده، حاصل «خطای دید» ناشی از فیلمبرداری با تلفن همراه و از زاویهای بسته بوده است.
بخش فرهنگ
فاطمه مسعودیفر و مهرداد صدیقیان در نمایش «تهران/پاریس/تهران/پل» ـ عکس از شبکههای اجتماعی
گروه اجرایی نمایش «تهران/پاریس/تهران/پل» روز شنبه ۴ مهر با انتشار بیانیهای به اعلام جرم دادستانی تهران علیه دستاندرکاران این نمایش واکنش نشان داد و توضیحاتی درباره صحنهای ارائه کرد که انتشار تصاویر آن در فضای مجازی به تشکیل پرونده قضائی منجر شده است.
این گروه در بیانیه خود اعلام کرده است: «تصاویر منتشرشده در فضای مجازی، صرفاً حاصل ثبت از یک زاویه بسته و پرسپکتیوِ (خطای دید) دوربین گوشی تلفن همراه یک مخاطب است که فاصله واقعی بازیگران را پنهان کرده است.»
بهگفته گروه اجرایی، «در این صحنه، هیچگونه تماس فیزیکی میان بازیگران وجود نداشته و همواره فاصله تعریفشده، رعایت شده است.»
این توضیحات پس از آن منتشر شد که روز گذشته مرکز رسانه قوه قضائیه اعلام کرد دادستانی تهران در پی آنچه «رفتار خلاف عرف و شئون» دو بازیگر در جریان اجرای یک تئاتر خوانده، برای عوامل این نمایش پرونده قضائی تشکیل داده و علیه آنها اعلام جرم کرده است.
قوه قضائیه در اطلاعیه خود عنوان دقیق اتهام، مواد قانونی مورد استناد دادستانی و جزئیات بیشتری درباره افراد تحت تعقیب را اعلام نکرد.
روایت گروه نمایش از صحنه مورد اعتراض
تصاویر منتشرشده در شبکههای اجتماعی، فاطمه مسعودیفر و مهرداد صدیقیان را در بخشی از اجرا در فاصلهای نزدیک نشان میدهد. در برخی گزارشهای منتشرشده، این صحنه بهعنوان تماس بدنی میان دو بازیگر توصیف شده است.
گروه اجرایی اما این برداشت را رد کرده و گفته است زاویه فیلمبرداری باعث شده فاصله واقعی میان بازیگران در تصویر مشخص نباشد.
در بیانیه گروه آمده است که دو شخصیت حاضر در این صحنه، در متن نمایشنامه «در نسبت عاطفی خواهر و برادری» قرار دارند و درگیر یک موقعیت بحرانی هستند.
گروه اجرایی همچنین اعلام کرده است که برای جلوگیری از هرگونه سوءبرداشت، با وجود آنکه بهگفته خودشان میزانسن قبلی نیز در چارچوب ضوابط بوده، تغییراتی در جای ایستادن بازیگران ایجاد کردهاند.
در بیانیه آمده است: «این تغییرات، با بازبینی مجدد اثر توسط شورای نظارت و ارزشیابی همراه بوده و میزانسن اصلاحشده به رؤیت و تأیید کارشناسان محترم این شورا رسیده است.»
گروه نمایش تأکید کرده است که تغییرات انجامشده با هدف آن بوده که فاصله میان دو شخصیت «از تمامی زوایای سالن، کاملاً شفاف و غیرقابلخدشه باشد».
این گروه در پایان بیانیه خود گفته «همواره بر پایبندی به اصول اخلاقی و هنجارهای فرهنگی جامعه خود» تأکید داشته و تئاتر را فضایی برای «تعامل فرهنگی و انتقال مفاهیم انسانی» میداند.
«تهران/پاریس/تهران/پل»
نمایش «تهران/پاریس/تهران/پل» به نویسندگی سینا شفیعی و کارگردانی سعید دشتی در تهران روی صحنه است و امیر جعفری، مهرداد صدیقیان، سینا ساعی و فاطمه مسعودیفر در آن بازی میکنند.
«پل» ادامهای با داستانی تازه بر نمایش «تهران/پاریس/تهران» است که پیشتر اجرا شده بود. در معرفی این اثر، داستان آن درباره بازگشت به زندگی و عبور از موقعیتهایی دشوار توصیف شده است.
آنچه تاکنون از سوی قوه قضائیه اعلام شده، تشکیل پرونده و اعلام جرم علیه عوامل نمایش است و این موضوع به معنای صدور حکم یا اثبات جرم نیست.
اطلاعیه قوه قضائیه، رفتار مورد اعتراض را «خلاف عرف و شئون» اسلامی توصیف کرده، اما مشخص نکرده است که این رفتار دقیقاً با استناد به کدام ماده قانونی جرم تلقی شده است.
اعلام جرم کیفری مستلزم مشخص بودن رفتار مجرمانه و مبنای قانونی آن است. ایران عضو میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی است و ماده ۱۹ این میثاق، آزادی بیان را شامل انتقال اطلاعات و ایدهها در قالب هنر نیز میداند.
سابقه ورود دستگاه قضائی به تئاتر
ورود دستگاه قضائی به یک اجرای تئاتر بهدلیل محتوای صحنه یا نحوه اجرای آن سابقه تاریخی در جمهوری اسلامی دارد. یکی از موارد شناختهشده، نمایش «تانگوی تخممرغ داغ» به کارگردانی هادی مرزبان در سال ۱۳۹۳ بود.
دادستانی تهران در آن زمان اعلام کرد که در این نمایش «برخی اقدامات و حرکات خلاف موازین اسلامی» صورت گرفته و پس از بررسی فیلم اجرا، دستور توقف نمایش صادر شد. دادستانی همچنین از وجود «صحنههای نامناسب»، الفاظ رکیک و اظهارات خلاف موازین اسلامی و «عفت عمومی» سخن گفته بود.
این نمایش در حالی متوقف شد که پیشتر توسط شورای نظارت و ارزشیابی اداره کل هنرهای نمایشی بازبینی شده بود. چند روز بعد نیز مرکز هنرهای نمایشی اعلام کرد که پس از گفتوگو میان وزارت ارشاد، قوه قضائیه و گروه اجرایی، مشکلات برطرف شده و اجرای نمایش از سر گرفته شده است.
یک نمونه دیگر نمایش «خشکسالی و دروغ» به نویسندگی و کارگردانی محمد یعقوبی است که در آذر ۱۳۹۰، تنها چند روز پس از آغاز اجرای مجدد، با دستور شورای ارزشیابی و بازبینی نمایش متوقف شد. مقامهای مسئول خواستار ۲۱ مورد اصلاح در نمایش شدند و پس از حذف بخشهایی از دیالوگها و تغییر شیوه بازی، اجازه ادامه اجرا صادر شد. این نمایش پیشتر نیز در سال ۱۳۸۸ اجرا شده بود و در اجرای ۱۳۹۰، از جمله درباره استفاده از «عدد ۲۵» و برخی محتوای نمایش، با ممیزی و فشار برای اصلاح مواجه شد.
ماجرای «عدد ۲۵» در نمایش «خشکسالی و دروغ» به یک شگرد برای دور زدن سانسور برمیگشت. محمد یعقوبی گفته است که در متن نمایش، بهجای واژه «دوستدختر» از عدد «۲۵» استفاده کرده بود؛ هنگام بازبینی، مسئولان درباره معنای این عدد از او پرسیدند و او پاسخ داد که «فقط یک عدد است». با این حال، تماشاگران در جریان اجرا متوجه منظور آن میشدند و به همین دلیل هر بار شنیدن «۲۵» با خنده و واکنش آنها همراه بود.
یعقوبی بعدها توضیح داد که این عدد برای او به اصل ۲۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی اشاره داشت؛ اصلی که بر مصونیت مکاتبات، مکالمات و ارتباطات افراد از تجسس و ضبط بدون مجوز قانونی تأکید میکند. او از این عدد بهعنوان کنایهای به سانسور استفاده کرده بود.
نظرها
نظری وجود ندارد.