ادامه اعتراضات دانش‌آموزی در فرانسه؛ بیش از ۴۰۰ دبیرستان تعطیل شدند

اعتراضات دانش‌آموزان دبیرستانی در فرانسه امروز جمعه ۱۰ مهر / ۲ اکتبر نیز ادامه یافت. این اعتراضات که از ۳۰ شهریور / ۲۱ سپتامبر در منطقه پاریس آغاز شد، اکنون به بخش‌های مختلف فرانسه گسترش یافته است.

بر اساس آخرین آمار وزارت آموزش فرانسه، بیش از ۴۰۰ مدرسه و دبیرستان روز جمعه تعطیل شدند و در برخی از آن‌ها آموزش به‌صورت غیرحضوری دنبال می‌شود. گزارش‌های رسمی همچنین از آسیب جدی به حدود ۱۰۰ مدرسه حکایت دارد.

وزارت آموزش فرانسه می‌گوید از آغاز این حرکت، ۴۰ مدیر دبیرستان (proviseur) و در مجموع ۶۵ نفر از کارکنان آموزشی مجروح شده‌اند. هم‌زمان، وزارت کشور اعلام کرده که نزدیک به ۳۰۰۰ نفر از زمان آغاز اعتراضات بازداشت شده‌اند. حدود ۱۹۵۰ نفر از آن‌ها تنها در روز گذشته پنج‌شنبه ۹ مهر / یکم اکتبر دستگیر شدند. در جریان ناآرامی‌های پنج‌شنبه همچنین ۳۰۵ پلیس، ژاندارم و آتش‌نشان زخمی شدند.

خواسته‌های دانش‌آموزان

مطالبات اعلام‌شده از سوی تشکل‌های دانش‌آموزی عمدتاً به شرایط آموزش و زندگی روزمره در دبیرستان‌ها مربوط است.

یکی از مهم‌ترین خواسته‌ها، استخدام معلمان بیشتر و جایگزینی سریع معلمانی است که غایب هستند. اتحادیه دانش‌آموزان دبیرستانی فرانسه (Union syndicale lycéenne) خواهان افزایش منابع انسانی و مالی آموزش و پرورش است. ریاض رانی، رئیس این اتحادیه، همچنین خواستار «استخدام گسترده معلمان» و اجرای یک «برنامه اضطراری» برای بازسازی ساختمان‌های مدارس شده است.

مسئله کمبود معلم برای بسیاری از دانش‌آموزان به‌معنای از دست رفتن ساعت‌های درسی است. بر اساس یک بررسی «اتحادیه ملی آموزش‌های دوره متوسطه – فدراسیون اتحادیه‌ای واحد» (SNES-FSU)، که اتحادیه معلمان و کارکنان آموزشی دوره متوسطه در فرانسه محسوب می‌شود؛ در آغاز سال تحصیلی دست‌کم در ۵۳ درصد مدارس متوسطه دولتی، دست‌کم یک معلم کمبود داشته است. آمار رسمی وزارت آموزش نیز نشان می‌دهد که در سال تحصیلی ۲۰۲۴-۲۰۲۵ حدود ۱۰ درصد از ساعات آموزشی دبیرستان‌ها برگزار نشده است.

تراکم بالای کلاس‌ها نیز از دیگر موارد اصلی اعتراضات است. طبق داده‌های وزارت آموزش، میانگین شمار دانش‌آموزان هر کلاس دبیرستان در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۰ نفر بوده، در حالی‌که این رقم در سال ۲۰۱۰ حدود ۲۷ نفر بوده است. برخی دانش‌آموزان می‌گویند کلاس‌هایی با ۳۵ نفر یا بیشتر، هم یادگیری را دشوار می‌کند و هم فشار بیشتری بر معلمان وارد می‌کند.

برنامه‌های درسی فشرده و ساعات طولانی مدرسه نیز مورد اعتراض است. دانش‌آموزان از برنامه‌هایی سخن می‌گویند که گاه از ساعت ۸ صبح تا ۶ عصر ادامه دارد. ساعات رسمی آموزش اجباری در دبیرستان معمولاً بین ۲۶ تا ۲۹ ساعت در هفته است و کلاس‌های اختیاری می‌تواند این میزان را افزایش دهد. برخی دانش‌آموزان خواهان تغییر در سازمان‌دهی ساعات آموزشی و کاهش فشار تحصیلی هستند.

همچنین یکی دیگر از محورهای اعتراض، وضعیت ساختمان‌ها و امکانات مدارس است. دانش‌آموزان از ساختمان‌های فرسوده، مشکلات سقف و تجهیزات، رایانه‌ها و ویدئوپروژکتورهای خراب و کمبود امکانات سرمایشی شکایت دارند. گرمای شدید کلاس‌ها در موج‌های گرمایی ماه‌های گذشته نیز به یکی از موضوعات اعتراض تبدیل شده است. در برخی مدارس، دانش‌آموزان می‌گویند امکانات اولیه‌ای مانند پنکه نیز به‌اندازه کافی وجود ندارد.

فشار ورود به دانشگاه

بخش دیگری از مطالبات به «پارکورسوپ» (Parcoursup)، سامانه اصلی ثبت درخواست ورود به آموزش عالی فرانسه، مربوط می‌شود. شماری از دانش‌آموزان این نظام را عامل افزایش اضطراب و فشار در سال‌های پایانی دبیرستان می‌دانند و برخی گروه‌های دانش‌آموزی خواستار اصلاح اساسی یا حتی لغو آن شده‌اند.

منتقدان همچنین درباره کمبود ظرفیت دانشگاه‌ها و شفافیت روند انتخاب دانشجویان پرسش‌هایی مطرح می‌کنند. طبق آمار منتشرشده، در ماه ژوئیه حدود ۱۳۰ هزار دانش‌آموز هنوز در پایان مرحله اصلی پذیرش، جای قطعی در یک رشته آموزش عالی دریافت نکرده بودند؛ هرچند مرحله تکمیلی پذیرش پس از آن ادامه داشته است.

به این ترتیب، بخشی از اعتراضات به فشار تحصیلی، آینده دانشگاهی و نابرابری فرصت‌های آموزشی مربوط می‌شود.

از مطالبات آموزشی تا درگیری خیابانی

اعتراضات روز پنج‌شنبه اول اکتبر به‌طور محسوسی خشن‌تر شد. در برخی شهرها، سطل‌های زباله به آتش کشیده شد، ساختمان‌ها و خودروها آسیب دیدند و در مواردی به نیروهای پلیس، آتش‌نشان‌ها و مدیران مدارس حمله شد. در نانت نیز آتش‌سوزی در ورودی دبیرستان نلسون ماندلا رخ داد. به‌گفته مقام‌های فرانسوی، در برخی نقاط حتی کارکنان مدارس با بنزین مورد حمله قرار گرفته‌اند.

در واکنش به این وضعیت، مقام‌های محلی در سراسر فرانسه محدودیت‌هایی برای تجمع در اطراف دبیرستان‌های تعطیل‌شده وضع کرده‌اند. در پاریس نیز تجمع در اطراف ۱۳ دبیرستانی که روز جمعه تعطیل شده‌اند ممنوع اعلام شده است.

ژرالد دارمانن، وزیر دادگستری، از دادستان‌ها خواسته است در مواردی که نوجوانان زیر سن قانونی در تخریب اموال نقش داشته‌اند، مسئولیت مدنی والدین را پیگیری کنند تا هزینه خسارت‌ها از آن‌ها مطالبه شود. او گفته است حدود ۲۰۰۰ نفر از آغاز اعتراضات در بازداشت پلیس قرار گرفته‌اند که حدود ۹۰ درصد آن‌ها زیر سن قانونی بوده‌اند.

در منطقه اوورنی-رون-آلپ، رئیس منطقه خسارت‌های ناشی از ناآرامی‌ها را تا روز جمعه بین ۲۵ تا ۳۰ میلیون یورو برآورد کرده است؛ ۹۳ دبیرستان در این منطقه نیز روز جمعه تعطیل بوده‌اند. خسارت سراسری هنوز نهایی نشده، اما برآوردهای اولیه از احتمال رسیدن آن به صدها میلیون یورو حکایت دارد.

همبستگی دانشجویان با دانش‌آموزان

اعتراضات به دانشگاه‌ها نیز سرایت کرده است. بر اساس اعلام اتحادیه دانشجویی فرانسه (Union Étudiante)، روز پنج‌شنبه بیش از ۳۰ پردیس دانشگاه در سراسر کشور شاهد تجمع یا مسدود شدن ورودی‌ها بودند. دانشجویان با اعلام همبستگی با دانش‌آموزان، خواستار افزایش منابع و بودجه آموزش و بهبود شرایط تحصیل شده‌اند.

فدراسیون انجمن‌های عمومی دانشجویان (FAGE) نیز خواستار بودجه بیشتر برای دانشگاه‌ها و دبیرستان‌ها، استخدام نیروی آموزشی و اداری بیشتر، بهبود ساختمان‌ها و امکانات آموزشی و تقویت حمایت‌های مالی از دانشجویان است.

برخی تشکل‌های دانشجویی همچنین به نظام پذیرش دانشگاهی «پارکورسوپ» و فشارهای مالی و تحصیلی بر جوانان اعتراض دارند.

دولت وعده گفت‌وگو داده است

ادوارد ژفره، وزیر آموزش فرانسه، ضمن محکوم کردن خشونت‌ها، تأکید کرده که اعتراضات در ابتدا دارای مطالبات مشروع آموزشی بوده است. او قرار است با نمایندگان تشکل‌های دانش‌آموزی، انجمن‌های والدین، نمایندگان کارکنان آموزشی و اعضای شورای ملی زندگی دبیرستانی دیدار کند.

دولت همچنین در بودجه آموزش سال ۲۰۲۷ از افزایش ۱,۲ میلیارد یورویی اعتبارات آموزش سخن گفته است. ژفره می‌گوید این بودجه شامل ایجاد ۱۳۰۰ پست برای دستیاران دانش‌آموزان دارای معلولیت، ۲۰۰ پست مشاور آموزشی و تثبیت بیش از ۲۰۰ پست دستیار آموزشی است. دولت همچنین اعلام کرده است که قصد دارد کاهش شمار دانش‌آموزان را به فرصتی برای کاهش تراکم کلاس‌ها تبدیل کند.

با این حال، مشخص نیست این اقدامات تا چه اندازه بتواند به خواسته‌های معترضان پاسخ دهد.