انتخابات ریاست ‌جمهوری برزیل به دور دوم کشیده شد

انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل به دور دوم کشیده شد. فلاویو بولسونارو، نامزد راست افراطی، توانست از لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیس‌جمهوری چپ‌گرای کنونی، پیشی بگیرد، اما نتوانست اکثریت مطلق لازم برای پیروزی در دور نخست را به دست آورد.

با شمارش ۹۹,۹ درصد آرا، فلاویو بولسونارو، پسر ۴۵ ساله ژائیر بولسونارو، رئیس‌جمهوری پیشین برزیل، ۴۷ درصد آرا را به‌دست آورده بود. او اکنون باید در روز ۳ آبان / ۲۵ اکتبر در دور دوم انتخابات با رقیب ۸۰ ساله خود، لولا، روبه‌رو شود. لولا ۴۵,۱ درصد آرا را کسب کرده است. بولسونارو ۵۶,۱ میلیون رأی و لولا ۵۳,۸ میلیون رأی به‌دست آورده‌اند.

بولسونارو در آستانه دور دوم، نامزد دارای بیشترین بخت پیروزی محسوب می‌شود و احتمالاً می‌تواند از انتقال آرای دیگر نامزدهای راست‌گرا به سبد خود بهره‌مند شود. در میان این نامزدها، رونالدو کایادو ۲,۱ درصد و رنان سانتوس ۲,۲ درصد آرا را به‌دست آوردند.

راست افراطی در برزیل حتی بهتر از آن‌چه انتظار می‌رفت عمل کرد و شماری از سیاستمداران هوادار بولسونارو در انتخابات کنگره و فرمانداری ایالت‌ها پیروز شدند. کارلوس بولسونارو، پسر دوم ژائیر بولسونارو، و همسر او، میشل بولسونارو، هر دو به عضویت مجلس سنا درآمدند. جائیر رنان، کوچک‌ترین پسر بولسونارو نیز به مجلس نمایندگان راه یافت.

تارسیسیو ده فریتاس، وزیر پیشین زیرساخت در دولت ژائیر بولسونارو، نیز برای دومین بار به‌عنوان فرماندار سائوپائولو، پرجمعیت‌ترین و از نظر اقتصادی مهم‌ترین ایالت برزیل، انتخاب شد.

از مجموع ۵۴ سناتوری که در این انتخابات انتخاب شدند، ۳۴ نفر به جناح راست یا راست افراطی تعلق دارند.

فلاویو بولسونارو در جمع هوادارانش در برازیلیا، پایتخت برزیل، گفت این نتیجه نشانه «پایان یک دوران» برای حزب کارگران لولاست.

او گفت: «لولا در هفت انتخابات ریاست‌جمهوری شرکت کرده است. او نگران قدرت است؛ من نگران آینده برزیل هستم.»

لولا که در سائوپائولو سخن می‌گفت، تلاش کرد در شبی دشوار برای جناح چپ، روحیه خود را حفظ کند.

او گفت: «ما به‌تازگی درسی درباره دموکراسی برزیل گرفتیم. نتیجه اغلب غیرمنتظره است. ما هرگز نمی‌توانیم به همه آن‌چه می‌خواستیم دست پیدا کنیم. اعتراف می‌کنم که مطمئن بودم در دور نخست پیروز خواهم شد... اما حالا یک دور دوم در پیش داریم.»

لولا گفت «گذشته تاریک» بولسونارو در فاصله باقی‌مانده تا دور دوم برای رأی‌دهندگان آشکارتر خواهد شد.

او افزود: «از فردا کارزار جدیدی را آغاز می‌کنیم. در انتخاباتی که تنها دو نامزد دارد، می‌توانیم تفاوت میان برنامه‌ها و پیشنهادهای خود برای برزیل را به مردم نشان دهیم.»

لولا پیش‌تر، هنگام انداختن رأی خود به صندوق، گفته بود بزرگ‌ترین دموکراسی آمریکای لاتین با انتخابی سرنوشت‌ساز روبه‌رو است. او بر ارتباطات مستند رقیبش با اعضای دنیای تبهکاری در ریودوژانیرو تأکید کرد؛ از جمله اینکه بولسونارو در مقطعی از بستگان نزدیک یک قاتل قراردادی بدنام استفاده کرده بود.

لولا که در سال ۲۰۰۲ به نخستین رئیس‌جمهوری منتخب از طبقه کارگر در تاریخ برزیل تبدیل شد و در سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۲۲ نیز به ریاست‌جمهوری بازگشت، امیدوار است در انتخابات امسال برای چهارمین بار ــ و این بار نیز به صورت غیرپیاپی ــ رئیس‌جمهوری برزیل شود.

متحدان این سیاستمدار باسابقه چپ‌گرا، انتخابات را نبردی سرنوشت‌ساز در برابر جنبش راست افراطی می‌دانند؛ جنبشی که کمتر از چهار سال پیش، در جریان تلاش ناموفق برای برهم زدن نتیجه انتخابات ۲۰۲۲، پایتخت کشور، برازیلیا، را به آشوب کشاند. در آن انتخابات، لولا ژائیر بولسونارو، رئیس‌جمهوری وقت، را شکست داده بود.

فلاویو بولسونارو امیدوار است پیروزی در انتخابات ریاست‌جمهوری به او امکان دهد زمینه آزادی پدرش را فراهم کند؛ ژائیر بولسونارو که به اتهام طراحی کودتای نافرجام و نپذیرفتن شکست در انتخابات قبلی در برابر لولا، در حال گذراندن حکم ۲۷ سال زندان است.

فلاویو پیش از انتخابات همچنین از محافظه‌کارانی که هوادار جنبش بولسوناریسم نیستند، اما خواهان برکناری لولا از قدرت‌اند، خواسته بود به صورت تاکتیکی به او رأی دهند.

افزون بر انتخاب رئیس‌جمهوری، نزدیک به ۱۵۹ میلیون رأی‌دهنده برزیلی در این انتخابات نمایندگان مجالس ایالتی، ۲۷ فرماندار ایالت، ۵۱۳ عضو مجلس نمایندگان و ۵۴ عضو از مجموع ۸۱ عضو مجلس سنا را نیز انتخاب کردند.

هواداران بولسونارو رقابت برای مجلس سنا را در اولویت قرار داده بودند، زیرا سناتورها تنها قانون‌گذارانی هستند که اختیار استیضاح قضات دیوان عالی را دارند؛ خواسته‌ای که از زمان محکومیت رئیس‌جمهوری پیشین به‌دلیل تلاش برای کودتا، به یکی از مطالبات اصلی بولسوناریست‌ها تبدیل شده است.

صدها نفر از هواداران چپ در مرکز محله لارانژیرس، یکی از چپ‌گراترین محله‌های ریودوژانیرو، گرد هم آمده بودند تا در صورت پیروزی لولا، با صدای موسیقی سامبا جشن بگیرند. اما هرچه ساعات بیشتری گذشت و پیشتازی بولسونارو در برابر لولا حفظ شد، فضای جشن به ناامیدی تبدیل شد و برخی از حاضران به گریه افتادند.

مارسلو مک، یکی از مالکان «میولو»، یک کافه و بار چپ‌گرا در لارانژیرس، پس از آشکار شدن ابعاد پیشروی راست در شامگاه یکشنبه به نشریه گاردین بریتانیا گفت: «خیلی غم‌انگیز است که مردم برزیل... چنین عقب‌گرد بزرگی را برگزیدند.»

مک ۴۶ ساله با ابراز شگفتی گفت چگونه پسر مردی که تنها چهار سال پیش تلاش کرده بود کودتا کند، اکنون در موقعیتی قرار گرفته که می‌تواند رهبر بعدی برزیل شود.

او درباره فلاویو بولسونارو گفت: «او آن‌قدر آدم نفرت‌انگیزی است که حتی توانسته از پدرش هم بدتر باشد.»

در کنار این بار، پرچم زردرنگی با تصویر لولا و شعار «به چپ بپیچید» به چشم می‌خورد. اما برزیلی‌ها در انتخابات، به چرخشی به سوی راست افراطی رأی داده بودند.

به‌نظر می‌رسید بولسونارو در روزهای پایانی منتهی به انتخابات یکه‌تاز میدان است؛ به‌ویژه در شرایطی که نارضایتی عمومی از بحران هزینه‌های زندگی و خشونت‌های شهری افزایش یافته بود.

با این حال، نظرسنجی‌های انتخاباتی نتوانستند ابعاد پیروزی جناح راست را پیش‌بینی کنند.

ایتالو آندراده دوس سانتوس، داروساز ۳۱ ساله و یکی از رأی‌دهندگان به بولسونارو، مجبور بود شادی خود را پشت پیشخوان داروخانه‌ای که یکشنبه شب در آن مشغول به کار بود، کنترل کند.

او گفت: «کمی ناامید شدم، چون انتظار داشتم فلاویو در دور نخست پیروز شود. اما خوشحالم که جلوتر است.»

سانتوس افزود که بیشتر از آن‌که به‌خاطر خود فلاویو رأی داده باشد، با هدف «بیرون کردن لولا از قدرت» به او رأی داده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری امریکا نیز به یکی از موضوعات اصلی انتخابات تبدیل شد. لولا، ترامپ را متهم کرد که تلاش می‌کند نتیجه انتخابات را به نفع بولسونارو تغییر دهد تا «برزیل را مستعمره کند» و منابع طبیعی آن را در اختیار بگیرد.

بولسونارو وعده داده است روابط نزدیک‌تری با ترامپ برقرار کند. ترامپ نیز امیدوار است پیروزی راست در برزیل به او کمک کند نفوذ و کنترل ایالات متحده آمریکا بر آمریکای لاتین را بیش از پیش تثبیت کند؛ به‌ویژه پس از آن‌که در پی انتخابات در شماری از کشورهای منطقه، از جمله شیلی، کلمبیا و پرو، رهبران نزدیک به ترامپ به قدرت رسیده‌اند.